<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X65n1283">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1283 宗範</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 1283 宗範</title>
			<author>淸 錢伊庵編緝</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>2卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">65</idno>.<idno type="no">1283</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">宗範</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00589">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName>
				<mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>澗</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[澗-日+月]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00746">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName>
				<mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01334">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01334</charName>
				<mapping cb:dec="984374" type="PUA">U+F0536</mapping>
			<mapping type="unicode">U+39AC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+羅]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01403">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01403</charName>
				<mapping cb:dec="984443" type="PUA">U+F057B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+361E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[囗@力]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02549">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02549</charName>
				<mapping cb:dec="985589" type="PUA">U+F09F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+445B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>舐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舌*氐]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05270">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05270</charName>
				<mapping cb:dec="988310" type="PUA">U+F1496</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22B35</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[拚-ㄙ+ㄊ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB10437">
				<charName>CBETA CHARACTER CB10437</charName>
				<mapping cb:dec="993477" type="PUA">U+F28C5</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>啄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*豕]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15072">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName>
				<mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15081">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName>
				<mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping>
			<mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15090">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15090</charName>
				<mapping cb:dec="998130" type="PUA">U+F3AF2</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2AE7C</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[焊-干+恭]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15111">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15111</charName>
				<mapping cb:dec="998151" type="PUA">U+F3B07</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+89B7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覷</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[覤-儿+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16605">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16605</charName>
				<mapping cb:dec="999645" type="PUA">U+F40DD</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+30768</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(翦-月+(耳-一))]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2004-08-10T13:47:31">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0286a" n="0286a"/>
<lb ed="X" n="0286a01"/>
<lb ed="X" n="0286a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1283-A 重刻宗範序</cb:mulu><head>No. 1283-A
<lb ed="X" n="0286a03"/><lb ed="R114" n="0567a01"/> 重刻宗範序</head>
<lb ed="X" n="0286a04"/>
<lb ed="X" n="0286a05"/><lb ed="R114" n="0567a02"/><p xml:id="pX65p0286a0501">光緖丙戌。歲聿云莫。葭<g ref="#CB01926">灰</g>旣動。瑞雪盈尺。友人楊仁
<lb ed="X" n="0286a06"/><lb ed="R114" n="0567a03"/>山郵寄是集來吳。同參靈虗道人招余往勘。余見其
<lb ed="X" n="0286a07"/><lb ed="R114" n="0567a04"/>格律精嚴。取裁的當。不禁踊躍贊歎曰。伊菴前輩可
<lb ed="X" n="0286a08"/><lb ed="R114" n="0567a05"/>謂先得我心矣。適有禪客在座。略顧册目。便不啓閱。
<lb ed="X" n="0286a09"/><lb ed="R114" n="0567a06"/>少頃詢曰。是篇何人所輯。<anchor xml:id="nkr_note_add_0286a0901" n="0286a0901"/><anchor xml:id="beg0286a0901" n="0286a0901"/>已<anchor xml:id="end0286a0901"/>得正悟否。靈虗子答云。
<lb ed="X" n="0286a10"/><lb ed="R114" n="0567a07"/>此公打破漆桶。於向上一著親入密藏。深歎禪河氾
<lb ed="X" n="0286a11"/><lb ed="R114" n="0567a08"/>濫。後人無從問津。因於太虗空中倏釘箇楔。有定據。
<lb ed="X" n="0286a12"/><lb ed="R114" n="0567a09"/>無準則。俾人由此契入。不致爲黑風噩浪吹入羅刹
<lb ed="X" n="0286a13"/><lb ed="R114" n="0567a10"/>鬼國。是亦苦心士也。客曰。宗門下事。如電光石火。快
<lb ed="X" n="0286a14"/><lb ed="R114" n="0567a11"/>便難逢。神龍天馬。尙難彷彿。範云乎哉。余應之曰。然
<lb ed="X" n="0286a15"/><lb ed="R114" n="0567a12"/>子言誠高矣美矣。第徐六擔板。見尙未圓。誠能死盡
<lb ed="X" n="0286a16"/><lb ed="R114" n="0567a13"/>偷心。深入堂奧。必不斥此篇爲賸語。客曰。何謂也。余
<lb ed="X" n="0286a17"/><lb ed="R114" n="0567a14"/>曰。千七百則公案。古人判爲爛葛藤。但參學之士。咸
<lb ed="X" n="0286a18"/><lb ed="R114" n="0567a15"/>如二祖。一言契悟。卽證無生。匪特千七百可聿付祖
<lb ed="X" n="0286a19"/><lb ed="R114" n="0567a16"/>龍。卽三藏十二部亦可投之巨浸矣。何則。脚跟下事。
<lb ed="X" n="0286a20"/><lb ed="R114" n="0567a17"/>本無實法。只要灼破面門。立地搆取。則敎網綱宗。皆
<lb ed="X" n="0286a21"/><lb ed="R114" n="0567a18"/>爲靈龜跡耳。安所謂範乎。苟不如是。中下之士。智劣
<lb ed="X" n="0286a22"/><lb ed="R114" n="0567b01"/>心浮。聞多羅一言半偈。如蚊上鐵牛。及閱古德機緣。
<lb ed="X" n="0286a23"/><lb ed="R114" n="0567b02"/>又復汗牛充棟。求其義嚴旨該。可以契入者。誠不可
<lb ed="X" n="0286a24"/><lb ed="R114" n="0567b03"/>得。則是集如見角識牛。望煙知火。循類以求。因指見
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0286b" n="0286b"/>
<lb ed="X" n="0286b01"/><lb ed="R114" n="0567b04"/>月。較之重溟浩瀚。欲渡無筏者。不啻霄壤矣。客曰。範
<lb ed="X" n="0286b02"/><lb ed="R114" n="0567b05"/>之義敬聞命矣。終以貫敎。其旨云何。余曰。此更作者
<lb ed="X" n="0286b03"/><lb ed="R114" n="0567b06"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0286b0301" n="0286b0301"/><anchor xml:id="beg0286b0301" n="0286b0301"/>已<anchor xml:id="end0286b0301"/>之苦衷也。參學得悟。如夢裏拾金。緣無始氣
<lb ed="X" n="0286b04"/><lb ed="R114" n="0567b07"/>習頓難<g ref="#CB16605">𰝨</g>淨。所謂風停波尙涌。理悟念猶侵也。若不
<lb ed="X" n="0286b05"/><lb ed="R114" n="0567b08"/>經大冶洪鑪鍛鍊淨盡。終是說食不飽。古雖有眼正
<lb ed="X" n="0286b06"/><lb ed="R114" n="0567b09"/>不貴行履之說。亦祇一期方便。況今古相勘。豈只日
<lb ed="X" n="0286b07"/><lb ed="R114" n="0567b10"/>劫百倍。如不假彌陀大願。生入蓮花國中。則他日一
<lb ed="X" n="0286b08"/><lb ed="R114" n="0567b11"/>陰現。依舊落他圈繢。故智如永明。尙有角虎之喩。古
<lb ed="X" n="0286b09"/><lb ed="R114" n="0567b12"/>來禪德末後歸重持名者。不可縷指。後人千萬弗及。
<lb ed="X" n="0286b10"/><lb ed="R114" n="0567b13"/>安可一悟爲休。漫云我作得主。吾願同參上士。旣得
<lb ed="X" n="0286b11"/><lb ed="R114" n="0567b14"/>正悟。正好借一句彌陀。消歸祕密藏中。他日與同志
<lb ed="X" n="0286b12"/><lb ed="R114" n="0567b15"/>諸君上品上升。泛駕於七寶池內。庶不負伊菴先生
<lb ed="X" n="0286b13"/><lb ed="R114" n="0567b16"/>纂輯是篇接引後進之苦心也。客於是唯唯。靈虗子
<lb ed="X" n="0286b14"/><lb ed="R114" n="0567b17"/>曰。眞兄可謂語言三昧。引人入勝矣。盍不將此段因
<lb ed="X" n="0286b15"/><lb ed="R114" n="0567b18"/>緣。載諸簡端。以爲鴻雪之一證乎。余應曰諾。客退。爰
<lb ed="X" n="0286b16"/><lb ed="R114" n="0568a01"/>筆以爲之序。</p>
<lb ed="X" n="0286b17"/><lb ed="R114" n="0568a02"/><p xml:id="pX65p0286b1701">賜進士出身賞戴花翎補用知府特授浙江湖州府
<lb ed="X" n="0286b18"/><lb ed="R114" n="0568a03"/>安吉縣知縣黔筑悟眞居士李宗鄴譔</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0286b19"/>
<lb ed="X" n="0286b20"/>
<lb ed="X" n="0286b21"/>
<lb ed="X" n="0286b22"/>
<lb ed="X" n="0286b23"/>
<lb ed="X" n="0286b24"/>
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0286c" n="0286c"/>
<lb ed="X" n="0286c01"/>
<lb ed="X" n="0286c02"/>
<lb ed="X" n="0286c03"/>
<lb ed="X" n="0286c04"/>
<lb ed="X" n="0286c05"/>
<lb ed="X" n="0286c06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1283-B 序</cb:mulu><head>No. 1283-B
<lb ed="X" n="0286c07"/><lb ed="R114" n="0568a05"/> 序</head>
<lb ed="X" n="0286c08"/><lb ed="R114" n="0568a06"/><p xml:id="pX65p0286c0801">琴軫失調。則改弦而更張之。敎軌失馭。則鑒機而疏
<lb ed="X" n="0286c09"/><lb ed="R114" n="0568a07"/>通之。不疏則運塞。而通之道繫於變。與時轉移。救弊
<lb ed="X" n="0286c10"/><lb ed="R114" n="0568a08"/>扶衰。斯度生化法之大綱也。佛敎東流。溯漢迄梁。學
<lb ed="X" n="0286c11"/><lb ed="R114" n="0568a09"/>者泥經語而不探心源。達摩倡爲別傳妙心見性成
<lb ed="X" n="0286c12"/><lb ed="R114" n="0568a10"/>佛之宗。而天下景從。此一變也。然師資授受間。心心
<lb ed="X" n="0286c13"/><lb ed="R114" n="0568a11"/>相印。不離文字語言。每有以巧見浮心。妄爲摸擬者。
<lb ed="X" n="0286c14"/><lb ed="R114" n="0568a12"/><name role="" type="person">馬祖</name>復截言句。轉爲機用。其接百丈也。傳有野鴨公
<lb ed="X" n="0286c15"/><lb ed="R114" n="0568a13"/>案。再參。一喝三日耳聾。逆順莫測。諸方同風。不貴就
<lb ed="X" n="0286c16"/><lb ed="R114" n="0568a14"/>體消停。祇重從緣薦取。此又一變也。今夫覿面示機。
<lb ed="X" n="0286c17"/><lb ed="R114" n="0568a15"/>良馬則窺鞭而遄馳。井蛙則墮底而無路。不開以參
<lb ed="X" n="0286c18"/><lb ed="R114" n="0568a16"/>究之方。將何以<g ref="#CB15081">䇿</g>魯鈍之進。繇是設一話頭。塞斷意
<lb ed="X" n="0286c19"/><lb ed="R114" n="0568a17"/>根。工夫淹熟。時至理彰。話頭原無定則。潙山之詰香
<lb ed="X" n="0286c20"/><lb ed="R114" n="0568a18"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0286001" n="0286001"/>巖。則以父母未生前道一句來。勘之。死心之詰山谷。
<lb ed="X" n="0286c21"/><lb ed="R114" n="0568b01"/>則以彼此死燒後何處相見。勘之。雪巖高峰相承。則
<lb ed="X" n="0286c22"/><lb ed="R114" n="0568b02"/>專於無夢想時主人公。徹了之。細剔精搜。深造閫奧。
<lb ed="X" n="0286c23"/><lb ed="R114" n="0568b03"/>三根普被。一心洞透。更無遺憾。此又一變也。易云。窮
<lb ed="X" n="0286c24"/><lb ed="R114" n="0568b04"/>則變。變則通。沿至明淸。宗師家上堂小參各語。機鋒
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0287a" n="0287a"/>
<lb ed="X" n="0287a01"/><lb ed="R114" n="0568b05"/>峻峭。愈的愈奇。而學人模稜揣竊。爲生死心藐。務聲
<lb ed="X" n="0287a02"/><lb ed="R114" n="0568b06"/>名心熱。依樣葫蘆。擎拳豎指。或拂袖便行。或禮拜逕
<lb ed="X" n="0287a03"/><lb ed="R114" n="0568b07"/>退。竟不辨彼知有之實虗。脫不落草盤桓。再三撈搜。
<lb ed="X" n="0287a04"/><lb ed="R114" n="0568b08"/>則其見地淸徹。基脚堅牢。又烏從而印之。於此顢頇
<lb ed="X" n="0287a05"/><lb ed="R114" n="0568b09"/>率許。涇渭雜流。通者將復爲塞。此殆乘運而變之一
<lb ed="X" n="0287a06"/><lb ed="R114" n="0568b10"/>時歟。大慧杲云。禪備衆體。若祇愛擊石火閃電光。謂
<lb ed="X" n="0287a07"/><lb ed="R114" n="0568b11"/>說義理禪。敎壞男女。豈知波瀾不闊。生死命根不斷。
<lb ed="X" n="0287a08"/><lb ed="R114" n="0568b12"/>則不敢如此四楞著地爲人。我伊庵先生知其然也。
<lb ed="X" n="0287a09"/><lb ed="R114" n="0568b13"/>編緝宗範一書。自參學以竟離垢。自利利他。叙秩井
<lb ed="X" n="0287a10"/><lb ed="R114" n="0568b14"/>然。括引古德研究熏修各範模則。多取婆禪。盡力穿
<lb ed="X" n="0287a11"/><lb ed="R114" n="0568b15"/>透。略不覆藏。毋論淺根薄質。覽之均可依行發悟。惟
<lb ed="X" n="0287a12"/><lb ed="R114" n="0568b16"/>須就明眼人印證而<anchor xml:id="nkr_note_add_0287a1201" n="0287a1201"/><anchor xml:id="beg0287a1201" n="0287a1201"/>已<anchor xml:id="end0287a1201"/>。又以從朝至寢。明了意識主
<lb ed="X" n="0287a13"/><lb ed="R114" n="0568b17"/>事。易雜昭靈窠臼。專提無夢想時主公語。導人入門。
<lb ed="X" n="0287a14"/><lb ed="R114" n="0568b18"/>體會入微。匪孟浪郞君作略。衲捧讀之。鏡其苦心。隨
<lb ed="X" n="0287a15"/><lb ed="R114" n="0569a01"/>喜其普願。謹揭化機變通之理。以抉韋編採集之幽
<lb ed="X" n="0287a16"/><lb ed="R114" n="0569a02"/>衷。天下後世。其有同調者乎。無棄蒭蕘。證明斯偈。偈
<lb ed="X" n="0287a17"/><lb ed="R114" n="0569a03"/>云。死後生前體若何。電光石火耳聾多。要知無夢無
<lb ed="X" n="0287a18"/><lb ed="R114" n="0569a04"/>思主。磕破酣眠野鴨過。</p>
<lb ed="X" n="0287a19"/><lb ed="R114" n="0569a05"/><p xml:id="pX65p0287a1901">道光乙未臘月望東川後學衲諾庵槃談譔</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0287a20"/>
<lb ed="X" n="0287a21"/>
<lb ed="X" n="0287a22"/>
<lb ed="X" n="0287a23"/>
<lb ed="X" n="0287a24"/>
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0287b" n="0287b"/>
<lb ed="X" n="0287b01"/><lb ed="R114" n="0569a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例</head>
<lb ed="X" n="0287b02"/><lb ed="R114" n="0569a08"/><list><item xml:id="itemX65p0287b0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b0201" n="0287b0201"/><anchor xml:id="beg0287b0201" n="0287b0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b0201"/>一徹參中。無夢想見聞主。依稀解路甚多。一友於炮
<lb ed="X" n="0287b03"/><lb ed="R114" n="0569a09"/>聲有觸。予曰。隣家放炮。與汝無夢想主何涉。便無
<lb ed="X" n="0287b04"/><lb ed="R114" n="0569a10"/>語。故得有見處者。或問彼時炮聲。與現在對談。是
<lb ed="X" n="0287b05"/><lb ed="R114" n="0569a11"/>同是別。或問炮聲此際在甚麼處。或問炮聲過後。
<lb ed="X" n="0287b06"/><lb ed="R114" n="0569a12"/>汝正眠無夢時。更何處相見。此是落草勘驗。其有
<lb ed="X" n="0287b07"/><lb ed="R114" n="0569a13"/>以擎拳下喝等機。及鼻直眉橫等語祇對者。盡與
<lb ed="X" n="0287b08"/><lb ed="R114" n="0569a14"/>掃除。要他將當時見處的實道一句。如眞有印契。
<lb ed="X" n="0287b09"/><lb ed="R114" n="0569a15"/>心有抓著癢筋話。方與點睛。否則重令參究。</item>
<lb ed="X" n="0287b10"/><lb ed="R114" n="0569a16"/><item xml:id="itemX65p0287b1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1001" n="0287b1001"/><anchor xml:id="beg0287b1001" n="0287b1001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b1001"/>一綱宗中。五家所建宗旨。儘足當機勘辨後人。毋須
<lb ed="X" n="0287b11"/><lb ed="R114" n="0569a17"/>重添名相。</item>
<lb ed="X" n="0287b12"/><lb ed="R114" n="0569a18"/><item xml:id="itemX65p0287b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1201" n="0287b1201"/><anchor xml:id="beg0287b1201" n="0287b1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b1201"/>一洞祖過水覩影悟徹後。安知不重見雲巖徹授寶
<lb ed="X" n="0287b13"/><lb ed="R114" n="0569b01"/>鏡。但錄中未及叙出耳。</item>
<lb ed="X" n="0287b14"/><lb ed="R114" n="0569b02"/><item xml:id="itemX65p0287b1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1401" n="0287b1401"/><anchor xml:id="beg0287b1401" n="0287b1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b1401"/>一示辨中。諸祖辯語。今依原文摘錄。未敢擅更。然密
<lb ed="X" n="0287b15"/><lb ed="R114" n="0569b03"/>祖追拂事。回生訣載其付法藏公不愼。於忍祖前
<lb ed="X" n="0287b16"/><lb ed="R114" n="0569b04"/>印後辯。可以類推。至藏忍二祖。非尋常禪流可企
<lb ed="X" n="0287b17"/><lb ed="R114" n="0569b05"/>及。勿因辯語。率生輕忽。</item>
<lb ed="X" n="0287b18"/><lb ed="R114" n="0569b06"/><item xml:id="itemX65p0287b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1801" n="0287b1801"/><anchor xml:id="beg0287b1801" n="0287b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b1801"/>一湛祖枕子頌云。四大無我心如風。箇中誰是主人
<lb ed="X" n="0287b19"/><lb ed="R114" n="0569b07"/>公。廓然撲落原無物。始悔從前錯用功。令補錄以
<lb ed="X" n="0287b20"/><lb ed="R114" n="0569b08"/>便閱者對勘。至雲門瑞白位中諸祖。德隆望重。卽
<lb ed="X" n="0287b21"/><lb ed="R114" n="0569b09"/>腹脹吐血身亡。與疏山倒屙。大慧發毒。同關報境。
<lb ed="X" n="0287b22"/><lb ed="R114" n="0569b10"/>毋以意見有殊。妄存軒輊。</item>
<lb ed="X" n="0287b23"/><lb ed="R114" n="0569b11"/><item xml:id="itemX65p0287b2301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0287b2301" n="0287b2301"/><anchor xml:id="beg0287b2301" n="0287b2301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0287b2301"/>一貫敎中。禪宗頓圓。台宗妙圓。故知有後。兼須融會
<lb ed="X" n="0287b24"/><lb ed="R114" n="0569b12"/>台宗。</item></list></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0287c" n="0287c"/>
<lb ed="X" n="0287c01"/>
<lb ed="X" n="0287c02"/>
<lb ed="X" n="0287c03"/>
<lb ed="X" n="0287c04"/>
<lb ed="X" n="0287c05"/><cb:docNumber>No. 1283</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0287c06"/><lb ed="R114" n="0570a01"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>宗範卷上</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0287c07"/>
<lb ed="X" n="0287c08"/><lb ed="R114" n="0570a02"/><byline cb:type="editor">菩薩戒弟子　錢伊庵　編緝</byline>
<lb ed="X" n="0287c09"/><lb ed="R114" n="0570a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前言</cb:mulu><lg type="regular" xml:id="lgX65p0287c0901"><l>稽首釋迦尊</l><l>十方三世佛</l><l>聖賢諸菩薩</l>
<lb ed="X" n="0287c10"/><lb ed="R114" n="0570a04"/><l>摩訶聲聞衆</l><l>東西列代祖</l><l>第一最上乘</l>
<lb ed="X" n="0287c11"/><lb ed="R114" n="0570a05"/><l>我依當代匠</l><l>究心無夢主</l><l>百日絕後甦</l>
<lb ed="X" n="0287c12"/><lb ed="R114" n="0570a06"/><l>管窺豁一隙</l><l>歷參諸開士</l><l>慈愍予鉗鎚</l>
<lb ed="X" n="0287c13"/><lb ed="R114" n="0570a07"/><l>佛祖宗敎理</l><l>廣搜具薄信</l><l>浮沈卅五年</l>
<lb ed="X" n="0287c14"/><lb ed="R114" n="0570a08"/><l>忽忽死將至</l><l>深愧負師恩</l><l>見淺習復厚</l>
<lb ed="X" n="0287c15"/><lb ed="R114" n="0570a09"/><l>兼思涉俗輩</l><l>彼此抱同病</l><l>知解不敵業</l>
<lb ed="X" n="0287c16"/><lb ed="R114" n="0570a10"/><l>臘底空慞惱</l><l>因茲緝宗範</l><l>朝夕痛自<g ref="#CB15081">䇿</g></l>
<lb ed="X" n="0287c17"/><lb ed="R114" n="0570a11"/><l>願三寶加被</l><l>見者咸歡喜</l></lg>
<lb ed="X" n="0287c18"/><lb ed="R114" n="0570a12"/><p xml:id="pX65p0287c1801">妙心別傳分十章。</p>
<lb ed="X" n="0287c19"/><lb ed="R114" n="0570a13"/><p xml:id="pX65p0287c1901">一禪源　二徹參　三調習　四入聖　五利人
<lb ed="X" n="0287c20"/><lb ed="R114" n="0570a14"/>　六顯喩　七機用　八綱宗　九示辯　十貫敎。</p>
<lb ed="X" n="0287c21"/><lb ed="R114" n="0570a15"/><p xml:id="pX65p0287c2101">原夫佛法東流。自漢至梁。經敎廣布。修契者代不乏
<lb ed="X" n="0287c22"/><lb ed="R114" n="0570a16"/>人。達摩單以別傳妙心。直指人人見性成佛。畢竟以
<lb ed="X" n="0287c23"/><lb ed="R114" n="0570a17"/>何爲妙心耶。故首之以禪源。源旣定矣。學者從何而
<lb ed="X" n="0287c24"/><lb ed="R114" n="0570a18"/>契妙心。循古軌則。非參究不可。故繼之以徹參。由參
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0288a" n="0288a"/>
<lb ed="X" n="0288a01"/><lb ed="R114" n="0570b01"/>而悟。便與佛祖同一鼻孔。然有無始習氣未消。故申
<lb ed="X" n="0288a02"/><lb ed="R114" n="0570b02"/>之以調習。習消力宏。眞如深契。六祖曰。終身不退者。
<lb ed="X" n="0288a03"/><lb ed="R114" n="0570b03"/>定入聖位。故表之以入聖。如上四章。自行穩密。然須
<lb ed="X" n="0288a04"/><lb ed="R114" n="0570b04"/>運同體悲。詎可斷佛種草。故勖之以利人。利他中。古
<lb ed="X" n="0288a05"/><lb ed="R114" n="0570b05"/>德有言句機用兩路。故分別爲顯喩機用二門。顯喩
<lb ed="X" n="0288a06"/><lb ed="R114" n="0570b06"/>在前者。初祖接機。亦以言顯示。迨三四傳。而始轉爲
<lb ed="X" n="0288a07"/><lb ed="R114" n="0570b07"/>機用。故機用次之。法久弊生。多諸巧見。建立宗旨。以
<lb ed="X" n="0288a08"/><lb ed="R114" n="0570b08"/>護正眼。故受之以綱宗。公案孔多。後來諸尊宿。各出
<lb ed="X" n="0288a09"/><lb ed="R114" n="0570b09"/>手眼以評唱之。其間權實示現。淺深偏圓。不無同中
<lb ed="X" n="0288a10"/><lb ed="R114" n="0570b10"/>有異。然均以成就來學佛知見。故廣之以示辯。如上
<lb ed="X" n="0288a11"/><lb ed="R114" n="0570b11"/>九章。皆禪宗本分草料。第與諸經敎。不可置之不貫。
<lb ed="X" n="0288a12"/><lb ed="R114" n="0570b12"/>故終之以貫敎。自八至十。雖列利人後。而自利均須
<lb ed="X" n="0288a13"/><lb ed="R114" n="0570b13"/>十科廣研也。予自笑挈挈波波。儼似跛足道人。滿面
<lb ed="X" n="0288a14"/><lb ed="R114" n="0570b14"/>慚惶。說得行不得。然利根之士。脫能依此撩起便行。
<lb ed="X" n="0288a15"/><lb ed="R114" n="0570b15"/>終身不退。現世爲人師。來生作佛祖。當亦今時之第
<lb ed="X" n="0288a16"/><lb ed="R114" n="0570b16"/>二健兒歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0288a17"/><lb ed="R114" n="0570b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">禪源</cb:mulu><head>禪源</head>
<lb ed="X" n="0288a18"/><lb ed="R114" n="0570b18"/><p xml:id="pX65p0288a1801">燈錄始七佛偈。本師傳。則略採諸經公案。次列二十
<lb ed="X" n="0288a19"/><lb ed="R114" n="0571a01"/>八祖授受因緣。遡述源流。體裁應爾。今則不遑徧叙。
<lb ed="X" n="0288a20"/><lb ed="R114" n="0571a02"/>獨指佛生不二。別傳妙心爲禪源。此宗旨。豎義於達
<lb ed="X" n="0288a21"/><lb ed="R114" n="0571a03"/>摩。流衍於諸祖。觀初祖接可祖梁武<name role="" type="person">楊衒之</name>諸人。均
<lb ed="X" n="0288a22"/><lb ed="R114" n="0571a04"/>以言句顯示。乃謂之不立文字。敎外別傳者。良以學
<lb ed="X" n="0288a23"/><lb ed="R114" n="0571a05"/>人滯於經敎。卒未能印合妙心。立地成佛。故乘時而
<lb ed="X" n="0288a24"/><lb ed="R114" n="0571a06"/>來。提唱頓宗。斯禪之源也。妙心者何。蠢動含靈。皆有
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0288b" n="0288b"/>
<lb ed="X" n="0288b01"/><lb ed="R114" n="0571a07"/>佛性。而無始沈淪苦海者。不悟此心當體是佛。背覺
<lb ed="X" n="0288b02"/><lb ed="R114" n="0571a08"/>合塵。故全圓覺而成無明。迷而不返。然雖萬劫輪迴。
<lb ed="X" n="0288b03"/><lb ed="R114" n="0571a09"/>而不動之天眞佛性。從無遷變。別記載初祖祇敎可
<lb ed="X" n="0288b04"/><lb ed="R114" n="0571a10"/>祖外息諸緣。內心無喘。心如牆壁。可以入道。二祖種
<lb ed="X" n="0288b05"/><lb ed="R114" n="0571a11"/>種說心性道理。祖總遮其非。不爲說無念心體。可祖
<lb ed="X" n="0288b06"/><lb ed="R114" n="0571a12"/>忽曰。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0288b0601" n="0288b0601"/><anchor xml:id="beg0288b0601" n="0288b0601"/>已<anchor xml:id="end0288b0601"/>息諸緣。祖曰。莫不成斷滅否。可曰。不成斷
<lb ed="X" n="0288b07"/><lb ed="R114" n="0571a13"/>滅。了了常知。故言之不可及。祖曰。此是諸佛所傳心
<lb ed="X" n="0288b08"/><lb ed="R114" n="0571a14"/>體。蓋息緣。則外境相空。無喘。則內尋伺絕。如牆壁。則
<lb ed="X" n="0288b09"/><lb ed="R114" n="0571a15"/>心行處滅。言不及。則言語道斷。了知而無念。則寂照
<lb ed="X" n="0288b10"/><lb ed="R114" n="0571a16"/>同時。心境不二。迷悟不二。生佛不二。其恰好處。心亦
<lb ed="X" n="0288b11"/><lb ed="R114" n="0571a17"/>不可得。妙亦不可得。連不二兩字。亦不可得。不可得。
<lb ed="X" n="0288b12"/><lb ed="R114" n="0571a18"/>亦不可得。非心非不心。非妙非不妙。放尿屙矢。嬉笑
<lb ed="X" n="0288b13"/><lb ed="R114" n="0571b01"/>怒罵。莫非妙心體現。今姑立以妙心之名。而爲達摩
<lb ed="X" n="0288b14"/><lb ed="R114" n="0571b02"/>禪宗之源也。須知安心者安此。究心者究此。悟心者
<lb ed="X" n="0288b15"/><lb ed="R114" n="0571b03"/>悟此。調心者調此。入聖者入此。利人者利此。乃至諸
<lb ed="X" n="0288b16"/><lb ed="R114" n="0571b04"/>祖之顯。喩機用綱宗示辯。幷圓頓諸經論。皆不離此
<lb ed="X" n="0288b17"/><lb ed="R114" n="0571b05"/>心別有所指也。在初祖證心之楞伽經。則謂之自覺
<lb ed="X" n="0288b18"/><lb ed="R114" n="0571b06"/>境界。自覺聖智。自覺。則靈光獨耀。迥脫根塵。常寂而
<lb ed="X" n="0288b19"/><lb ed="R114" n="0571b07"/>照。故名爲自覺智。常照而寂。故名爲自覺境。其餘如
<lb ed="X" n="0288b20"/><lb ed="R114" n="0571b08"/>來藏。自心現。不生不滅眞識。均可一一消歸。故初祖
<lb ed="X" n="0288b21"/><lb ed="R114" n="0571b09"/>引證心宗。可祖凡說法竟。每曰。此經四傳後。變成名
<lb ed="X" n="0288b22"/><lb ed="R114" n="0571b10"/>相。悲哉。<name role="" type="person">馬祖</name>引楞伽云。佛語心爲宗。無門爲法門。三
<lb ed="X" n="0288b23"/><lb ed="R114" n="0571b11"/>界惟心一法之所印。初祖旁出之慧滿師。常齎楞伽
<lb ed="X" n="0288b24"/><lb ed="R114" n="0571b12"/>以爲心要。如說而行。極知悟心之後。必須消識功熏。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0288c" n="0288c"/>
<lb ed="X" n="0288c01"/><lb ed="R114" n="0571b13"/>乃今之禪客。微特不依經說而行。且不知楞伽所說
<lb ed="X" n="0288c02"/><lb ed="R114" n="0571b14"/>爲何語。亦不知初祖何以獨引此經以證心。置之不
<lb ed="X" n="0288c03"/><lb ed="R114" n="0571b15"/>論不議之列。可歎也。祇緣此經辭義古奧。數傳後幾
<lb ed="X" n="0288c04"/><lb ed="R114" n="0571b16"/>致絕響。三祖信心銘中。標此妙心爲玄旨眞如法界
<lb ed="X" n="0288c05"/><lb ed="R114" n="0571b17"/>等名以顯之。四祖則令人念摩訶般若。五祖則兼令
<lb ed="X" n="0288c06"/><lb ed="R114" n="0571b18"/>人誦金剛般若經。六祖聞客誦經。至應無所住而生
<lb ed="X" n="0288c07"/><lb ed="R114" n="0572a01"/>其心。遂得開了。五祖復徵其初悟。祖言下大徹。啓曰。
<lb ed="X" n="0288c08"/><lb ed="R114" n="0572a02"/>一切萬法不離自性。何期自性本自淸淨。本不生滅。
<lb ed="X" n="0288c09"/><lb ed="R114" n="0572a03"/>本自具足。本無動搖。何期自性能生萬法。迨後開堂
<lb ed="X" n="0288c10"/><lb ed="R114" n="0572a04"/>說法。第一會便演摩訶般若波羅蜜法。曰此須心行。
<lb ed="X" n="0288c11"/><lb ed="R114" n="0572a05"/>不在口念。口念心行。心口相應。本性是佛。離性無別
<lb ed="X" n="0288c12"/><lb ed="R114" n="0572a06"/>佛。摩訶是大。心量大如空。無有邊畔方圓大小靑黃
<lb ed="X" n="0288c13"/><lb ed="R114" n="0572a07"/>嗔喜是非善惡。世人妙性本空。無有一法可得。然莫
<lb ed="X" n="0288c14"/><lb ed="R114" n="0572a08"/>著空。有人空心靜坐。百無所思。自稱爲大。卽著無記
<lb ed="X" n="0288c15"/><lb ed="R114" n="0572a09"/>空。此一輩人。不可與語。善知識。世界虗空。能含依正
<lb ed="X" n="0288c16"/><lb ed="R114" n="0572a10"/>萬像。性空亦如是。自性能含萬法是大。萬法在諸人
<lb ed="X" n="0288c17"/><lb ed="R114" n="0572a11"/>性中。若一切善惡。盡不取不捨。亦不染著。心如虗空。
<lb ed="X" n="0288c18"/><lb ed="R114" n="0572a12"/>故曰摩訶。用卽了了分明應用。便知一切。一切卽一。
<lb ed="X" n="0288c19"/><lb ed="R114" n="0572a13"/>一卽一切。去來自由。心體無滯。卽是一切般若智。皆
<lb ed="X" n="0288c20"/><lb ed="R114" n="0572a14"/>從自性生。不從外入。名爲眞性自用。一眞一切眞。口
<lb ed="X" n="0288c21"/><lb ed="R114" n="0572a15"/>雖說空。不修此行。似人妄稱國王。終不可得。般若者。
<lb ed="X" n="0288c22"/><lb ed="R114" n="0572a16"/>唐言智慧也。一切時處。念念不愚。常行智慧。卽般若
<lb ed="X" n="0288c23"/><lb ed="R114" n="0572a17"/>行。一念愚。卽般若絕。一念智。卽般若生。世人口說般
<lb ed="X" n="0288c24"/><lb ed="R114" n="0572a18"/>若。不識眞空。般若無形相。智慧心卽是。若作如是解。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0289a" n="0289a"/>
<lb ed="X" n="0289a01"/><lb ed="R114" n="0572b01"/>卽名般若智。波羅密。唐言到彼岸。解義離生滅。著境
<lb ed="X" n="0289a02"/><lb ed="R114" n="0572b02"/>生滅起。名此岸。離境無生滅。名彼岸。悟此法者。卽般
<lb ed="X" n="0289a03"/><lb ed="R114" n="0572b03"/>若法。修此行者。是般若行。不修卽凡。一念修行。自身
<lb ed="X" n="0289a04"/><lb ed="R114" n="0572b04"/>等佛。凡夫卽佛。煩惱卽菩提。前念迷卽凡。後念悟卽
<lb ed="X" n="0289a05"/><lb ed="R114" n="0572b05"/>佛。前念著境卽煩惱。後念離境卽菩提。摩訶般若波
<lb ed="X" n="0289a06"/><lb ed="R114" n="0572b06"/>羅密。最尊最上最第一。無住無往亦無來。三世諸佛
<lb ed="X" n="0289a07"/><lb ed="R114" n="0572b07"/>從中出。當用大智慧。打破五蘊煩惱塵勞。如此修行。
<lb ed="X" n="0289a08"/><lb ed="R114" n="0572b08"/>定成佛道。變三毒爲戒定慧。我此法門。從一般若生
<lb ed="X" n="0289a09"/><lb ed="R114" n="0572b09"/>八萬四千智慧。以人有八萬四千塵勞。若無塵勞。智
<lb ed="X" n="0289a10"/><lb ed="R114" n="0572b10"/>慧常現。不離自性。悟此法者。卽是無念。無憶無著。不
<lb ed="X" n="0289a11"/><lb ed="R114" n="0572b11"/>起誑妄。用自眞如性。以智慧觀照。於一切法。不取不
<lb ed="X" n="0289a12"/><lb ed="R114" n="0572b12"/>捨。卽是見性成佛。若欲入甚深法界。及般若三昧者。
<lb ed="X" n="0289a13"/><lb ed="R114" n="0572b13"/>須修般若行。持般若金剛經。卽得見性。當知此經功
<lb ed="X" n="0289a14"/><lb ed="R114" n="0572b14"/>德無量。經中讚歎。莫能具說。此法門爲最上乘大智
<lb ed="X" n="0289a15"/><lb ed="R114" n="0572b15"/>上根人說。須知本性。自有般若智。自用智慧常觀照
<lb ed="X" n="0289a16"/><lb ed="R114" n="0572b16"/>故。煩惱塵勞常不能染。卽是見性。善知識。內外不住。
<lb ed="X" n="0289a17"/><lb ed="R114" n="0572b17"/>去來自由。能除執心。通達無礙。能修此行。與般若經
<lb ed="X" n="0289a18"/><lb ed="R114" n="0572b18"/>更無差別。不悟本性。卽佛是衆生。一念悟時。衆生是
<lb ed="X" n="0289a19"/><lb ed="R114" n="0573a01"/>佛。故知萬法盡在自心。何不從自心中頓見眞如。我
<lb ed="X" n="0289a20"/><lb ed="R114" n="0573a02"/>於忍和尙處。一聞便悟。頓見本性。將此敎法流行。令
<lb ed="X" n="0289a21"/><lb ed="R114" n="0573a03"/>學道者頓悟。各自觀心見性。若自不悟。須覓大善知
<lb ed="X" n="0289a22"/><lb ed="R114" n="0573a04"/>識直示正路。若起正眞觀照。一刹那妄念俱滅。識自
<lb ed="X" n="0289a23"/><lb ed="R114" n="0573a05"/>本性。一悟卽至佛地。善知識。智慧觀照。內外明徹。識
<lb ed="X" n="0289a24"/><lb ed="R114" n="0573a06"/>自本心。若識本心。卽本解脫。卽是般若三昧。般若三
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0289b" n="0289b"/>
<lb ed="X" n="0289b01"/><lb ed="R114" n="0573a07"/>昧。卽是無念。若見一切法心不染者。是爲無念。用卽
<lb ed="X" n="0289b02"/><lb ed="R114" n="0573a08"/>徧一切處。亦不著一切處。但淨本心。使六識出六門。
<lb ed="X" n="0289b03"/><lb ed="R114" n="0573a09"/>於六塵無染。來去自由。通用無滯。卽是般若三昧。自
<lb ed="X" n="0289b04"/><lb ed="R114" n="0573a10"/>在解脫。名無念行。若百不思。常令念絕。卽是法縛邊
<lb ed="X" n="0289b05"/><lb ed="R114" n="0573a11"/>見。悟無念法者。萬法盡通。見諸佛境界。至佛地。得此
<lb ed="X" n="0289b06"/><lb ed="R114" n="0573a12"/>頓法。終身不退者。定入聖位。然須傳授。不得匿其正
<lb ed="X" n="0289b07"/><lb ed="R114" n="0573a13"/>法。是知摩訶般若。便是初祖的傳妙心。且知六祖所
<lb ed="X" n="0289b08"/><lb ed="R114" n="0573a14"/>受五祖心印。盡在此篇發揮。罄盡無遺。苟能細心體
<lb ed="X" n="0289b09"/><lb ed="R114" n="0573a15"/>會。則摩訶般若一句。卽是絕好話頭。悟後熏修精密。
<lb ed="X" n="0289b10"/><lb ed="R114" n="0573a16"/>便是絕好調習功夫。又何必另覓話頭。別起爐竈耶。
<lb ed="X" n="0289b11"/><lb ed="R114" n="0573a17"/>然此總在行人之便宜矣。又六祖最後開示。提唱般
<lb ed="X" n="0289b12"/><lb ed="R114" n="0573a18"/>若經中一相三昧。一行三昧。若悟一切處不住相。於
<lb ed="X" n="0289b13"/><lb ed="R114" n="0573b01"/>彼相中不生憎愛取捨。不念利益成壞等事。安閑恬
<lb ed="X" n="0289b14"/><lb ed="R114" n="0573b02"/>靜。虗融淡泊。名一相三昧。若一切時行住坐臥。純一
<lb ed="X" n="0289b15"/><lb ed="R114" n="0573b03"/>直心。不動道場。眞成淨土。名一行三昧。人具二三昧。
<lb ed="X" n="0289b16"/><lb ed="R114" n="0573b04"/>依吾行者。決獲菩提。證妙果。此二三昧。出文殊問般
<lb ed="X" n="0289b17"/><lb ed="R114" n="0573b05"/>若經。正是摩訶般若妙心體相。正是諸佛所傳無念
<lb ed="X" n="0289b18"/><lb ed="R114" n="0573b06"/>而常知心體。正是楞伽經自覺境界自覺聖智。名異
<lb ed="X" n="0289b19"/><lb ed="R114" n="0573b07"/>而體同也。圭峰禪源詮曰。若頓悟自心本來淸淨。元
<lb ed="X" n="0289b20"/><lb ed="R114" n="0573b08"/>無煩惱。無漏智性本自具足。此心卽佛。畢竟無異。依
<lb ed="X" n="0289b21"/><lb ed="R114" n="0573b09"/>此修者。是最上乘禪。亦名一行三昧。是一切三昧根
<lb ed="X" n="0289b22"/><lb ed="R114" n="0573b10"/>本。若能念念修習。自然漸得百千三昧。達摩門下相
<lb ed="X" n="0289b23"/><lb ed="R114" n="0573b11"/>傳者。是此禪也。法運沿流。泯相歸性。故總以般若印
<lb ed="X" n="0289b24"/><lb ed="R114" n="0573b12"/>心。六祖而後。雖立有五家之綱宗。千七百則之葛藤。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0289c" n="0289c"/>
<lb ed="X" n="0289c01"/><lb ed="R114" n="0573b13"/>或平實商量。或機鋒相見。乃至盡未來際。拈頌代別
<lb ed="X" n="0289c02"/><lb ed="R114" n="0573b14"/>徵判上堂小參秉拂普說。千岐萬派。更無越乎摩訶
<lb ed="X" n="0289c03"/><lb ed="R114" n="0573b15"/>般若一相三昧之一源矣。源乎源乎。千山勢到嶽邊
<lb ed="X" n="0289c04"/><lb ed="R114" n="0573b16"/>止。萬派聲歸海上消。謂之敎外別傳也可。謂之離敎
<lb ed="X" n="0289c05"/><lb ed="R114" n="0573b17"/>無禪也可。謂之不立文字也可。謂之無離文字而說
<lb ed="X" n="0289c06"/><lb ed="R114" n="0573b18"/>解脫也亦可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0289c07"/><lb ed="R114" n="0574a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">徹參</cb:mulu><head>徹參</head>
<lb ed="X" n="0289c08"/><lb ed="R114" n="0574a02"/><p xml:id="pX65p0289c0801">衆生妙心。本無生滅。而無始沈沒三界者。以未知本
<lb ed="X" n="0289c09"/><lb ed="R114" n="0574a03"/>體主公安身立命處也。知則一念回機。便同本得。靈
<lb ed="X" n="0289c10"/><lb ed="R114" n="0574a04"/>光獨耀。迥脫根塵。體露眞常。卽如如佛。是則參究以
<lb ed="X" n="0289c11"/><lb ed="R114" n="0574a05"/>求了知。誠學者第一要矣。可祖種種說心性。初祖祇
<lb ed="X" n="0289c12"/><lb ed="R114" n="0574a06"/>遮其非。可云<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c1201" n="0289c1201"/><anchor xml:id="beg0289c1201" n="0289c1201"/>已<anchor xml:id="end0289c1201"/>息諸緣。初祖復將莫成斷滅勘之。而
<lb ed="X" n="0289c13"/><lb ed="R114" n="0574a07"/>後許證。此卽究心發悟第一則榜樣。然箇中消息。悉
<lb ed="X" n="0289c14"/><lb ed="R114" n="0574a08"/>以言通。至禮拜而記得髓。則離言而顯。機靈用活。別
<lb ed="X" n="0289c15"/><lb ed="R114" n="0574a09"/>行一路矣。迨後懺罪竟之印。誰縛汝之詰。子何姓之
<lb ed="X" n="0289c16"/><lb ed="R114" n="0574a10"/>問。三更入室之談。乃至什麼物什麼來之徵。祖祖相
<lb ed="X" n="0289c17"/><lb ed="R114" n="0574a11"/>授。多於文字顯示。蓋以列祖名振當時。當機爲道心
<lb ed="X" n="0289c18"/><lb ed="R114" n="0574a12"/>切。一語點睛。全身擔荷。了無扭揑纖疑其間。故不須
<lb ed="X" n="0289c19"/><lb ed="R114" n="0574a13"/>多番勘驗照用。以辯其眞僞。其旁出諸祖。亦祇是臨
<lb ed="X" n="0289c20"/><lb ed="R114" n="0574a14"/>時言接。惟六祖接荷澤。爲用棒始。然指授仍不離言
<lb ed="X" n="0289c21"/><lb ed="R114" n="0574a15"/>詮也。<name role="" type="person">馬祖</name>於問西來意便打。則專以棒接。而機用之
<lb ed="X" n="0289c22"/><lb ed="R114" n="0574a16"/>門大闢矣。古德云。從文字得力者弱。從事上得力者
<lb ed="X" n="0289c23"/><lb ed="R114" n="0574a17"/>強。從緣薦取相應疾。就體消停得力遲者。是也。其時
<lb ed="X" n="0289c24"/><lb ed="R114" n="0574a18"/>禪風大播。千里同風。知有後。廣歷諸方叢席。如趙州
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0290a" n="0290a"/>
<lb ed="X" n="0290a01"/><lb ed="R114" n="0574b01"/>臨濟輩。指不勝屈。然門庭旣別。曲調難齊。不無有淺
<lb ed="X" n="0290a02"/><lb ed="R114" n="0574b02"/>深純雜之異。矧夫虗妄浮心。多諸巧見。口頭弄滑。以
<lb ed="X" n="0290a03"/><lb ed="R114" n="0574b03"/>紫亂朱。在學輩旣未能刻苦研窮。而專唇舌。爲師者
<lb ed="X" n="0290a04"/><lb ed="R114" n="0574b04"/>不得不掃除言句。而變機鋒。全提棒喝。塞斷咽喉。電
<lb ed="X" n="0290a05"/><lb ed="R114" n="0574b05"/>閃雷轟。命喪眞露。一點再點。鼻痛耳聾。三打三拳。得
<lb ed="X" n="0290a06"/><lb ed="R114" n="0574b06"/>牛完馬。智過師而野狐一掌。斬勘衆而貍奴一刀。百
<lb ed="X" n="0290a07"/><lb ed="R114" n="0574b07"/>千鏡交光。正中益正。十八徧大悟。純兮更純。甚至逆
<lb ed="X" n="0290a08"/><lb ed="R114" n="0574b08"/>流洞水。勝祖強爺。尊重己靈。呵佛罵祖。總冀白璧之
<lb ed="X" n="0290a09"/><lb ed="R114" n="0574b09"/>無瑕。不厭黃金之久煅。然而利智上士。把得便行。鈍
<lb ed="X" n="0290a10"/><lb ed="R114" n="0574b10"/>根阿師。茫然莫措。於是參尋同轍。方便異門。圜悟云。
<lb ed="X" n="0290a11"/><lb ed="R114" n="0574b11"/>釋迦最後。徑截省要。接最上機。雖迦葉二十八祖。少
<lb ed="X" n="0290a12"/><lb ed="R114" n="0574b12"/>示機關。多顯理致。至付授際。靡不直面提持。如倒刹
<lb ed="X" n="0290a13"/><lb ed="R114" n="0574b13"/>竿。盌水投針。達摩破六宗。翻轉我天爾狗。非擬議思
<lb ed="X" n="0290a14"/><lb ed="R114" n="0574b14"/>量可測。洎到梁魏。顯言敎外別傳。逮曹溪詳示宗通
<lb ed="X" n="0290a15"/><lb ed="R114" n="0574b15"/>說通。具正眼大解脫宗師。變革通途。俾不滯名相。不
<lb ed="X" n="0290a16"/><lb ed="R114" n="0574b16"/>墮理性言說。放出活卓卓地。脫灑自由妙機。遂見棒
<lb ed="X" n="0290a17"/><lb ed="R114" n="0574b17"/>喝交馳。以言遣言。以機奪機。以毒攻毒。以用破用。流
<lb ed="X" n="0290a18"/><lb ed="R114" n="0574b18"/>傳七百年來。枝分派別。各顯家風。然其歸著。無出直
<lb ed="X" n="0290a19"/><lb ed="R114" n="0575a01"/>指人心。心地旣明。無絲毫隔礙。脫去勝負彼我是非
<lb ed="X" n="0290a20"/><lb ed="R114" n="0575a02"/>知見解會。透到大休歇安穩之場。豈有二致哉。要須
<lb ed="X" n="0290a21"/><lb ed="R114" n="0575a03"/>箇向上根器。具高識遠見。深入閫奧徹底。信得及。把
<lb ed="X" n="0290a22"/><lb ed="R114" n="0575a04"/>得住。始可堪爲種草。又云。老僧熱病。死一日。黑漫漫
<lb ed="X" n="0290a23"/><lb ed="R114" n="0575a05"/>地。甦醒遂驚生死事。發心訪道年許。只認得昭昭靈
<lb ed="X" n="0290a24"/><lb ed="R114" n="0575a06"/>靈。向四大身中作箇動用。佛法上看卽有。世法上看
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0290b" n="0290b"/>
<lb ed="X" n="0290b01"/><lb ed="R114" n="0575a07"/>卽無。後白雲老師云。你總無見處。自此全無咬嚼分。
<lb ed="X" n="0290b02"/><lb ed="R114" n="0575a08"/>後問演祖。覓心了不可得話。演曰。你須自參。始得者
<lb ed="X" n="0290b03"/><lb ed="R114" n="0575a09"/>好處。別人爲汝著力不得。參來參去。忽因擧頻呼小
<lb ed="X" n="0290b04"/><lb ed="R114" n="0575a10"/>玉元無事。只要檀郞認得聲。如桶底脫。柏樹子。麻三
<lb ed="X" n="0290b05"/><lb ed="R114" n="0575a11"/>斤。玄沙錯過。睦州擔板。諸公案。一一透過。黃龍示草
<lb ed="X" n="0290b06"/><lb ed="R114" n="0575a12"/>堂淸風旛話。久不契。龍曰。子見貓捕鼠乎。目睛不瞬。
<lb ed="X" n="0290b07"/><lb ed="R114" n="0575a13"/>四足踞地。諸根順向。首尾一直。擬無不中。子誠心無
<lb ed="X" n="0290b08"/><lb ed="R114" n="0575a14"/>異緣。六根自靜。百不失一。師屛去閑緣。歲餘忽悟。龍
<lb ed="X" n="0290b09"/><lb ed="R114" n="0575a15"/>曰。得道非難。宏道爲難。宏道猶在己。說法爲人難。旣
<lb ed="X" n="0290b10"/><lb ed="R114" n="0575a16"/>明後。在力行之。晦堂問南公曰。大事本來如此。和尙
<lb ed="X" n="0290b11"/><lb ed="R114" n="0575a17"/>何得敎人看話頭。爲伊搜尋。曰若不令汝如此尋究。
<lb ed="X" n="0290b12"/><lb ed="R114" n="0575a18"/>到無用心處。自見自肯。卽埋沒汝也。晦堂常擧拳問。
<lb ed="X" n="0290b13"/><lb ed="R114" n="0575b01"/>喚作拳則觸。不喚作拳則背。喚作甚麼。眞如院方師
<lb ed="X" n="0290b14"/><lb ed="R114" n="0575b02"/>參瑯琊。惟看柏樹子話。此卽單研一句話頭。一則公
<lb ed="X" n="0290b15"/><lb ed="R114" n="0575b03"/>案。一悟一切悟。樣式也。傳至大慧杲。極力主張參看
<lb ed="X" n="0290b16"/><lb ed="R114" n="0575b04"/>一箇話頭。普說云。雲門尋常問學者。喚作竹篦則觸。
<lb ed="X" n="0290b17"/><lb ed="R114" n="0575b05"/>不喚作竹篦則背。不得下語。不得無語。畢竟喚作甚
<lb ed="X" n="0290b18"/><lb ed="R114" n="0575b06"/>麼。又恒擧狗子語至無字。令學者參。云。經語祖語。諸
<lb ed="X" n="0290b19"/><lb ed="R114" n="0575b07"/>方老宿語。千差萬別。若透得過無字。一時透過。不用
<lb ed="X" n="0290b20"/><lb ed="R114" n="0575b08"/>卜度。不用註解。不用要得分曉。不得作有無商量。不
<lb ed="X" n="0290b21"/><lb ed="R114" n="0575b09"/>得作眞無之無卜度。不用向開口處承當。不用向擧
<lb ed="X" n="0290b22"/><lb ed="R114" n="0575b10"/>起處作道理。不用墮在空寂處。不用將心等悟。不用
<lb ed="X" n="0290b23"/><lb ed="R114" n="0575b11"/>向宗師說處領略。不用掉在無事甲裏。但行住坐臥。
<lb ed="X" n="0290b24"/><lb ed="R114" n="0575b12"/>時時提撕狗子還有佛性也無。無。提撕得熟。口議心
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0290c" n="0290c"/>
<lb ed="X" n="0290c01"/><lb ed="R114" n="0575b13"/>思不及。方寸裏七上八落。如生鐵橛。沒滋味時。切莫
<lb ed="X" n="0290c02"/><lb ed="R114" n="0575b14"/>退志。得如此時。却是好消息。忽然打失布袋。不覺撫
<lb ed="X" n="0290c03"/><lb ed="R114" n="0575b15"/>掌大笑。茶裏飯裏。喜時怒時。淨處穢處。妻兒聚頭。賓
<lb ed="X" n="0290c04"/><lb ed="R114" n="0575b16"/>客酬酢。公私各處。都是第一等好做工夫提撕底時
<lb ed="X" n="0290c05"/><lb ed="R114" n="0575b17"/>節。從此禪流。無不參一箇話頭爲入門。話頭不同。以
<lb ed="X" n="0290c06"/><lb ed="R114" n="0575b18"/>悟爲則。<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c0601" n="0290c0601"/><anchor xml:id="beg0290c0601" n="0290c0601"/>但<anchor xml:id="end0290c0601"/>激發得疑情起處。便是得力話頭。麻三斤。
<lb ed="X" n="0290c07"/><lb ed="R114" n="0576a01"/>乾矢橛。一歸何處。無字。誰字。父母未生前。死了燒了
<lb ed="X" n="0290c08"/><lb ed="R114" n="0576a02"/>向甚麼處相見。無夢無想主人公在甚麼處。皆可參
<lb ed="X" n="0290c09"/><lb ed="R114" n="0576a03"/>得。天奇瑞則單令人參誰字。以其切於日用。如行底
<lb ed="X" n="0290c10"/><lb ed="R114" n="0576a04"/>是誰。坐的是誰。語底默底是誰。聞見嗅觸一一復各
<lb ed="X" n="0290c11"/><lb ed="R114" n="0576a05"/>是誰。這要悟底又復是誰。處處追著。念念提撕。忽然
<lb ed="X" n="0290c12"/><lb ed="R114" n="0576a06"/>磕著。便爾瞥地。近時禪者多以念佛的是誰爲話頭。
<lb ed="X" n="0290c13"/><lb ed="R114" n="0576a07"/>由文字而機用。由機用而話頭。一變再變。逗會適時。
<lb ed="X" n="0290c14"/><lb ed="R114" n="0576a08"/>此本是置之一處。無事不辦法門。此門一開。萬古莫
<lb ed="X" n="0290c15"/><lb ed="R114" n="0576a09"/>易。盡未來際。當遵行之。於中根器難齊。受益不等。或
<lb ed="X" n="0290c16"/><lb ed="R114" n="0576a10"/>有宜於全無義味語入手者。如麻三斤。乾矢橛。靑州
<lb ed="X" n="0290c17"/><lb ed="R114" n="0576a11"/>布衫等。話頭是也。或有宜似帶義路。藉以追搜。仍無
<lb ed="X" n="0290c18"/><lb ed="R114" n="0576a12"/>罅隙者。如未生前本來面目。死了燒了甚麼處相見。
<lb ed="X" n="0290c19"/><lb ed="R114" n="0576a13"/>無夢無想時主公等。話頭是也。借徑不同。成功則一。
<lb ed="X" n="0290c20"/><lb ed="R114" n="0576a14"/>然學人發悟。多有未能深入堂奧者。故曰。絕後再甦。
<lb ed="X" n="0290c21"/><lb ed="R114" n="0576a15"/>欺君不得。若未到此田地。不道全無。終未了徹。或以
<lb ed="X" n="0290c22"/><lb ed="R114" n="0576a16"/>在眼曰見。在耳曰聞。及只這如今誰動口等語。強爲
<lb ed="X" n="0290c23"/><lb ed="R114" n="0576a17"/>據證。遇有以法離見聞覺知訶之者。反以爲移易惑
<lb ed="X" n="0290c24"/><lb ed="R114" n="0576a18"/>人。且至有誤認昭昭靈靈以爲是者。此斷不可不辨。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0291a" n="0291a"/>
<lb ed="X" n="0291a01"/><lb ed="R114" n="0576b01"/>昔潙山問香<anchor xml:id="nkr_note_orig_0291001" n="0291001"/>巖曰。聞汝在先師處。問一答十。父母未
<lb ed="X" n="0291a02"/><lb ed="R114" n="0576b02"/>生前道一句來。而香巖不能答。死心勘山谷云。死了
<lb ed="X" n="0291a03"/><lb ed="R114" n="0576b03"/>燒了向甚麼處相見。而山谷於此茫然。高峰於百年
<lb ed="X" n="0291a04"/><lb ed="R114" n="0576b04"/>三萬六千日。反覆元來是這漢。領得拖死屍的。及至
<lb ed="X" n="0291a05"/><lb ed="R114" n="0576b05"/>問無夢想主公。蚊子上鐵牛。竟無下嘴處。是知高峰。
<lb ed="X" n="0291a06"/><lb ed="R114" n="0576b06"/>若不得雪巖追搜。焉有枕子徹悟境界。殷鑒不遠。古
<lb ed="X" n="0291a07"/><lb ed="R114" n="0576b07"/>今同弊。以今時人根論。如以奇特等話頭。苦於茫無
<lb ed="X" n="0291a08"/><lb ed="R114" n="0576b08"/>入處。又恐落無事甲裏。若只以誰字參取。又易於水
<lb ed="X" n="0291a09"/><lb ed="R114" n="0576b09"/>乳不分。夾雜昭靈業識。不揣鄙見。總覺以無夢無想
<lb ed="X" n="0291a10"/><lb ed="R114" n="0576b10"/>主人公畢竟在甚麼處安身立命。一箇話頭著倒。最
<lb ed="X" n="0291a11"/><lb ed="R114" n="0576b11"/>爲妥當。不至生諸異見。以日用全是識情用事。略不
<lb ed="X" n="0291a12"/><lb ed="R114" n="0576b12"/>親切。只是有夢有想時明了意識。到得睡著。明了不
<lb ed="X" n="0291a13"/><lb ed="R114" n="0576b13"/>行。復不作夢。直與死人一般。所云明了了。孤歷歷。圓
<lb ed="X" n="0291a14"/><lb ed="R114" n="0576b14"/>陀陀。光閃閃等光影。全粘貼不上。斷不能認昭昭靈
<lb ed="X" n="0291a15"/><lb ed="R114" n="0576b15"/>靈。亦不敢認此悶絕無知之昏住爲是。兩頭截定。旣
<lb ed="X" n="0291a16"/><lb ed="R114" n="0576b16"/>易起疑。參情結秀。隻眼逬開。自有推門落臼時節。故
<lb ed="X" n="0291a17"/><lb ed="R114" n="0576b17"/>於別則話頭發悟者。多不脫盡識情。惟未生前面目。
<lb ed="X" n="0291a18"/><lb ed="R114" n="0576b18"/>死了燒了甚麼處相見。及無夢想主公話頭透出者。
<lb ed="X" n="0291a19"/><lb ed="R114" n="0577a01"/>必到絕後再甦境界。方能徹透。向八識上亞一刀。然
<lb ed="X" n="0291a20"/><lb ed="R114" n="0577a02"/>未生前。死燒後。在世諦尙非現在境。猶不及無夢想。
<lb ed="X" n="0291a21"/><lb ed="R114" n="0577a03"/>是現前事。仍確與未生燒後。無二無別。於此覰破。便
<lb ed="X" n="0291a22"/><lb ed="R114" n="0577a04"/>信得未生面目也恁麼安身立命。燒後主公也恁麼
<lb ed="X" n="0291a23"/><lb ed="R114" n="0577a05"/>安身立命。更不疑生疑死。心貼貼地。此外千萬則話
<lb ed="X" n="0291a24"/><lb ed="R114" n="0577a06"/>頭。無不迎刃而解。但於古德所傳淆訛公案。如入定
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0291b" n="0291b"/>
<lb ed="X" n="0291b01"/><lb ed="R114" n="0577a07"/>產難野狐托鉢類。及五家綱宗言句。間有未能消歸。
<lb ed="X" n="0291b02"/><lb ed="R114" n="0577a08"/>因此等公案。或全實相般若。或兼文字般若宗旨故
<lb ed="X" n="0291b03"/><lb ed="R114" n="0577a09"/>耳。此在後機鋒綱宗內發明。至參究之法。須將無夢
<lb ed="X" n="0291b04"/><lb ed="R114" n="0577a10"/>想話頭。先行劃分淸楚。我醒時時了意識現前流露。
<lb ed="X" n="0291b05"/><lb ed="R114" n="0577a11"/>可仗此明了搪抵。到睡著時。全體昏悶。絕無纖覺。竟
<lb ed="X" n="0291b06"/><lb ed="R114" n="0577a12"/>與世間頑空不殊。一毫作不得主。我這主公畢竟在
<lb ed="X" n="0291b07"/><lb ed="R114" n="0577a13"/>甚處安身立命。不得向無事甲裏躲根。不得認此迷
<lb ed="X" n="0291b08"/><lb ed="R114" n="0577a14"/>悶的頑空便是。不得作血脈不斷。所以能覺。強爲消
<lb ed="X" n="0291b09"/><lb ed="R114" n="0577a15"/>通。不得謂了無氣息。却好全體獨露穿鑿。不得擧手
<lb ed="X" n="0291b10"/><lb ed="R114" n="0577a16"/>下喝。將醒時知覺運動抵擋。不得道這裏誰求相見。
<lb ed="X" n="0291b11"/><lb ed="R114" n="0577a17"/>却正好掃除悟迹爲極則。旣一切不得。當此時我這
<lb ed="X" n="0291b12"/><lb ed="R114" n="0577a18"/>主公畢竟在甚處安身。愈無理會。愈要搜求。豎起脊
<lb ed="X" n="0291b13"/><lb ed="R114" n="0577b01"/>梁。卓起眉毛。反覆推尋。<g ref="#CB05270">𢬵</g>此生做箇騃漢。工夫緊密。
<lb ed="X" n="0291b14"/><lb ed="R114" n="0577b02"/>刻不放鬆。便有打成一片光景。或因此豁然入定。人
<lb ed="X" n="0291b15"/><lb ed="R114" n="0577b03"/>法雙忘。然參看話頭。不貴長時定境。但可謂之善境
<lb ed="X" n="0291b16"/><lb ed="R114" n="0577b04"/>界。定起後。卽便如前抖擻精神。逬入話頭。以期發悟
<lb ed="X" n="0291b17"/><lb ed="R114" n="0577b05"/>爲了當。或因此話頭。幷歸一念。外不知境界。內不知
<lb ed="X" n="0291b18"/><lb ed="R114" n="0577b06"/>身心。僅只一箇話頭耿耿孤懸。亦不得認此一念爲
<lb ed="X" n="0291b19"/><lb ed="R114" n="0577b07"/>是。此因心光逼緊所現。非本心也。本先師亦云。諸人
<lb ed="X" n="0291b20"/><lb ed="R114" n="0577b08"/>眠熟。不知一切。若道那時有本來性。又不知一切與
<lb ed="X" n="0291b21"/><lb ed="R114" n="0577b09"/>死無異。若道那時無本來性。睡眼忽醒覺知如故。還
<lb ed="X" n="0291b22"/><lb ed="R114" n="0577b10"/>會麼。不知與死無異。眼開覺知如故。如是時是箇甚
<lb ed="X" n="0291b23"/><lb ed="R114" n="0577b11"/>麼。若不會。各體究取。私謂參話頭之弊。岐路有二。一
<lb ed="X" n="0291b24"/><lb ed="R114" n="0577b12"/>說道理。二認光影。如參無夢想公案。忽然心中。謂要
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0291c" n="0291c"/>
<lb ed="X" n="0291c01"/><lb ed="R114" n="0577b13"/>人參究。不過令斷妄念。別無奇特。又謂旣無夢想。那
<lb ed="X" n="0291c02"/><lb ed="R114" n="0577b14"/>得主公。更以爲雖所參在無夢想。而實不在此悟之
<lb ed="X" n="0291c03"/><lb ed="R114" n="0577b15"/>類。各各遊思。未能悉擧。此皆落說道理一邊。次則旣
<lb ed="X" n="0291c04"/><lb ed="R114" n="0577b16"/>無夢想。誰求相見。或謂心本不動。則夢與無夢不二。
<lb ed="X" n="0291c05"/><lb ed="R114" n="0577b17"/>或謂夢與無夢皆幻。其非幻者是眞。種種說心說性。
<lb ed="X" n="0291c06"/><lb ed="R114" n="0577b18"/>總是說道理窠臼所收。都不知有悟門。或當參情緊
<lb ed="X" n="0291c07"/><lb ed="R114" n="0578a01"/>急。忽覺得本心如紅日當空。或如孤燈獨照。或大彌
<lb ed="X" n="0291c08"/><lb ed="R114" n="0578a02"/>虗空。或密入無間。或金光閃爍。或闇然空寂。或見大
<lb ed="X" n="0291c09"/><lb ed="R114" n="0578a03"/>地平沈。或見佛菩薩像。或覺得本心非靑黃非大小。
<lb ed="X" n="0291c10"/><lb ed="R114" n="0578a04"/>種種一切影事。認爲本心。豈知皆是認光影邊所收。
<lb ed="X" n="0291c11"/><lb ed="R114" n="0578a05"/>亦復不是悟門。非本心也。大慧云。默照邪禪。自不證
<lb ed="X" n="0291c12"/><lb ed="R114" n="0578a06"/>悟。而以悟爲建立爲接引之詞。以悟爲落第二頭。爲
<lb ed="X" n="0291c13"/><lb ed="R114" n="0578a07"/>枝葉邊事。自旣不曾有證悟處。亦不信他有證悟者。
<lb ed="X" n="0291c14"/><lb ed="R114" n="0578a08"/>一味以空寂頑然無知。爲威音那畔空劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c1401" n="0291c1401"/><anchor xml:id="beg0291c1401" n="0291c1401"/>已<anchor xml:id="end0291c1401"/>前事。遇
<lb ed="X" n="0291c15"/><lb ed="R114" n="0578a09"/>善知識與說本分話。反以爲非。此卽說道理認光影
<lb ed="X" n="0291c16"/><lb ed="R114" n="0578a10"/>之輩。絕此二途。死抱話頭。不使有第二念分岐。一切
<lb ed="X" n="0291c17"/><lb ed="R114" n="0578a11"/>時單提此無夢想主公一句。結成疑團。打又打不破。
<lb ed="X" n="0291c18"/><lb ed="R114" n="0578a12"/>捨又捨不得。正是得力時。切勿放鬆改轍。這便是吞
<lb ed="X" n="0291c19"/><lb ed="R114" n="0578a13"/>栗棘<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c1901" n="0291c1901"/><anchor xml:id="beg0291c1901" n="0291c1901"/>蓬<anchor xml:id="end0291c1901"/>。跳金剛圈。銅牆鐵<anchor xml:id="nkr_note_orig_0291002" n="0291002"/>璧。忽然<g ref="#CB01403">㘞</g>地一聲。不覺死
<lb ed="X" n="0291c20"/><lb ed="R114" n="0578a14"/>中得活。慶快平生。便能與從上佛祖把手並肩。同一
<lb ed="X" n="0291c21"/><lb ed="R114" n="0578a15"/>鼻孔出氣。雪峰毬。道吾笏。石鞏箭。祕魔叉。是甚麼閑
<lb ed="X" n="0291c22"/><lb ed="R114" n="0578a16"/>家具。到者裏方說得有夢無夢不二。睡時醒時不二。
<lb ed="X" n="0291c23"/><lb ed="R114" n="0578a17"/>未生與<anchor xml:id="nkr_note_add_0291c2301" n="0291c2301"/><anchor xml:id="beg0291c2301" n="0291c2301"/>已<anchor xml:id="end0291c2301"/>生不二。未死與死後不二。指東瓜。畫葫蘆。
<lb ed="X" n="0291c24"/><lb ed="R114" n="0578a18"/>懸羊頭。賣狗肉。說鹿爲馬。證龜成鼈。作家相見。你坐
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0292a" n="0292a"/>
<lb ed="X" n="0292a01"/><lb ed="R114" n="0578b01"/>我立。勘驗初機。應時及節。逆行順行。天地莫測。可謂
<lb ed="X" n="0292a02"/><lb ed="R114" n="0578b02"/>我爲法王。於法自在者矣。至參究之期。自百丈建叢
<lb ed="X" n="0292a03"/><lb ed="R114" n="0578b03"/>林來。倡設禪堂。定香立課。積代相承。功程加密。近時
<lb ed="X" n="0292a04"/><lb ed="R114" n="0578b04"/>中秋加香。十月結制。半枝行香。半枝坐香。至正月半
<lb ed="X" n="0292a05"/><lb ed="R114" n="0578b05"/>解期。謂之結冬圍爐。取煅煉義。其中堂頭。有警<g ref="#CB15081">䇿</g>。有
<lb ed="X" n="0292a06"/><lb ed="R114" n="0578b06"/>追索。有考察。首座。西堂。後堂。堂主。輪流開示。有悟入
<lb ed="X" n="0292a07"/><lb ed="R114" n="0578b07"/>者。入室請益。或許或不許。許則諸班首。各拈言句勘
<lb ed="X" n="0292a08"/><lb ed="R114" n="0578b08"/>辨。不許則令依前再參。復因人根淺鈍。約分本分重
<lb ed="X" n="0292a09"/><lb ed="R114" n="0578b09"/>關末後。使之層層進入。必得三關齊透。方爲了當。立
<lb ed="X" n="0292a10"/><lb ed="R114" n="0578b10"/>法良密矣。鄙意當行香時。只須大步經行。不必過於
<lb ed="X" n="0292a11"/><lb ed="R114" n="0578b11"/>催逼。大事因緣。原應各人痛念人命無常。誓取一身
<lb ed="X" n="0292a12"/><lb ed="R114" n="0578b12"/>了辦。若香板過緊。安能心念不分。反致打失話頭。且
<lb ed="X" n="0292a13"/><lb ed="R114" n="0578b13"/>色力有強弱。脚步有大小。後面搶前。撞肩踏踵。甚至
<lb ed="X" n="0292a14"/><lb ed="R114" n="0578b14"/>顚踣。其坐香時。遇有昏沈。重則令其立參。輕則以板
<lb ed="X" n="0292a15"/><lb ed="R114" n="0578b15"/>點肩。亦勿遽以香板重撲。恐致心驚血涌。犯吐紅症。
<lb ed="X" n="0292a16"/><lb ed="R114" n="0578b16"/>或便中表堂。激發其慚愧心爲孚。總之學人不發勇
<lb ed="X" n="0292a17"/><lb ed="R114" n="0578b17"/>猛大心。雖板如雨點。亦無濟耳。謹附錄於此。乞主法
<lb ed="X" n="0292a18"/><lb ed="R114" n="0578b18"/>者裁取焉。若夫本分重關末後之說。大悟有十八徧。
<lb ed="X" n="0292a19"/><lb ed="R114" n="0579a01"/>原未必人人一脚便踏到底。然有二三番悟徹者。亦
<lb ed="X" n="0292a20"/><lb ed="R114" n="0579a02"/>有四五六七番始圓悟者。更屬無定。總以徹透爲期。
<lb ed="X" n="0292a21"/><lb ed="R114" n="0579a03"/>似不必槪定人法雙忘。離念泯絕處。爲本分體。以從
<lb ed="X" n="0292a22"/><lb ed="R114" n="0579a04"/>體所發一切諸用爲重關。更以鐵蛇鑽入金剛眼等
<lb ed="X" n="0292a23"/><lb ed="R114" n="0579a05"/>句。不受人惑處爲末後。此雖慈悲之故。略設階級。然
<lb ed="X" n="0292a24"/><lb ed="R114" n="0579a06"/>終當以開首話頭。使之透頂透底契證。否則逼令再
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0292b" n="0292b"/>
<lb ed="X" n="0292b01"/><lb ed="R114" n="0579a07"/>參。勿輕許可。遂至有顢頇儱侗支離穿鑿之流弊可
<lb ed="X" n="0292b02"/><lb ed="R114" n="0579a08"/>也。此是煅煉學人入手要事。乞來哲斟酌之。至悟後
<lb ed="X" n="0292b03"/><lb ed="R114" n="0579a09"/>每有悟迹未圓。或於五根了徹。而意根邊猶是未淸。
<lb ed="X" n="0292b04"/><lb ed="R114" n="0579a10"/>便覺無念則是。動念卽乖。或上禪牀則契。接事便不
<lb ed="X" n="0292b05"/><lb ed="R114" n="0579a11"/>相應。或心中明了。一語莫吐。種種諸病。久久淘汰。自
<lb ed="X" n="0292b06"/><lb ed="R114" n="0579a12"/>能純熟合軌。所謂祇愁不作佛。莫愁佛不解語是也。
<lb ed="X" n="0292b07"/><lb ed="R114" n="0579a13"/>昔兜率悅。通所見於淸素。素曰。可以入佛。不可入魔。
<lb ed="X" n="0292b08"/><lb ed="R114" n="0579a14"/>不見道末後一句。始到牢關。累日乃印可。戒曰。洞山
<lb ed="X" n="0292b09"/><lb ed="R114" n="0579a15"/>文示子者。皆正知見。子離太早。不盡其妙。今點破。使
<lb ed="X" n="0292b10"/><lb ed="R114" n="0579a16"/>子得大自在。兜率悅謂張無盡曰。東林旣印可。運使
<lb ed="X" n="0292b11"/><lb ed="R114" n="0579a17"/>有少疑否。曰疑德山托鉢語。悅曰。於此疑。餘安得無
<lb ed="X" n="0292b12"/><lb ed="R114" n="0579a18"/>疑。只如巖頭末後句。有耶無耶。張曰有。悅笑歸方丈
<lb ed="X" n="0292b13"/><lb ed="R114" n="0579b01"/>閉門。公一夜不穩。五更下牀。觸翻溺器。大徹。叩門曰。
<lb ed="X" n="0292b14"/><lb ed="R114" n="0579b02"/>捉得賊了。悅曰。贓在甚處。公無語。悅曰。都運且去。來
<lb ed="X" n="0292b15"/><lb ed="R114" n="0579b03"/>日相見。悅乃謂曰。參禪只謂命根不斷。依語生解。如
<lb ed="X" n="0292b16"/><lb ed="R114" n="0579b04"/>是之說。公<anchor xml:id="nkr_note_add_0292b1601" n="0292b1601"/><anchor xml:id="beg0292b1601" n="0292b1601"/>已<anchor xml:id="end0292b1601"/>深悟。然至極微細處。不覺不知墮在區
<lb ed="X" n="0292b17"/><lb ed="R114" n="0579b05"/>宇。作頌證之。後張無盡得龍安悅末後句語。謂洪覺
<lb ed="X" n="0292b18"/><lb ed="R114" n="0579b06"/>範曰。可惜雲庵<note place="inline">洞山文</note>不知此事。欲爲點破。及叙悅末
<lb ed="X" n="0292b19"/><lb ed="R114" n="0579b07"/>後句未卒。此老大怒。罵曰。此吐血禿丁。脫空妄語。不
<lb ed="X" n="0292b20"/><lb ed="R114" n="0579b08"/>得信。旣見其盛怒。更不欲叙之。洪笑曰。相公但認龍
<lb ed="X" n="0292b21"/><lb ed="R114" n="0579b09"/>安口傳末後句。眞藥現前。不能辨也。公曰。老師果有
<lb ed="X" n="0292b22"/><lb ed="R114" n="0579b10"/>此意耶。洪曰。疑則別參。公取所藏雲庵相贊之。佛心
<lb ed="X" n="0292b23"/><lb ed="R114" n="0579b11"/>才參靈源。每揮淚曰。此事我見甚分明。只是臨機吐
<lb ed="X" n="0292b24"/><lb ed="R114" n="0579b12"/>不出。源吿以須是大徹方自在。未幾覩僧讀藥山採
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0292c" n="0292c"/>
<lb ed="X" n="0292c01"/><lb ed="R114" n="0579b13"/>薪歸。僧指刀曰。鳴剝剝是箇甚麼。山拔刀作砍勢。師
<lb ed="X" n="0292c02"/><lb ed="R114" n="0579b14"/>欣然摑僧一掌。衝口曰。徹徹。大海乾枯。虗空逬裂。四
<lb ed="X" n="0292c03"/><lb ed="R114" n="0579b15"/>方八面絕遮攔。萬象森羅齊漏洩。此等諸人。均有所
<lb ed="X" n="0292c04"/><lb ed="R114" n="0579b16"/>見。祇以未得悟透。故有所滯。然悟得無夢想主公後。
<lb ed="X" n="0292c05"/><lb ed="R114" n="0579b17"/>前云淆訛公案。及五家綱宗。或未盡了者。祇須提起
<lb ed="X" n="0292c06"/><lb ed="R114" n="0579b18"/>所悟本分。逐一朗照心源。細細尋研。不經久間。自能
<lb ed="X" n="0292c07"/><lb ed="R114" n="0580a01"/>一一融歸自己。其有文字不長者。當請益通文知識
<lb ed="X" n="0292c08"/><lb ed="R114" n="0580a02"/>點示。亦得薦取。夫然後古人陳爛葛藤。莫不一線穿
<lb ed="X" n="0292c09"/><lb ed="R114" n="0580a03"/>却。了無疑礙。提撕來學。不致添人枷鎖。雖刻苦尋求。
<lb ed="X" n="0292c10"/><lb ed="R114" n="0580a04"/>參數十年話頭始得者。與乍經一句。言下相應明了
<lb ed="X" n="0292c11"/><lb ed="R114" n="0580a05"/>者。悟境無二。然旣有話頭一門。後學必當於此入路。
<lb ed="X" n="0292c12"/><lb ed="R114" n="0580a06"/>話頭起得疑情者。雖皆可參。然當以無夢想主公一
<lb ed="X" n="0292c13"/><lb ed="R114" n="0580a07"/>則。入手究取爲盡善。如人飮水。冷煖自知。未曾飮者。
<lb ed="X" n="0292c14"/><lb ed="R114" n="0580a08"/>只認著有夢想時識性。不經明眼一劄。曾爲浪子偏
<lb ed="X" n="0292c15"/><lb ed="R114" n="0580a09"/>憐客。<anchor xml:id="nkr_note_add_0292c1501" n="0292c1501"/><anchor xml:id="beg0292c1501" n="0292c1501"/>刺<anchor xml:id="end0292c1501"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0292c1502" n="0292c1502"/><anchor xml:id="beg0292c1502" n="0292c1502"/>刺<anchor xml:id="end0292c1502"/>不休。或有鑒我愚忱者乎。蓋無夢想主公
<lb ed="X" n="0292c16"/><lb ed="R114" n="0580a10"/>旣得薦取。其餘公案更無疑惑透不過者。至於悟後
<lb ed="X" n="0292c17"/><lb ed="R114" n="0580a11"/>行住坐臥。只須就本分上涵濡漸摩。其淆訛諸公案。
<lb ed="X" n="0292c18"/><lb ed="R114" n="0580a12"/>性宗諸經敎。自能一一時復契合。更不得別尋法門。
<lb ed="X" n="0292c19"/><lb ed="R114" n="0580a13"/>惟遇諸善知識。須要虗心落草盤桓。不得強作解人。
<lb ed="X" n="0292c20"/><lb ed="R114" n="0580a14"/>不受人煅煉。得少爲足。再廣參當今老寂。尙論古人。
<lb ed="X" n="0292c21"/><lb ed="R114" n="0580a15"/>淘汰盡絕。了無遺憾。是之謂徹參。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0292c22"/><lb ed="R114" n="0580a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">調習</cb:mulu><head>調習</head>
<lb ed="X" n="0292c23"/><lb ed="R114" n="0580a17"/><p xml:id="pX65p0292c2301">悟門了當。徹見聖凡不二。迷悟不二。生死涅槃不二。
<lb ed="X" n="0292c24"/><lb ed="R114" n="0580a18"/>有情無情不二。盡虗空徧法界。十方三世諸佛。於此
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0293a" n="0293a"/>
<lb ed="X" n="0293a01"/><lb ed="R114" n="0580b01"/>安住。盡虗空徧法界。三乘六道。乃至細大蠢動含靈。
<lb ed="X" n="0293a02"/><lb ed="R114" n="0580b02"/>於此安住。我自無始輪迴。至盡未來際。生生死死。亦
<lb ed="X" n="0293a03"/><lb ed="R114" n="0580b03"/>於此安住。不特有情於此安住。卽十方三世微塵國
<lb ed="X" n="0293a04"/><lb ed="R114" n="0580b04"/>土。無情依報。億兆品類。亦莫不於此安住。天然具足。
<lb ed="X" n="0293a05"/><lb ed="R114" n="0580b05"/>更無剩欠。尙有何事不了。須修造修補。畫蛇添足耶。
<lb ed="X" n="0293a06"/><lb ed="R114" n="0580b06"/>中峰云。住地無明。卽是諸佛不動智。我不知習氣爲
<lb ed="X" n="0293a07"/><lb ed="R114" n="0580b07"/>何物。乃欲以佛知見治之。良以衆生無始旣全圓覺
<lb ed="X" n="0293a08"/><lb ed="R114" n="0580b08"/>成無明。今日開悟便全無明成圓覺。覰到本地風光。
<lb ed="X" n="0293a09"/><lb ed="R114" n="0580b09"/>誠然如是。然在天台敎中。謂之素身佛。判六卽中。祇
<lb ed="X" n="0293a10"/><lb ed="R114" n="0580b10"/>是理卽佛。全無莊嚴。天龍之所忽劣。縱令開悟。亦但
<lb ed="X" n="0293a11"/><lb ed="R114" n="0580b11"/>是名字卽佛。正須由名字。而觀行。而相似。而分證。上
<lb ed="X" n="0293a12"/><lb ed="R114" n="0580b12"/>至究竟。斯爲到家。至禪門中。極重此理卽。一念印契。
<lb ed="X" n="0293a13"/><lb ed="R114" n="0580b13"/>立地成佛。然衆生無始結習。輕重不等。應須消盡。楞
<lb ed="X" n="0293a14"/><lb ed="R114" n="0580b14"/>嚴經云。理則頓悟。乘悟幷消。事須漸除。因次第盡。悟
<lb ed="X" n="0293a15"/><lb ed="R114" n="0580b15"/>心後。當知有調習法也。初祖九年面壁。詔人以行解
<lb ed="X" n="0293a16"/><lb ed="R114" n="0580b16"/>相應。又云。不覩惡生嫌。不觀善勤措。不捨智就愚。不
<lb ed="X" n="0293a17"/><lb ed="R114" n="0580b17"/>拋迷就悟。此皆調習之說。二祖混迹酒肆屠門。曰我
<lb ed="X" n="0293a18"/><lb ed="R114" n="0580b18"/>自調心。何關汝事。三祖曰。不用求眞。惟須息見。心若
<lb ed="X" n="0293a19"/><lb ed="R114" n="0581a01"/>不異。萬法一如。宗非延促。一念萬年。牛頭融問四祖。
<lb ed="X" n="0293a20"/><lb ed="R114" n="0581a02"/>旣不許作觀。境起時如何對治。祖云。境緣無好醜。好
<lb ed="X" n="0293a21"/><lb ed="R114" n="0581a03"/>醜起於心。心若不強名。妄情從何起。妄情旣不起。眞
<lb ed="X" n="0293a22"/><lb ed="R114" n="0581a04"/>心任徧知。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0293a2201" n="0293a2201"/><anchor xml:id="beg0293a2201" n="0293a2201"/>但<anchor xml:id="end0293a2201"/>隨心自在。無復對待。卽名常住法身。
<lb ed="X" n="0293a23"/><lb ed="R114" n="0581a05"/>無有變易。六祖曰。迷時師度。悟時自度。只合自性自
<lb ed="X" n="0293a24"/><lb ed="R114" n="0581a06"/>度。又答荷澤。聽法頓中漸。悟法漸中頓。修行頓中漸。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0293b" n="0293b"/>
<lb ed="X" n="0293b01"/><lb ed="R114" n="0581a07"/>證果漸中頓。圭峰答蕭相公。頓則萬行多方。焉能一
<lb ed="X" n="0293b02"/><lb ed="R114" n="0581a08"/>時圓滿。語云。眞理卽悟而頓圓。妄情息之而漸盡。頓
<lb ed="X" n="0293b03"/><lb ed="R114" n="0581a09"/>圓如初生孩子。一日肢體<anchor xml:id="nkr_note_add_0293b0301" n="0293b0301"/><anchor xml:id="beg0293b0301" n="0293b0301"/>已<anchor xml:id="end0293b0301"/>全。漸修如長養成人。多
<lb ed="X" n="0293b04"/><lb ed="R114" n="0581a10"/>年志氣方立。又答其若悟卽同諸佛。何不發神通光
<lb ed="X" n="0293b05"/><lb ed="R114" n="0581a11"/>明之問云。識冰是水。藉陽氣以消鎔。悟凡卽眞。資法
<lb ed="X" n="0293b06"/><lb ed="R114" n="0581a12"/>力而修習。冰消則水流潤。方呈漑滌之功。妄盡則心
<lb ed="X" n="0293b07"/><lb ed="R114" n="0581a13"/>靈通。始發通光之應。修心外無別行門。傅大士云。欲
<lb ed="X" n="0293b08"/><lb ed="R114" n="0581a14"/>得早成。戒心自律。心性雖空。貪瞋體實。莫言心王空
<lb ed="X" n="0293b09"/><lb ed="R114" n="0581a15"/>無體性。心性雖空。能凡能聖。是故相勸。好自防愼。刹
<lb ed="X" n="0293b10"/><lb ed="R114" n="0581a16"/>那造作。還自漂沈。南岳讓云。修證則不無。<name role="" type="person">馬祖</name>云。汝
<lb ed="X" n="0293b11"/><lb ed="R114" n="0581a17"/>等各信自心是佛。達摩來此。引楞伽佛語心爲宗。無
<lb ed="X" n="0293b12"/><lb ed="R114" n="0581a18"/>門爲法門。印衆生心地。夫求法者。應無所求。心外無
<lb ed="X" n="0293b13"/><lb ed="R114" n="0581b01"/>別佛。佛外無別心。不取善。不捨惡。淨穢兩邊。俱不依
<lb ed="X" n="0293b14"/><lb ed="R114" n="0581b02"/>怙。達罪性空。念念不可得。無自性故。三界惟心。森羅
<lb ed="X" n="0293b15"/><lb ed="R114" n="0581b03"/>萬象。一法所印。凡所見色。皆是見心。心不自心。因色
<lb ed="X" n="0293b16"/><lb ed="R114" n="0581b04"/>故有。於心所生。卽名爲色。知色空故。生卽不生。了此
<lb ed="X" n="0293b17"/><lb ed="R114" n="0581b05"/>乃可隨時著衣吃飯。長養聖胎。任運過時。問如何修
<lb ed="X" n="0293b18"/><lb ed="R114" n="0581b06"/>道。師曰。道不屬修。若言修道。修成還壞。卽同聲聞。若
<lb ed="X" n="0293b19"/><lb ed="R114" n="0581b07"/>言不修。卽同凡夫。了得自性本來具足。但善惡事上
<lb ed="X" n="0293b20"/><lb ed="R114" n="0581b08"/>不滯喚作修。取善捨惡。觀空入定。卽屬造作。若向外
<lb ed="X" n="0293b21"/><lb ed="R114" n="0581b09"/>馳求。轉疏轉遠。但盡三界心量。一念妄想。卽是三界
<lb ed="X" n="0293b22"/><lb ed="R114" n="0581b10"/>生死根。但無一念。卽除生死根。卽得法王無上珍寶。
<lb ed="X" n="0293b23"/><lb ed="R114" n="0581b11"/>前中後念。念念不相待。念念寂滅。喚作海印三昧。聲
<lb ed="X" n="0293b24"/><lb ed="R114" n="0581b12"/>聞不知。聖心本無因果階級心量。妄想修因證果。雖
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0293c" n="0293c"/>
<lb ed="X" n="0293c01"/><lb ed="R114" n="0581b13"/>悟却迷。若上根領會。更不歷階級地位。頓悟本性。對
<lb ed="X" n="0293c02"/><lb ed="R114" n="0581b14"/>迷說悟。本旣無迷。悟亦不立。衆生無量劫。常在法性
<lb ed="X" n="0293c03"/><lb ed="R114" n="0581b15"/>三昧中。著衣吃飯言談。六根運用。盡是法性。不解返
<lb ed="X" n="0293c04"/><lb ed="R114" n="0581b16"/>源。逐相造種種業。若能一念返照。全體聖心。所以道
<lb ed="X" n="0293c05"/><lb ed="R114" n="0581b17"/>不用修。但莫汙染。有生死心造作趣向。皆汙染。若欲
<lb ed="X" n="0293c06"/><lb ed="R114" n="0581b18"/>直會平常心是道。無造作取捨是非斷常凡聖。經云。
<lb ed="X" n="0293c07"/><lb ed="R114" n="0582a01"/>非凡夫行。非聖賢行。是菩薩行。只今行住坐臥。盡是
<lb ed="X" n="0293c08"/><lb ed="R114" n="0582a02"/>道。卽法界。建立亦得。掃蕩亦得。盡是妙用。非離眞有
<lb ed="X" n="0293c09"/><lb ed="R114" n="0582a03"/>立處。立處卽眞。一切法皆佛法。諸法卽是解脫。行住
<lb ed="X" n="0293c10"/><lb ed="R114" n="0582a04"/>坐臥。悉不思議用。不盡有爲。不住無爲。有爲是無爲
<lb ed="X" n="0293c11"/><lb ed="R114" n="0582a05"/>用。無爲是有爲依。不住於依。故曰如空無所依。迷爲
<lb ed="X" n="0293c12"/><lb ed="R114" n="0582a06"/>識。悟爲智。悟自本性。一悟永悟。如日出不與暗合。了
<lb ed="X" n="0293c13"/><lb ed="R114" n="0582a07"/>心境界。妄想卽除。卽是無生法性。法性本有。有不假
<lb ed="X" n="0293c14"/><lb ed="R114" n="0582a08"/>修。禪不屬坐。坐卽有著。若見此理。眞正合道。隨緣度
<lb ed="X" n="0293c15"/><lb ed="R114" n="0582a09"/>日。坐起相隨。戒行增熏。積於淨業。<anchor xml:id="nkr_note_add_0293c1501" n="0293c1501"/><anchor xml:id="beg0293c1501" n="0293c1501"/>但<anchor xml:id="end0293c1501"/>能如是。何慮不
<lb ed="X" n="0293c16"/><lb ed="R114" n="0582a10"/>通。百丈云。汝等先歇諸緣。休息萬事。善惡世出世一
<lb ed="X" n="0293c17"/><lb ed="R114" n="0582a11"/>切法。莫記憶緣念。放捨身心令自在。心如木石無分
<lb ed="X" n="0293c18"/><lb ed="R114" n="0582a12"/>別。心空無所行。慧日自現。如雲開日出相似。但歇一
<lb ed="X" n="0293c19"/><lb ed="R114" n="0582a13"/>切攀緣貪瞋。垢淨情盡。對五欲八風不動。不被見聞
<lb ed="X" n="0293c20"/><lb ed="R114" n="0582a14"/>覺知惑。自然具足神通妙用。是解脫人。問對境如何
<lb ed="X" n="0293c21"/><lb ed="R114" n="0582a15"/>得心如木石去。師曰。諸法本不自言空言色。亦不言
<lb ed="X" n="0293c22"/><lb ed="R114" n="0582a16"/>是非垢淨。亦無心繫縛人。但人自虗妄計著。作若干
<lb ed="X" n="0293c23"/><lb ed="R114" n="0582a17"/>解會愛畏。但了諸法不自生。皆從己一念妄想顚倒
<lb ed="X" n="0293c24"/><lb ed="R114" n="0582a18"/>取相而有。知心與境本不相到。當處解脫。一一寂滅。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0294a" n="0294a"/>
<lb ed="X" n="0294a01"/><lb ed="R114" n="0582b01"/>當處道場。又本性不可名目。本不是凡聖垢淨空有
<lb ed="X" n="0294a02"/><lb ed="R114" n="0582b02"/>善惡。若垢淨心盡。不住繫縛。不住解脫。無一切有爲
<lb ed="X" n="0294a03"/><lb ed="R114" n="0582b03"/>無爲縛脫心量。處於生死。其心自在。畢竟不與諸虗
<lb ed="X" n="0294a04"/><lb ed="R114" n="0582b04"/>妄幻塵蘊界生死諸入和合。迥然無寄。一切不拘。往
<lb ed="X" n="0294a05"/><lb ed="R114" n="0582b05"/>來生死。如門開相似。人遇種種稱意不稱意事。心無
<lb ed="X" n="0294a06"/><lb ed="R114" n="0582b06"/>退屈。不貪名聞功德利養。不爲世法滯礙。苦樂平懷。
<lb ed="X" n="0294a07"/><lb ed="R114" n="0582b07"/>衣食活命。兀兀如愚。稍有相應分。若廣學知解。求福
<lb ed="X" n="0294a08"/><lb ed="R114" n="0582b08"/>智。皆生死。却被知解境風。漂溺生死海裏。佛是無求
<lb ed="X" n="0294a09"/><lb ed="R114" n="0582b09"/>人。理是無求理。求之卽乖。若著無求無爲。復同有求
<lb ed="X" n="0294a10"/><lb ed="R114" n="0582b10"/>有爲。若能一生心如木石。不被五欲八風所漂。卽生
<lb ed="X" n="0294a11"/><lb ed="R114" n="0582b11"/>死因斷。去住自由。不爲一切有爲因果所縛。有漏所
<lb ed="X" n="0294a12"/><lb ed="R114" n="0582b12"/>拘。他時還以無因縛爲因。同事利益。以無著心應一
<lb ed="X" n="0294a13"/><lb ed="R114" n="0582b13"/>切物。以無礙慧解一切縛。努力猛究取。莫待老苦。整
<lb ed="X" n="0294a14"/><lb ed="R114" n="0582b14"/>手脚不得。<anchor xml:id="nkr_note_add_0294a1401" n="0294a1401"/><anchor xml:id="beg0294a1401" n="0294a1401"/>但<anchor xml:id="end0294a1401"/>隨貪愛重處。業識所引受生。都無自由
<lb ed="X" n="0294a15"/><lb ed="R114" n="0582b15"/>分。問如何得自由分。師曰。如今得卽得。對五欲八風
<lb ed="X" n="0294a16"/><lb ed="R114" n="0582b16"/>不動。情無取捨慳嫉貪愛。我所情盡。垢淨俱亡。如日
<lb ed="X" n="0294a17"/><lb ed="R114" n="0582b17"/>月在空。不緣而照。心心如木石。念念如救頭然。亦如
<lb ed="X" n="0294a18"/><lb ed="R114" n="0582b18"/>香象渡河。截流而過。更無疑滯。此人天堂地獄所不
<lb ed="X" n="0294a19"/><lb ed="R114" n="0583a01"/>能攝。夫讀經敎語言。皆須消歸自己。但一切言敎。祇
<lb ed="X" n="0294a20"/><lb ed="R114" n="0583a02"/>明如今鑒覺自性。但不被有無諸境縛。是汝導師。能
<lb ed="X" n="0294a21"/><lb ed="R114" n="0583a03"/>照破有無境。是金剛慧。卽有自由獨立分。但離一切
<lb ed="X" n="0294a22"/><lb ed="R114" n="0583a04"/>聲色。亦離於離。亦不住於知解。是修行三乘敎。皆治
<lb ed="X" n="0294a23"/><lb ed="R114" n="0583a05"/>貪瞋等病。今若有貪嗔等。先須治之。不用求覓義句
<lb ed="X" n="0294a24"/><lb ed="R114" n="0583a06"/>知解。知解屬貪。貪變成病。今但離有無諸法。亦離於
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0294b" n="0294b"/>
<lb ed="X" n="0294b01"/><lb ed="R114" n="0583a07"/>離。透過三句外。自然與佛無差。旣是佛。何愁佛不解
<lb ed="X" n="0294b02"/><lb ed="R114" n="0583a08"/>語。只恐被有無縛。不自由。以理未立。先有福智。被福
<lb ed="X" n="0294b03"/><lb ed="R114" n="0583a09"/>智載去。如賤使貴。不如先立理。若要福智。臨時作得。
<lb ed="X" n="0294b04"/><lb ed="R114" n="0583a10"/>常歎今所依命。不食飢死。無水渴死。欠一日不生。欠
<lb ed="X" n="0294b05"/><lb ed="R114" n="0583a11"/>一日不死。被四大把定。不如先達者。入火不燒。入水
<lb ed="X" n="0294b06"/><lb ed="R114" n="0583a12"/>不溺。要燒溺便燒溺。要生卽生。要死卽死。去住有自
<lb ed="X" n="0294b07"/><lb ed="R114" n="0583a13"/>由分。如今心如虗空。學始有成。達摩云。心心如木石。
<lb ed="X" n="0294b08"/><lb ed="R114" n="0583a14"/>三祖云。兀爾忘緣。曹谿云。善惡都莫思量。<name role="" type="person">馬祖</name>云。如
<lb ed="X" n="0294b09"/><lb ed="R114" n="0583a15"/>迷人不辨方所。肇公云。閉智塞聰。獨覺冥冥。文殊云。
<lb ed="X" n="0294b10"/><lb ed="R114" n="0583a16"/>心如虗空故。敬禮無所觀。甚深脩多羅。不聞不受持。
<lb ed="X" n="0294b11"/><lb ed="R114" n="0583a17"/>今但有無諸法。都不見聞。六根杜塞。能與麼學。方有
<lb ed="X" n="0294b12"/><lb ed="R114" n="0583a18"/>修行分。這箇語苦口逆耳。與麼作得。至第二三生。能
<lb ed="X" n="0294b13"/><lb ed="R114" n="0583b01"/>向無佛處。坐大道場。成等正覺。又云。如人見火。但莫
<lb ed="X" n="0294b14"/><lb ed="R114" n="0583b02"/>手觸。火不燒人。祇如今無十句。濁心貪心愛心染心
<lb ed="X" n="0294b15"/><lb ed="R114" n="0583b03"/>瞋心執心住心依心著心取心戀心。但是一句各有
<lb ed="X" n="0294b16"/><lb ed="R114" n="0583b04"/>三句。箇箇透過三句。但是一切照用任聽縱橫。一切
<lb ed="X" n="0294b17"/><lb ed="R114" n="0583b05"/>擧動語默啼笑盡佛慧。於一一境。不惑不亂。不瞋不
<lb ed="X" n="0294b18"/><lb ed="R114" n="0583b06"/>喜。六根門頭。刮削倂當得淨。是無事人。三句者。不住
<lb ed="X" n="0294b19"/><lb ed="R114" n="0583b07"/>貪染。亦不依住不貪染。亦無不依住知解。是名般若。
<lb ed="X" n="0294b20"/><lb ed="R114" n="0583b08"/>黃檗運云。佛與衆生。唯是一心。更無別法。此心無始
<lb ed="X" n="0294b21"/><lb ed="R114" n="0583b09"/>不曾生滅。無形相。不屬有無新舊。非長短大小。超過
<lb ed="X" n="0294b22"/><lb ed="R114" n="0583b10"/>一切限量名言蹤跡對待。當體便是。如空無邊際不
<lb ed="X" n="0294b23"/><lb ed="R114" n="0583b11"/>可測。惟此心是佛。衆生著相外求。使佛覓佛。終不能
<lb ed="X" n="0294b24"/><lb ed="R114" n="0583b12"/>得。不知息念忘塵。佛自現前。此心衆生不減。佛不添。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0294c" n="0294c"/>
<lb ed="X" n="0294c01"/><lb ed="R114" n="0583b13"/>六度萬行。恒沙功德。本自具足。遇緣卽施。緣息卽寂。
<lb ed="X" n="0294c02"/><lb ed="R114" n="0583b14"/>不信此是佛。著相修行。皆妄想與道乖。此心明淨如
<lb ed="X" n="0294c03"/><lb ed="R114" n="0583b15"/>空。無一點相貌。動念卽乖法體著相。無始無著相佛。
<lb ed="X" n="0294c04"/><lb ed="R114" n="0583b16"/>修六度萬行卽次第。無始無次第佛。但悟一心。更無
<lb ed="X" n="0294c05"/><lb ed="R114" n="0583b17"/>少法可得。此卽眞佛。如虗空。日升不曾明。日沒不曾
<lb ed="X" n="0294c06"/><lb ed="R114" n="0583b18"/>暗。明暗相奪。空性不變。今不悟此心體。著相修行皆
<lb ed="X" n="0294c07"/><lb ed="R114" n="0584a01"/>惡法。供養十方佛。不如供一無心道人。無心者無一
<lb ed="X" n="0294c08"/><lb ed="R114" n="0584a02"/>切心也。如如之體。內如木石不動搖。外如虗空不塞
<lb ed="X" n="0294c09"/><lb ed="R114" n="0584a03"/>礙。無能所相貌得失方所。趨者不敢入此法。恐落空
<lb ed="X" n="0294c10"/><lb ed="R114" n="0584a04"/>無棲泊處。望崖而退。恒河沙者。珍寶馨香沙不貪。糞
<lb ed="X" n="0294c11"/><lb ed="R114" n="0584a05"/>尿臭穢沙不惡。此卽無心之心。離一切相。生佛更無
<lb ed="X" n="0294c12"/><lb ed="R114" n="0584a06"/>差別。但能無心。便是究竟。若不直下無心。累劫不成
<lb ed="X" n="0294c13"/><lb ed="R114" n="0584a07"/>道。被三乘功行拘繫不解脫。然證有遲疾。有聞法一
<lb ed="X" n="0294c14"/><lb ed="R114" n="0584a08"/>念便得無心者。有至十地乃得無心者。長短得無心
<lb ed="X" n="0294c15"/><lb ed="R114" n="0584a09"/>乃住。更無可修可證。實無所得。一念得與十地得。功
<lb ed="X" n="0294c16"/><lb ed="R114" n="0584a10"/>用恰齊。只歷劫枉辛勤耳。祖師西來。直指汝心本來
<lb ed="X" n="0294c17"/><lb ed="R114" n="0584a11"/>是佛。心心不異名祖。見此頓超三乘諸位。問現有種
<lb ed="X" n="0294c18"/><lb ed="R114" n="0584a12"/>種妄想。何以言無。曰妄本無體。是汝心起。若識心是
<lb ed="X" n="0294c19"/><lb ed="R114" n="0584a13"/>佛。心本無妄。那得起心更認妄。若不動念。自然無妄。
<lb ed="X" n="0294c20"/><lb ed="R114" n="0584a14"/>曰妄起時。佛在何處。曰覺正是佛。若無妄。覺亦無。問
<lb ed="X" n="0294c21"/><lb ed="R114" n="0584a15"/>今悟時。佛在何處。曰問從何來。覺從何起。語默動靜
<lb ed="X" n="0294c22"/><lb ed="R114" n="0584a16"/>聲色。盡是佛事。不可更頭上安頭。但莫生異念。山水
<lb ed="X" n="0294c23"/><lb ed="R114" n="0584a17"/>僧俗天地。總不出汝心。問若如此。何處是菩提。曰菩
<lb ed="X" n="0294c24"/><lb ed="R114" n="0584a18"/>提無是處。佛不得。衆生亦不失菩提。但一切衆生卽
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0295a" n="0295a"/>
<lb ed="X" n="0295a01"/><lb ed="R114" n="0584b01"/>菩提相。問云何發菩提心。曰菩提無所得。汝聞發菩
<lb ed="X" n="0295a02"/><lb ed="R114" n="0584b02"/>提心。將謂學取佛去。任三祇修。亦只得報化。與本源
<lb ed="X" n="0295a03"/><lb ed="R114" n="0584b03"/>眞性佛何涉。外求有相佛。與汝不相似。此本源淸淨
<lb ed="X" n="0295a04"/><lb ed="R114" n="0584b04"/>心。生佛世界。有相無相。平等圓明徧照。世人不悟。只
<lb ed="X" n="0295a05"/><lb ed="R114" n="0584b05"/>認見聞覺知爲心。爲見覺覆。不覩本體。但直下無心。
<lb ed="X" n="0295a06"/><lb ed="R114" n="0584b06"/>本體自現。然本心不屬見聞覺知。亦不離見等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a0601" n="0295a0601"/><anchor xml:id="beg0295a0601" n="0295a0601"/>但<anchor xml:id="end0295a0601"/>莫
<lb ed="X" n="0295a07"/><lb ed="R114" n="0584b07"/>於見等上起解。亦莫於見等上動念。亦莫離見等覓
<lb ed="X" n="0295a08"/><lb ed="R114" n="0584b08"/>心。亦莫捨見等取法。不取不著。縱橫自在。無非道場。
<lb ed="X" n="0295a09"/><lb ed="R114" n="0584b09"/>心境雙忘。乃是眞法。忘境猶易。忘心至難。人不敢忘
<lb ed="X" n="0295a10"/><lb ed="R114" n="0584b10"/>心。恐落空無撈摸處。不知空本無空。只是一眞法界。
<lb ed="X" n="0295a11"/><lb ed="R114" n="0584b11"/>問。佛空得無明否。曰無明是諸佛得道處。所以緣起
<lb ed="X" n="0295a12"/><lb ed="R114" n="0584b12"/>是道場。道場者無所得也。問無明者爲明爲暗。曰非
<lb ed="X" n="0295a13"/><lb ed="R114" n="0584b13"/>明非暗。明暗是代謝法。無明且不明且不暗。不明不
<lb ed="X" n="0295a14"/><lb ed="R114" n="0584b14"/>暗。祇自本明。人但欲向明。不欲向暗。不愛無明煩惱。
<lb ed="X" n="0295a15"/><lb ed="R114" n="0584b15"/>分明道佛且不明。衆生不暗。法無明暗故。沙門果者。
<lb ed="X" n="0295a16"/><lb ed="R114" n="0584b16"/>從息慮成。不從學得。古人心利。纔聞一言。便乃絕學。
<lb ed="X" n="0295a17"/><lb ed="R114" n="0584b17"/>所以喚作絕學無爲閑道人。今只欲多知解。翻成壅
<lb ed="X" n="0295a18"/><lb ed="R114" n="0584b18"/>塞。<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a1801" n="0295a1801"/><anchor xml:id="beg0295a1801" n="0295a1801"/>但<anchor xml:id="end0295a1801"/>消融表裏情盡。都無依執。是無事人。我宗門但
<lb ed="X" n="0295a19"/><lb ed="R114" n="0585a01"/>知息心便休。汝<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a1901" n="0295a1901"/><anchor xml:id="beg0295a1901" n="0295a1901"/>但<anchor xml:id="end0295a1901"/>除却凡情聖境。心外更無別佛。祖
<lb ed="X" n="0295a20"/><lb ed="R114" n="0585a02"/>師直指人全體是佛。汝今不識。執凡聖向外馳求。還
<lb ed="X" n="0295a21"/><lb ed="R114" n="0585a03"/>自迷心。百種多知。不如無求最第一也。道人是無事
<lb ed="X" n="0295a22"/><lb ed="R114" n="0585a04"/>人。無事亦無。但無一切心。卽名無漏。每日行住語言。
<lb ed="X" n="0295a23"/><lb ed="R114" n="0585a05"/>但莫著有爲法。出言瞬目。盡同無漏。如今禪者。皆著
<lb ed="X" n="0295a24"/><lb ed="R114" n="0585a06"/>一切聲色。何不心同虗空去。如枯木石頭寒<g ref="#CB01926">灰</g>死火
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0295b" n="0295b"/>
<lb ed="X" n="0295b01"/><lb ed="R114" n="0585a07"/>去。方少分應。<anchor xml:id="nkr_note_add_0295b0101" n="0295b0101"/><anchor xml:id="beg0295b0101" n="0295b0101"/>但<anchor xml:id="end0295b0101"/>離有無諸法。心如日輪在空。光明自
<lb ed="X" n="0295b02"/><lb ed="R114" n="0585a08"/>然不照而照。不是省力底事。到此無棲泊處。卽是行
<lb ed="X" n="0295b03"/><lb ed="R114" n="0585a09"/>諸佛路。便是無所住而生心。此是你淸淨法身。名阿
<lb ed="X" n="0295b04"/><lb ed="R114" n="0585a10"/>耨菩提。古人道爭似無爲實相門。一超直入如來地。
<lb ed="X" n="0295b05"/><lb ed="R114" n="0585a11"/>若不會此。縱學得多知勤苦。草衣木食。不識自心。盡
<lb ed="X" n="0295b06"/><lb ed="R114" n="0585a12"/>名邪行。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0295b0601" n="0295b0601"/><anchor xml:id="beg0295b0601" n="0295b0601"/>但<anchor xml:id="end0295b0601"/>學無心。久須實得。爲你力量小。不能頓
<lb ed="X" n="0295b07"/><lb ed="R114" n="0585a13"/>超。但三五十年。得箇入處。自然會去。法身從古至今。
<lb ed="X" n="0295b08"/><lb ed="R114" n="0585a14"/>與佛祖一般。何處欠少。旣會是意。努力盡今生去。出
<lb ed="X" n="0295b09"/><lb ed="R114" n="0585a15"/>息不保入息。吿裴相云。卽心是佛。無心是道。問聖無
<lb ed="X" n="0295b10"/><lb ed="R114" n="0585a16"/>心是佛。凡無心莫沈空否。師云。法無凡聖。亦無空寂。
<lb ed="X" n="0295b11"/><lb ed="R114" n="0585a17"/>法本不有。莫作無見。法本不無。莫作有見。有無情盡。
<lb ed="X" n="0295b12"/><lb ed="R114" n="0585a18"/>宗門中只論息機忘見。問心旣是佛。更修六度萬行
<lb ed="X" n="0295b13"/><lb ed="R114" n="0585b01"/>否。師云。悟在於心。非關六度萬行。諸度門中。佛心第
<lb ed="X" n="0295b14"/><lb ed="R114" n="0585b02"/>一。但無生死煩惱等心。卽不用菩提等法。所以道佛
<lb ed="X" n="0295b15"/><lb ed="R114" n="0585b03"/>說一切法。爲度一切心。我無一切心。何用一切法。此
<lb ed="X" n="0295b16"/><lb ed="R114" n="0585b04"/>意難信。達磨來。只可師一人。密信自心是佛。身心俱
<lb ed="X" n="0295b17"/><lb ed="R114" n="0585b05"/>無。是名大道。實無一法可得。名坐道場。道場者。只是
<lb ed="X" n="0295b18"/><lb ed="R114" n="0585b06"/>不起諸見。問何者是精進。師云。身心不起。是名第一
<lb ed="X" n="0295b19"/><lb ed="R114" n="0585b07"/>強牢精進。云如何是出三界。師云。善惡都莫思量。當
<lb ed="X" n="0295b20"/><lb ed="R114" n="0585b08"/>處便出三界。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0295b2001" n="0295b2001"/><anchor xml:id="beg0295b2001" n="0295b2001"/>但<anchor xml:id="end0295b2001"/>無中棲泊。卽是行諸佛路。衆生輪
<lb ed="X" n="0295b21"/><lb ed="R114" n="0585b09"/>迴不息者。意緣走作心。於六道不停。致受種種苦。今
<lb ed="X" n="0295b22"/><lb ed="R114" n="0585b10"/>但無心。頓息諸緣。但除人我憎愛勝負多種妄想。性
<lb ed="X" n="0295b23"/><lb ed="R114" n="0585b11"/>自本來淸淨。卽是修菩提法佛等。心如頑石無縫罅。
<lb ed="X" n="0295b24"/><lb ed="R114" n="0585b12"/>一切法透不入。兀然無著。始少分應。卽此身心是自
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0295c" n="0295c"/>
<lb ed="X" n="0295c01"/><lb ed="R114" n="0585b13"/>由人。達摩面壁。都不令人有見處。只論忘機則佛道
<lb ed="X" n="0295c02"/><lb ed="R114" n="0585b14"/>隆。分別卽魔軍熾。問若無心行此道。得否。曰無心便
<lb ed="X" n="0295c03"/><lb ed="R114" n="0585b15"/>是行此道。說甚得不得。且如瞥起一念。便是境。若無
<lb ed="X" n="0295c04"/><lb ed="R114" n="0585b16"/>一念。便是境忘心自滅。無復可追尋。問如何得不落
<lb ed="X" n="0295c05"/><lb ed="R114" n="0585b17"/>階級。師云。終日吃飯。未曾咬著一粒米。終日行路。未
<lb ed="X" n="0295c06"/><lb ed="R114" n="0585b18"/>曾踏著一片地。與麼時。無人我等相。終日不離一切
<lb ed="X" n="0295c07"/><lb ed="R114" n="0586a01"/>事。不被諸境惑。名自在人。念念不見一切相。安然端
<lb ed="X" n="0295c08"/><lb ed="R114" n="0586a02"/>坐。任運不拘。名解脫。努力努力。此門千萬人。只得三
<lb ed="X" n="0295c09"/><lb ed="R114" n="0586a03"/>五箇。若不將爲事。受殃有日在。故曰著力今生須了
<lb ed="X" n="0295c10"/><lb ed="R114" n="0586a04"/>却。莫敎累劫受餘殃。臨濟云。學者要求眞正知見。若
<lb ed="X" n="0295c11"/><lb ed="R114" n="0586a05"/>得正見。生死不染。去住自由。不要求殊勝。殊勝自至。
<lb ed="X" n="0295c12"/><lb ed="R114" n="0586a06"/>山僧指示人。只要你不受惑。要用便用。更莫遲疑。如
<lb ed="X" n="0295c13"/><lb ed="R114" n="0586a07"/>今病在不自信。被萬境回換不自由。若歇得念念馳
<lb ed="X" n="0295c14"/><lb ed="R114" n="0586a08"/>求心。便與佛祖不別。欲識佛祖麼。只你面前聽法底
<lb ed="X" n="0295c15"/><lb ed="R114" n="0586a09"/>是。人信不及。便向外求。約山僧見處。與佛祖不別。今
<lb ed="X" n="0295c16"/><lb ed="R114" n="0586a10"/>多般用處欠甚麼。一道神光未曾間歇。如是見得。祇
<lb ed="X" n="0295c17"/><lb ed="R114" n="0586a11"/>是一生無事人。你要與佛祖不別。但莫外求。你一念
<lb ed="X" n="0295c18"/><lb ed="R114" n="0586a12"/>心上淸淨光。是法身佛。一念心上無分別光。是報身
<lb ed="X" n="0295c19"/><lb ed="R114" n="0586a13"/>佛。一念心上無差別光。是化身佛。此三種佛。卽今目
<lb ed="X" n="0295c20"/><lb ed="R114" n="0586a14"/>前聽法底。祇爲不向外求。有此功用。你四大色身不
<lb ed="X" n="0295c21"/><lb ed="R114" n="0586a15"/>解說法聽法。虗空不解說法聽法。是你目前歷歷底
<lb ed="X" n="0295c22"/><lb ed="R114" n="0586a16"/>一箇形段孤明。是這箇解說法聽法。如是見得。便與
<lb ed="X" n="0295c23"/><lb ed="R114" n="0586a17"/>佛祖不別。但一切時。更莫間斷。觸目皆是。只爲情生
<lb ed="X" n="0295c24"/><lb ed="R114" n="0586a18"/>智隔。想變體殊。所以輪迴。受種種苦。道流。心法無形。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0296a" n="0296a"/>
<lb ed="X" n="0296a01"/><lb ed="R114" n="0586b01"/>通貫十方。在眼曰見。在耳曰聞。本是一精明。分爲六
<lb ed="X" n="0296a02"/><lb ed="R114" n="0586b02"/>和合。一心旣無。隨處解脫。只爲馳求心不歇。上他古
<lb ed="X" n="0296a03"/><lb ed="R114" n="0586b03"/>人閑機境。若眞道人。但隨緣消舊業。要行卽行。坐卽
<lb ed="X" n="0296a04"/><lb ed="R114" n="0586b04"/>坐。無一念希求佛果。古云。若欲作業求佛。佛是生死
<lb ed="X" n="0296a05"/><lb ed="R114" n="0586b05"/>大兆。你但隨處作主。立處卽眞。境來回換不得。縱有
<lb ed="X" n="0296a06"/><lb ed="R114" n="0586b06"/>五無間業。皆解脫大海。你欲得生死去住自由。卽今
<lb ed="X" n="0296a07"/><lb ed="R114" n="0586b07"/>識取聽法的人。無形相。無根本。無住處。活潑潑地。應
<lb ed="X" n="0296a08"/><lb ed="R114" n="0586b08"/>是萬種施設用處。祇是無處所。號之爲祕密。問如何
<lb ed="X" n="0296a09"/><lb ed="R114" n="0586b09"/>是四種無相境。師云。一念心疑被地礙。一念愛被水
<lb ed="X" n="0296a10"/><lb ed="R114" n="0586b10"/>溺。一念嗔被火燒。一念喜被風飄。若不被境轉。處處
<lb ed="X" n="0296a11"/><lb ed="R114" n="0586b11"/>用境。達四大如夢幻。只你聽法者。不是四大。能用四
<lb ed="X" n="0296a12"/><lb ed="R114" n="0586b12"/>大。如是見得。便乃去住自由。佛六通者。入色聲香味
<lb ed="X" n="0296a13"/><lb ed="R114" n="0586b13"/>觸法六界不被惑。皆是空相。不能繫縛。此無依道人。
<lb ed="X" n="0296a14"/><lb ed="R114" n="0586b14"/>雖是五蘊陋質。便是地行神通。佛現不喜。地獄現不
<lb ed="X" n="0296a15"/><lb ed="R114" n="0586b15"/>怖。見諸法空相。變卽有。不變卽無。三界惟心。夢幻空
<lb ed="X" n="0296a16"/><lb ed="R114" n="0586b16"/>花。何勞把捉。唯聽法底人。入火不燒。入水不溺。入地
<lb ed="X" n="0296a17"/><lb ed="R114" n="0586b17"/>獄如遊園觀。入餓鬼蓄生而不受報。緣何如此。無可
<lb ed="X" n="0296a18"/><lb ed="R114" n="0586b18"/>嫌底法。你若愛聖憎凡。生死海裏沈浮。不如休歇無
<lb ed="X" n="0296a19"/><lb ed="R114" n="0587a01"/>事去。<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a1901" n="0296a1901"/><anchor xml:id="beg0296a1901" n="0296a1901"/>已<anchor xml:id="end0296a1901"/>起者莫續。未來者不要放起。一念心歇。喚作
<lb ed="X" n="0296a20"/><lb ed="R114" n="0587a02"/>菩提樹。若念念歇不得。便上他無明樹。入六道披毛
<lb ed="X" n="0296a21"/><lb ed="R114" n="0587a03"/>帶角去。你若歇得。便是淸淨身界。三界神通變化意
<lb ed="X" n="0296a22"/><lb ed="R114" n="0587a04"/>生身。大珠云。心爲根本。問根本以何法修。師云。坐禪
<lb ed="X" n="0296a23"/><lb ed="R114" n="0587a05"/>禪定。卽得忘念不生。爲禪。坐見本性。爲定。本性者。是
<lb ed="X" n="0296a24"/><lb ed="R114" n="0587a06"/>你無生心。坐者。對境無心。八風不能動。得如是定者。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0296b" n="0296b"/>
<lb ed="X" n="0296b01"/><lb ed="R114" n="0587a07"/>雖是凡夫。卽入佛位。此頓悟門。無念爲宗。妄心不起
<lb ed="X" n="0296b02"/><lb ed="R114" n="0587a08"/>爲旨。以淸淨爲體。以智爲用。無念者。無邪念。非無正
<lb ed="X" n="0296b03"/><lb ed="R114" n="0587a09"/>念。念有無善惡苦樂冤親愛憎。皆邪念。不念一切。惟
<lb ed="X" n="0296b04"/><lb ed="R114" n="0587a10"/>念菩提。名正念。菩提不可得。菩提無所念。無所念者。
<lb ed="X" n="0296b05"/><lb ed="R114" n="0587a11"/>卽一切處無心。是無所念。得無念時。自然解脫。知二
<lb ed="X" n="0296b06"/><lb ed="R114" n="0587a12"/>性空。卽是解脫。不空不得解脫。名爲智二性空卽體。
<lb ed="X" n="0296b07"/><lb ed="R114" n="0587a13"/>知二性空解脫名用。二性空者。不生有無愛憎等也。
<lb ed="X" n="0296b08"/><lb ed="R114" n="0587a14"/>若自了了無心。不住一切處者。卽名了了見本性。這
<lb ed="X" n="0296b09"/><lb ed="R114" n="0587a15"/>不住一切處心者。卽佛心。亦名無生心。經云證無生
<lb ed="X" n="0296b10"/><lb ed="R114" n="0587a16"/>法忍是也。未得如是時。努力用功。功成自會。一切處
<lb ed="X" n="0296b11"/><lb ed="R114" n="0587a17"/>無心卽是會。但無愛憎心。卽二性空。自然解脫。問如
<lb ed="X" n="0296b12"/><lb ed="R114" n="0587a18"/>何是常不離佛。答心無起滅。對境寂然。一切時畢竟
<lb ed="X" n="0296b13"/><lb ed="R114" n="0587b01"/>空寂。卽常不離佛。得如是見。是爲涅槃。證無生法忍。
<lb ed="X" n="0296b14"/><lb ed="R114" n="0587b02"/>亦名不二法門。亦名一行三昧。何故。不受愛憎。是二
<lb ed="X" n="0296b15"/><lb ed="R114" n="0587b03"/>性空。是無所見。卽是眞如無得之理。如論究竟解脫
<lb ed="X" n="0296b16"/><lb ed="R114" n="0587b04"/>理者。只是事來不受。一切處無心。永寂如空。畢竟淸
<lb ed="X" n="0296b17"/><lb ed="R114" n="0587b05"/>淨。自然解脫。一失人身。萬劫難復。努力努力。又眞如
<lb ed="X" n="0296b18"/><lb ed="R114" n="0587b06"/>之性。亦空亦不空。以眞如妙體。無形相。不可得。名空。
<lb ed="X" n="0296b19"/><lb ed="R114" n="0587b07"/>然空無體相中。具足恒沙之用。卽無事不應。名亦不
<lb ed="X" n="0296b20"/><lb ed="R114" n="0587b08"/>空。如此功業。由行爲本。若不降心而入。取證無是處。
<lb ed="X" n="0296b21"/><lb ed="R114" n="0587b09"/>外不染聲等。內不起妄念。名證。不作證想。名無證。亦
<lb ed="X" n="0296b22"/><lb ed="R114" n="0587b10"/>不作無證想。名無無證。是名畢竟證。僧問南陽忠曰。
<lb ed="X" n="0296b23"/><lb ed="R114" n="0587b11"/>如何用心。卽得成佛。曰無心可用。卽成佛。問無心誰
<lb ed="X" n="0296b24"/><lb ed="R114" n="0587b12"/>成佛。曰無心自成佛。成佛亦無心。問人持刀取命。是
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0296c" n="0296c"/>
<lb ed="X" n="0296c01"/><lb ed="R114" n="0587b13"/>有是無。曰是無。痛否。曰痛亦無。問死後生何道。曰無
<lb ed="X" n="0296c02"/><lb ed="R114" n="0587b14"/>死無生亦無道。問旣得無物自在。飢寒所逼。若爲用
<lb ed="X" n="0296c03"/><lb ed="R114" n="0587b15"/>心。曰飢卽食。寒卽衣。問知飢寒應有心。師曰。汝心作
<lb ed="X" n="0296c04"/><lb ed="R114" n="0587b16"/>何體段。答無體段。師云。旣無體段。卽本來無心。何得
<lb ed="X" n="0296c05"/><lb ed="R114" n="0587b17"/>言有。問逢見虎狼。如何用心。曰見如不見。來如不來。
<lb ed="X" n="0296c06"/><lb ed="R114" n="0587b18"/>彼卽無心。惡獸不能加害。問獨脫無心名何物。曰喚
<lb ed="X" n="0296c07"/><lb ed="R114" n="0588a01"/>作無形段金剛大士。問有何功德。曰一念與金剛相
<lb ed="X" n="0296c08"/><lb ed="R114" n="0588a02"/>應。能滅殑伽沙劫生死重罪。得見殑伽沙諸佛。其金
<lb ed="X" n="0296c09"/><lb ed="R114" n="0588a03"/>剛大士功德無量。殑伽沙說不盡。問如何一念相應。
<lb ed="X" n="0296c10"/><lb ed="R114" n="0588a04"/>曰。憶智俱忘卽相應。問憶智忘。誰見諸佛。曰忘卽無。
<lb ed="X" n="0296c11"/><lb ed="R114" n="0588a05"/>無卽佛。問無何得喚作佛。曰無亦空。佛亦空。故曰無
<lb ed="X" n="0296c12"/><lb ed="R114" n="0588a06"/>卽佛。問旣無纖毫可得。名爲何物。還有相似者否。曰
<lb ed="X" n="0296c13"/><lb ed="R114" n="0588a07"/>本無名字。無相似者。世號無比獨尊。努力依此修。無
<lb ed="X" n="0296c14"/><lb ed="R114" n="0588a08"/>能破壞者。獨脫無畏。常有恒沙聖賢所護。河沙天龍
<lb ed="X" n="0296c15"/><lb ed="R114" n="0588a09"/>八部所敬。河沙善神來護。永無障礙。何處不得逍遙。
<lb ed="X" n="0296c16"/><lb ed="R114" n="0588a10"/>問。若爲得成佛去。曰佛與衆生一時放却。當處解脫。
<lb ed="X" n="0296c17"/><lb ed="R114" n="0588a11"/>問。作麼得相應。曰善惡不思。自見佛性。問心有煩惱
<lb ed="X" n="0296c18"/><lb ed="R114" n="0588a12"/>否。曰煩惱性自離。問卽心是佛。可更修萬行否。曰諸
<lb ed="X" n="0296c19"/><lb ed="R114" n="0588a13"/>佛皆具二嚴。豈撥無因果耶。南泉曰。眞理一如。潛行
<lb ed="X" n="0296c20"/><lb ed="R114" n="0588a14"/>密用。無人覺知。呼爲無滲智。亦云無滲不可思議。等
<lb ed="X" n="0296c21"/><lb ed="R114" n="0588a15"/>空不動性。非生死流。妙用自足。始與一切行處得自
<lb ed="X" n="0296c22"/><lb ed="R114" n="0588a16"/>在。故曰於諸行處無所而行。亦云徧行三昧。普現色
<lb ed="X" n="0296c23"/><lb ed="R114" n="0588a17"/>身。用處無蹤跡。不屬見聞覺知。眞理自通。妙用自足。
<lb ed="X" n="0296c24"/><lb ed="R114" n="0588a18"/>大道無形。眞理無對。所以不屬見聞覺知。如云不聞
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0297a" n="0297a"/>
<lb ed="X" n="0297a01"/><lb ed="R114" n="0588b01"/>聞。是大涅槃道。只箇物不是聞不聞。問不屬見聞。如
<lb ed="X" n="0297a02"/><lb ed="R114" n="0588b02"/>何契會。曰須會冥契自通。亦曰了因。非從見聞覺知
<lb ed="X" n="0297a03"/><lb ed="R114" n="0588b03"/>有。見知屬緣。對物始有。者箇靈妙不可思議。不是有
<lb ed="X" n="0297a04"/><lb ed="R114" n="0588b04"/>對。故云妙用自通。不依傍物。所以道通不是依通。事
<lb ed="X" n="0297a05"/><lb ed="R114" n="0588b05"/>須假物方得見。所以道非明暗。法離有無。潛理幽通。
<lb ed="X" n="0297a06"/><lb ed="R114" n="0588b06"/>無人覺知。亦云冥會。眞理非見聞覺知。故云息心達
<lb ed="X" n="0297a07"/><lb ed="R114" n="0588b07"/>本源。故號如如佛。畢竟無依自在人。亦云本果。不從
<lb ed="X" n="0297a08"/><lb ed="R114" n="0588b08"/>生因所生。唯從了因所了。從上以來。祇敎人會道。更
<lb ed="X" n="0297a09"/><lb ed="R114" n="0588b09"/>無別求。若思量作得道理。盡屬句義。三乘五性義理。
<lb ed="X" n="0297a10"/><lb ed="R114" n="0588b10"/>無不喚作行履。處處受用具足卽得。若論道卽不是。
<lb ed="X" n="0297a11"/><lb ed="R114" n="0588b11"/>一向耽著。被他識拘。亦云貪欲成性。所以云佛不會
<lb ed="X" n="0297a12"/><lb ed="R114" n="0588b12"/>道。我自有修行。亦云正因。了六波羅密空。卽物拘我
<lb ed="X" n="0297a13"/><lb ed="R114" n="0588b13"/>不得。祖師恐人迷著因果地位。故來傳法度迷。江西
<lb ed="X" n="0297a14"/><lb ed="R114" n="0588b14"/>老宿云。不是心。不是佛。不是物。先雖說卽心卽佛。黃
<lb ed="X" n="0297a15"/><lb ed="R114" n="0588b15"/>葉止啼之說。如今多有喚心依佛。智爲道。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0297001" n="0297001"/>是聞覺知
<lb ed="X" n="0297a16"/><lb ed="R114" n="0588b16"/>俱是道。迷頭認影。設認得。亦不是本來頭。寧作心師。
<lb ed="X" n="0297a17"/><lb ed="R114" n="0588b17"/>不師於心。見聞覺知皆因緣照物而有。不可常照。所
<lb ed="X" n="0297a18"/><lb ed="R114" n="0588b18"/>以心智俱不是道。且大道非明暗法。離有無數。數不
<lb ed="X" n="0297a19"/><lb ed="R114" n="0589a01"/>能及。如空劫時。無佛名。無衆生名。與麼時正是道。只
<lb ed="X" n="0297a20"/><lb ed="R114" n="0589a02"/>是無人覺知他。數不及他。喚作無名大道。早屬名句
<lb ed="X" n="0297a21"/><lb ed="R114" n="0589a03"/>了也。所以眞理一如。更無思想。纔有思想。卽被陰拘。
<lb ed="X" n="0297a22"/><lb ed="R114" n="0589a04"/>便有衆生及佛名。佛出世。喚三界智人。未出世時。喚
<lb ed="X" n="0297a23"/><lb ed="R114" n="0589a05"/>作甚麼。佛只令人會道。體非凡聖。喚作還源返本。體
<lb ed="X" n="0297a24"/><lb ed="R114" n="0589a06"/>解大道。無量劫六道去來衆生。爲無了因。故生貪欲。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0297b" n="0297b"/>
<lb ed="X" n="0297b01"/><lb ed="R114" n="0589a07"/>名爲在纏。不得自在。暫時岐路。今旣如是會。却向裏
<lb ed="X" n="0297b02"/><lb ed="R114" n="0589a08"/>許行履。不同前時。爲了因會本果故。了陰界空。六波
<lb ed="X" n="0297b03"/><lb ed="R114" n="0589a09"/>羅密空。所以得其自在。若不向裏許行履。如何摧挫
<lb ed="X" n="0297b04"/><lb ed="R114" n="0589a10"/>得五種貪。二種欲。佛菩薩具福智二嚴。爲了因了六
<lb ed="X" n="0297b05"/><lb ed="R114" n="0589a11"/>波羅密空。體者箇受用。所以不存知見。始得自在。若
<lb ed="X" n="0297b06"/><lb ed="R114" n="0589a12"/>有知見。卽屬地位。便有分劑心量。喚作酬因答果佛。
<lb ed="X" n="0297b07"/><lb ed="R114" n="0589a13"/>不得自在。今行六波羅密。先用了因會本果故。了此
<lb ed="X" n="0297b08"/><lb ed="R114" n="0589a14"/>是方便。受用始得自由。去住自在無障礙。亦云方便
<lb ed="X" n="0297b09"/><lb ed="R114" n="0589a15"/>勤莊嚴。亦云微妙淨法身。只是不許分劑心量。若無
<lb ed="X" n="0297b10"/><lb ed="R114" n="0589a16"/>如是心。一切行處。乃至彈指合掌。皆是正因萬行。皆
<lb ed="X" n="0297b11"/><lb ed="R114" n="0589a17"/>同無作。始得自在。所以魔外求我不得。喚作無住心。
<lb ed="X" n="0297b12"/><lb ed="R114" n="0589a18"/>亦云無滲智。不思議妙用自在。故云性海不是覺海。
<lb ed="X" n="0297b13"/><lb ed="R114" n="0589b01"/>覺海涉緣。卽須對物他便妙。如今更別求建立義句。
<lb ed="X" n="0297b14"/><lb ed="R114" n="0589b02"/>覓勝負知解語言。言有佛救衆生。求佛菩提皆貪欲
<lb ed="X" n="0297b15"/><lb ed="R114" n="0589b03"/>破戒。與道懸隔。且法身無爲。不墮諸數。法無動搖。不
<lb ed="X" n="0297b16"/><lb ed="R114" n="0589b04"/>依六塵。經云佛性是常。心是無常。所以智不是道。心
<lb ed="X" n="0297b17"/><lb ed="R114" n="0589b05"/>不是佛。今且莫喚心作佛。莫作見聞覺知會。者箇物
<lb ed="X" n="0297b18"/><lb ed="R114" n="0589b06"/>本無許多名字。妙用自通。數量管他不得。是大解脫。
<lb ed="X" n="0297b19"/><lb ed="R114" n="0589b07"/>所以道人心無住處。蹤跡不可尋。故云無滲智不思
<lb ed="X" n="0297b20"/><lb ed="R114" n="0589b08"/>議智。又云心如枯木。始有少分應。向那邊會了。却來
<lb ed="X" n="0297b21"/><lb ed="R114" n="0589b09"/>這邊行履。不證凡聖等位。實無少法可得。但是有因
<lb ed="X" n="0297b22"/><lb ed="R114" n="0589b10"/>有果。盡屬無常生滅。但會取無量劫來性不變異。卽
<lb ed="X" n="0297b23"/><lb ed="R114" n="0589b11"/>是修行。妙用而不住。便是菩薩行。達諸法空。妙用自
<lb ed="X" n="0297b24"/><lb ed="R114" n="0589b12"/>在。色身三昧熾然。行六波羅密空。處處無礙。處地獄
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0297c" n="0297c"/>
<lb ed="X" n="0297c01"/><lb ed="R114" n="0589b13"/>如遊園觀。不可道伊不得作用。衆生無量劫。不自了
<lb ed="X" n="0297c02"/><lb ed="R114" n="0589b14"/>體。著於惡欲。不得自在。受種種苦。不自覺知。及至今
<lb ed="X" n="0297c03"/><lb ed="R114" n="0589b15"/>日。會取從來性。與今日不別。無受師曰。學般若菩薩。
<lb ed="X" n="0297c04"/><lb ed="R114" n="0589b16"/>如冰稜上行。臨終一毫凡聖情量纖塵思念不盡。隨
<lb ed="X" n="0297c05"/><lb ed="R114" n="0589b17"/>念受生。向驢胎馬腹托質。泥犁鑊湯煑煠。從前記持
<lb ed="X" n="0297c06"/><lb ed="R114" n="0589b18"/>見解智慧。都盧失却。依前爲螻蟻。雖是善因。而遭惡
<lb ed="X" n="0297c07"/><lb ed="R114" n="0590a01"/>果。且圖箇甚麼。只爲貪欲成性。二十五有。向脚跟下
<lb ed="X" n="0297c08"/><lb ed="R114" n="0590a02"/>繫著。無成辦期。祖師惟傳心印。得者。卽不檢凡聖愚
<lb ed="X" n="0297c09"/><lb ed="R114" n="0590a03"/>智。直下便爾歇去。頓息萬緣。越生死流。設有眷屬莊
<lb ed="X" n="0297c10"/><lb ed="R114" n="0590a04"/>嚴。不求自得。一聞千悟。得大總持。倘不如是。祖師來
<lb ed="X" n="0297c11"/><lb ed="R114" n="0590a05"/>此土。非常有損益。有益者。百千中。撈漉一箇半箇。堪
<lb ed="X" n="0297c12"/><lb ed="R114" n="0590a06"/>爲法器。有損者。如前明從他依三乘敎修行。却得三
<lb ed="X" n="0297c13"/><lb ed="R114" n="0590a07"/>賢四果。有進修分。所以云。了卽業障本來空。未了還
<lb ed="X" n="0297c14"/><lb ed="R114" n="0590a08"/>須償宿債。<name role="" type="person">馬祖</name>問石鞏曰。作麼生牧牛。答一回入草
<lb ed="X" n="0297c15"/><lb ed="R114" n="0590a09"/>去。驀鼻拽將回。曰子眞牧牛。長慶安問百丈。何者是
<lb ed="X" n="0297c16"/><lb ed="R114" n="0590a10"/>佛。丈曰。大似騎牛覓牛。問識得後如何。丈曰。如人騎
<lb ed="X" n="0297c17"/><lb ed="R114" n="0590a11"/>牛至家。曰始終如何保任。丈曰。如牧牛人。執杖視之。
<lb ed="X" n="0297c18"/><lb ed="R114" n="0590a12"/>不令犯苗稼。安後云。三十年只看一頭水牯牛。若落
<lb ed="X" n="0297c19"/><lb ed="R114" n="0590a13"/>路入草。便把鼻孔拽轉。纔犯苗稼。便鞭撻。調伏旣久。
<lb ed="X" n="0297c20"/><lb ed="R114" n="0590a14"/>可憐生受人言語。如今變作露地白牛。常在面前。終
<lb ed="X" n="0297c21"/><lb ed="R114" n="0590a15"/>日露迥迥地。趁亦不去。汝各有大寶。從眼門放光。照
<lb ed="X" n="0297c22"/><lb ed="R114" n="0590a16"/>山河大地。耳門放光。領一切音響。如是六門。晝夜常
<lb ed="X" n="0297c23"/><lb ed="R114" n="0590a17"/>放光明。名放光三昧。自不識取。石頭垂語云。言語動
<lb ed="X" n="0297c24"/><lb ed="R114" n="0590a18"/>用沒交涉。藥山曰。非言語動用。亦沒交涉。頭曰。我這
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0298a" n="0298a"/>
<lb ed="X" n="0298a01"/><lb ed="R114" n="0590b01"/>裏針劄不入。藥山曰。我這裏如石上栽花。頭然之。藥
<lb ed="X" n="0298a02"/><lb ed="R114" n="0590b02"/>山曰。祖師祇敎保護。若貪瞋起。切須防禦。莫敎掁觝。
<lb ed="X" n="0298a03"/><lb ed="R114" n="0590b03"/>是你欲知枯木石頭。却須擔荷。實無枝葉可得。然不
<lb ed="X" n="0298a04"/><lb ed="R114" n="0590b04"/>得絕却語言。我今爲汝說這箇語。顯無語底。他那箇
<lb ed="X" n="0298a05"/><lb ed="R114" n="0590b05"/>本來無耳目等貌。丹霞云。汝須保護一靈之物。不是
<lb ed="X" n="0298a06"/><lb ed="R114" n="0590b06"/>你造作名邈得。更說甚薦不薦。吾見石頭。只敎切須
<lb ed="X" n="0298a07"/><lb ed="R114" n="0590b07"/>自保護此事。不是你談話得。各有一坐具地。更疑甚
<lb ed="X" n="0298a08"/><lb ed="R114" n="0590b08"/>麼。你須自看善巧方便。慈悲喜捨。不從外得。不著方
<lb ed="X" n="0298a09"/><lb ed="R114" n="0590b09"/>寸。善巧是文殊。方便是普賢。你更擬趁逐甚麼。我此
<lb ed="X" n="0298a10"/><lb ed="R114" n="0590b10"/>間無道可修。無法可證。一飮一<g ref="#CB10437">啄</g>。各各有分。不用疑
<lb ed="X" n="0298a11"/><lb ed="R114" n="0590b11"/>慮。若識得。釋迦老。凡夫是。龐公臨終吿于相曰。但願
<lb ed="X" n="0298a12"/><lb ed="R114" n="0590b12"/>空諸所有。愼勿實諸所無。惟宣師曰。凡夫無明。二乘
<lb ed="X" n="0298a13"/><lb ed="R114" n="0590b13"/>執著。離此病。是曰眞修。不得勤。不得忘。勤卽近執著。
<lb ed="X" n="0298a14"/><lb ed="R114" n="0590b14"/>忘卽落無明。此爲心要。趙州云。你被十二時使。老僧
<lb ed="X" n="0298a15"/><lb ed="R114" n="0590b15"/>使得十二時。無事衣鉢下究理好。老僧行脚時。除二
<lb ed="X" n="0298a16"/><lb ed="R114" n="0590b16"/>時粥飯。是雜用心。此外更無別用心處。不如是。大遠
<lb ed="X" n="0298a17"/><lb ed="R114" n="0590b17"/>在。潙山祐曰。道人之心。無背無向。亦不閉眼塞耳。但
<lb ed="X" n="0298a18"/><lb ed="R114" n="0590b18"/>情不附物卽得。問頓悟人更修否。曰若眞悟。他自知
<lb ed="X" n="0298a19"/><lb ed="R114" n="0591a01"/>時。修不修。是兩頭語。今初心雖悟。猶有曠劫習氣未
<lb ed="X" n="0298a20"/><lb ed="R114" n="0591a02"/>頓淨。須敎渠淨除現業流識。卽修也。不可別有法敎
<lb ed="X" n="0298a21"/><lb ed="R114" n="0591a03"/>修行趣向。從聞入理。聞理深妙。心自圓明。不居惑地。
<lb ed="X" n="0298a22"/><lb ed="R114" n="0591a04"/>縱有百千妙義。抑<anchor xml:id="nkr_note_add_0298a2201" n="0298a2201"/><anchor xml:id="beg0298a2201" n="0298a2201"/>揚<anchor xml:id="end0298a2201"/>當時。此乃得座披衣自作活計
<lb ed="X" n="0298a23"/><lb ed="R114" n="0591a05"/>始得。以要言之。則實際理地。不受一塵。萬行門中。不
<lb ed="X" n="0298a24"/><lb ed="R114" n="0591a06"/>捨一法。若單刀直入。則凡聖情盡。體露眞常。理事不
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0298b" n="0298b"/>
<lb ed="X" n="0298b01"/><lb ed="R114" n="0591a07"/>二。卽如如佛。德山曰。汝但無事於心。無心於事。則虗
<lb ed="X" n="0298b02"/><lb ed="R114" n="0591a08"/>而靈。空而妙。若毛端言之。皆自欺。何故。毫釐繫念。三
<lb ed="X" n="0298b03"/><lb ed="R114" n="0591a09"/>途業因。瞥爾情生。萬劫羈鎖。聖凡名號總空名。殊相
<lb ed="X" n="0298b04"/><lb ed="R114" n="0591a10"/>劣形皆幻色。求之固累。厭之又成患。只要一切時莫
<lb ed="X" n="0298b05"/><lb ed="R114" n="0591a11"/>用他聲色。應是從前行履處。一時放却。頓脫羈鎖。一
<lb ed="X" n="0298b06"/><lb ed="R114" n="0591a12"/>念不生。卽前後際斷。無一法可當情。仰山問。如何是
<lb ed="X" n="0298b07"/><lb ed="R114" n="0591a13"/>眞佛行處。潙山曰。以思無思之妙。反思靈<g ref="#CB08504">𦦨</g>之無窮。
<lb ed="X" n="0298b08"/><lb ed="R114" n="0591a14"/>思盡還源。性相常住。事理不二。卽如如佛。僧問。洞山
<lb ed="X" n="0298b09"/><lb ed="R114" n="0591a15"/>价敎人行鳥道如何。曰不逢一人。直須足下無私去。
<lb ed="X" n="0298b10"/><lb ed="R114" n="0591a16"/>直須心心不觸物。步步無處所。常無間斷始相應。雲
<lb ed="X" n="0298b11"/><lb ed="R114" n="0591a17"/>巖寶鏡云。臣奉於君。子順於父。不順非孝。不奉非輔。
<lb ed="X" n="0298b12"/><lb ed="R114" n="0591a18"/>潛行密用。如愚若魯。但能相續。名主中主。僧問。還有
<lb ed="X" n="0298b13"/><lb ed="R114" n="0591b01"/>不病者麼。洞山曰。有。問不病者還看和尙麼。曰老僧
<lb ed="X" n="0298b14"/><lb ed="R114" n="0591b02"/>看他有分。看時不見有病。曹山辭。洞問。子向甚處去。
<lb ed="X" n="0298b15"/><lb ed="R114" n="0591b03"/>曰。不變易處去。問不變易處豈有去耶。曹曰。去亦不
<lb ed="X" n="0298b16"/><lb ed="R114" n="0591b04"/>變易。曹山云。若承當處分明。卽轉諸聖向己背後。方
<lb ed="X" n="0298b17"/><lb ed="R114" n="0591b05"/>得自由。一切麤重境來。皆作得主。不論天堂地獄餓
<lb ed="X" n="0298b18"/><lb ed="R114" n="0591b06"/>鬼畜生。但是一切處不移易。元是舊時人。只不行舊
<lb ed="X" n="0298b19"/><lb ed="R114" n="0591b07"/>時路。若有忻心。還成滯著。若脫得。揀甚麼。今人愛淨
<lb ed="X" n="0298b20"/><lb ed="R114" n="0591b08"/>潔路。此病最難治。世間麤重事却輕。淨潔病最重。只
<lb ed="X" n="0298b21"/><lb ed="R114" n="0591b09"/>如佛味祖味。盡爲滯著。先師云。擬心是犯戒。得味是
<lb ed="X" n="0298b22"/><lb ed="R114" n="0591b10"/>破齋。佛味祖味纔有心便犯。若無爲無事淨潔。此乃
<lb ed="X" n="0298b23"/><lb ed="R114" n="0591b11"/>重無以加也。祖師出世。只爲這箇。黧奴白牯修行却
<lb ed="X" n="0298b24"/><lb ed="R114" n="0591b12"/>快。馳覓佛祖菩提涅槃。幾時休歇成辦乎。皆是生滅
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0298c" n="0298c"/>
<lb ed="X" n="0298c01"/><lb ed="R114" n="0591b13"/>心。不如黧奴與白牯。兀兀無知。但飢吃草。渴飮水。若
<lb ed="X" n="0298c02"/><lb ed="R114" n="0591b14"/>能恁麼。不愁不成辦。不見道計較不成。是以知有。乃
<lb ed="X" n="0298c03"/><lb ed="R114" n="0591b15"/>能披毛戴角。始較些子。人人有坐具地。佛侵他不得。
<lb ed="X" n="0298c04"/><lb ed="R114" n="0591b16"/>恁麼體會修行。饒令成佛作祖。也只這是。便墮三塗
<lb ed="X" n="0298c05"/><lb ed="R114" n="0591b17"/>地獄。也只這是。須與他作主始得。若作得主。卽是不
<lb ed="X" n="0298c06"/><lb ed="R114" n="0591b18"/>變易。作不得。便變易也。問如何免得。曰知有卽得。用
<lb ed="X" n="0298c07"/><lb ed="R114" n="0592a01"/>免作麼。但是菩提涅槃煩惱無明等。總不要免。世間
<lb ed="X" n="0298c08"/><lb ed="R114" n="0592a02"/>麤重事。但知有卽得。不要免。免卽同變易去也。乃至
<lb ed="X" n="0298c09"/><lb ed="R114" n="0592a03"/>成祖成佛菩提涅槃。此等殃禍爲不小。因甚如此。只
<lb ed="X" n="0298c10"/><lb ed="R114" n="0592a04"/>爲變易。若不變易。只須觸處自由始得。雲居膺云。直
<lb ed="X" n="0298c11"/><lb ed="R114" n="0592a05"/>似一息不來底人。方與那箇相應。有少許說話行履
<lb ed="X" n="0298c12"/><lb ed="R114" n="0592a06"/>分。暫時不在。如同死人。如人常在。愁甚麼事不辦。欲
<lb ed="X" n="0298c13"/><lb ed="R114" n="0592a07"/>知久遠。只在如今。如歸家。到卽是。直得頂上光<g ref="#CB08504">𦦨</g>生
<lb ed="X" n="0298c14"/><lb ed="R114" n="0592a08"/>亦不是。有一毫去不盡。卽被塵累。況更多。僧問龍牙。
<lb ed="X" n="0298c15"/><lb ed="R114" n="0592a09"/>古人得箇恁麼便休去。曰如賊入空室。問十二時中
<lb ed="X" n="0298c16"/><lb ed="R114" n="0592a10"/>如何著力。曰如無手人欲行拳始得。玄沙備云。還識
<lb ed="X" n="0298c17"/><lb ed="R114" n="0592a11"/>大悟麼。虗空猶從迷妄幻生。何處有三界業。今道無。
<lb ed="X" n="0298c18"/><lb ed="R114" n="0592a12"/>尙誑語。豈況是有。知麼。無門。解脫之門。無意。道人之
<lb ed="X" n="0298c19"/><lb ed="R114" n="0592a13"/>意。動起生死本。靜墮昏沈鄕。動靜雙泯。卽落空亡。動
<lb ed="X" n="0298c20"/><lb ed="R114" n="0592a14"/>靜雙收。顢頇佛性。必須對境如枯木寒<g ref="#CB01926">灰</g>。臨時應用。
<lb ed="X" n="0298c21"/><lb ed="R114" n="0592a15"/>不失其宜。鏡照諸像。不亂光輝。十方無影像。三界絕
<lb ed="X" n="0298c22"/><lb ed="R114" n="0592a16"/>行蹤。不墮往來機。不住中間意。一段光明。未曾昏昧。
<lb ed="X" n="0298c23"/><lb ed="R114" n="0592a17"/>體寂寂。常的的。不動搖。朗然照。法爾天眞。不同修證。
<lb ed="X" n="0298c24"/><lb ed="R114" n="0592a18"/>祇要虗閑。不昧作用。箇中纖毫不盡。卽魔眷屬。直饒
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0299a" n="0299a"/>
<lb ed="X" n="0299a01"/><lb ed="R114" n="0592b01"/>似秋潭月影。靜夜鐘聲。隨扣無虧。觸波不散。猶是生
<lb ed="X" n="0299a02"/><lb ed="R114" n="0592b02"/>死岸頭事。道人行處。如火銷冰。終不却成冰。步步履
<lb ed="X" n="0299a03"/><lb ed="R114" n="0592b03"/>空。智識不能到。動卽失宗。覺卽迷旨。語路心行處絕。
<lb ed="X" n="0299a04"/><lb ed="R114" n="0592b04"/>若與麼現前。更疑何事。沒棲泊處。離去來今。本來眞
<lb ed="X" n="0299a05"/><lb ed="R114" n="0592b05"/>淨。動用更無欠少。不悟箇理。妄涉塵事。染著縱悟。則
<lb ed="X" n="0299a06"/><lb ed="R114" n="0592b06"/>塵境紛紜。便擬斂念。破除遏捺。卽落空外道。這裏本
<lb ed="X" n="0299a07"/><lb ed="R114" n="0592b07"/>絕塵境無位次。悟則縱橫不離本際。凡聖也無立處。
<lb ed="X" n="0299a08"/><lb ed="R114" n="0592b08"/>動靜揚眉。是眞解脫。塵劫事都在目前。時人不遇良
<lb ed="X" n="0299a09"/><lb ed="R114" n="0592b09"/>朋。不辨邪正。古德云。情存聖量。猶落法塵。己見未忘。
<lb ed="X" n="0299a10"/><lb ed="R114" n="0592b10"/>還同滲漏。不可持齋持戒。觀空入定。便當去。外道八
<lb ed="X" n="0299a11"/><lb ed="R114" n="0592b11"/>萬劫定。不免輪迴。蓋生死根不破。出家兒眞實明達。
<lb ed="X" n="0299a12"/><lb ed="R114" n="0592b12"/>便同諸佛。寂照忘知。虗含萬像。放捨閑緣。歇却心識。
<lb ed="X" n="0299a13"/><lb ed="R114" n="0592b13"/>方少許相親。不如是。盡被識情帶去。有甚自由分。如
<lb ed="X" n="0299a14"/><lb ed="R114" n="0592b14"/>今却不如無情木石說法。非常眞實。只是少人能聽。
<lb ed="X" n="0299a15"/><lb ed="R114" n="0592b15"/>具這箇眞實發明。便向六道中。同於諸佛淨土。更懼
<lb ed="X" n="0299a16"/><lb ed="R114" n="0592b16"/>何生死。此一門超凡聖因果。毗盧妙莊嚴世界海。超
<lb ed="X" n="0299a17"/><lb ed="R114" n="0592b17"/>他釋迦方便門。直下永劫。不敎有一物與汝作眼見。
<lb ed="X" n="0299a18"/><lb ed="R114" n="0592b18"/>不可由汝用功莊嚴得。蓋爲識得。卽大出脫。大徹頭
<lb ed="X" n="0299a19"/><lb ed="R114" n="0593a01"/>人。莫祇長戀生死愛網。被善惡業拘。將去無自由分。
<lb ed="X" n="0299a20"/><lb ed="R114" n="0593a02"/>饒汝鍊得身心同虗空。到精明湛不搖處。不出識陰。
<lb ed="X" n="0299a21"/><lb ed="R114" n="0593a03"/>喚作如急流水。妄爲恬靜。盡出輪迴不得。何似博地
<lb ed="X" n="0299a22"/><lb ed="R114" n="0593a04"/>凡夫。不用一毫功夫。便超<g ref="#CB15072">㧞</g>去。肯麼。人如海中坐。向
<lb ed="X" n="0299a23"/><lb ed="R114" n="0593a05"/>人乞水。若根鈍。直須日夜忘疲。盡一生去。更得人荷
<lb ed="X" n="0299a24"/><lb ed="R114" n="0593a06"/>挾。刻骨究實。不妨易得。有一般說昭昭靈靈。能見能
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0299b" n="0299b"/>
<lb ed="X" n="0299b01"/><lb ed="R114" n="0593a07"/>聞。大賺人。今問爲甚睡時又不昭靈。認賊爲子。是生
<lb ed="X" n="0299b02"/><lb ed="R114" n="0593a08"/>死根本。妄想緣氣。只因前塵色聲等法分別有。若無
<lb ed="X" n="0299b03"/><lb ed="R114" n="0593a09"/>前塵。汝此昭靈同於兔角。仁者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0299b0301" n="0299b0301"/><anchor xml:id="beg0299b0301" n="0299b0301"/>但<anchor xml:id="end0299b0301"/>識取汝祕密金剛
<lb ed="X" n="0299b04"/><lb ed="R114" n="0593a10"/>體。山河大地。十方國土。色空明暗。及汝身心。乃至諸
<lb ed="X" n="0299b05"/><lb ed="R114" n="0593a11"/>佛成道利生。莫非皆承汝圓成威光所現。汝有如是
<lb ed="X" n="0299b06"/><lb ed="R114" n="0593a12"/>奇特當陽出身處。何不發明。今若不了。後入驢胎燒
<lb ed="X" n="0299b07"/><lb ed="R114" n="0593a13"/>煑去。此煩惱業。不是一兩劫便休。直與汝金剛齊壽。
<lb ed="X" n="0299b08"/><lb ed="R114" n="0593a14"/>又云。諸人見有險惡大虫刀劍諸事。逼汝身命。生無
<lb ed="X" n="0299b09"/><lb ed="R114" n="0593a15"/>限怖。如畫師自畫地獄。看了却生怖。不是別人與汝
<lb ed="X" n="0299b10"/><lb ed="R114" n="0593a16"/>爲過。欲覺此幻惑麼。但識取汝金剛眼睛。若識得。不
<lb ed="X" n="0299b11"/><lb ed="R114" n="0593a17"/>敎有纖塵得露現。何處更有虎狼刀劍解愶嚇汝。直
<lb ed="X" n="0299b12"/><lb ed="R114" n="0593a18"/>至釋迦如此伎倆。亦覓出頭處不得。所以道沙門眼。
<lb ed="X" n="0299b13"/><lb ed="R114" n="0593b01"/>把定世界。不漏絲髮。何處更有一物爲汝知見。何不
<lb ed="X" n="0299b14"/><lb ed="R114" n="0593b02"/>急究取。雲門偃云。向你道直下無事。早埋沒也。更欲
<lb ed="X" n="0299b15"/><lb ed="R114" n="0593b03"/>尋言覓解。去道轉遠。故知一切有心。天地懸隔。然得
<lb ed="X" n="0299b16"/><lb ed="R114" n="0593b04"/>的人。道火何曾燒口。終日著衣吃飯。未曾觸著一粒
<lb ed="X" n="0299b17"/><lb ed="R114" n="0593b05"/>米。挂一縷絲。此猶是門庭之說。須實得恁麼始得。大
<lb ed="X" n="0299b18"/><lb ed="R114" n="0593b06"/>靜云。心念紛飛。却將紛飛心。究紛飛處。究之無處。則
<lb ed="X" n="0299b19"/><lb ed="R114" n="0593b07"/>紛飛之念何存。反究究心。則能究之心安在。又能照
<lb ed="X" n="0299b20"/><lb ed="R114" n="0593b08"/>智本空。所緣境亦寂。寂而非寂者。蓋無知寂之人。照
<lb ed="X" n="0299b21"/><lb ed="R114" n="0593b09"/>而非照者。蓋無所照之境。境智俱寂。一性怡然。乃還
<lb ed="X" n="0299b22"/><lb ed="R114" n="0593b10"/>源要道。行崇曰。欲得相應。卽如今立地便證。根思遲
<lb ed="X" n="0299b23"/><lb ed="R114" n="0593b11"/>鈍。日夜究將去。忽然覰見。更莫以少爲足。便能究竟。
<lb ed="X" n="0299b24"/><lb ed="R114" n="0593b12"/>乃至淫坊酒肆。觸淨好惡。以汝所見覰敎盡。是此境
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0299c" n="0299c"/>
<lb ed="X" n="0299c01"/><lb ed="R114" n="0593b13"/>界。方得圓修。翻擲自由。慧忠云。衆生不能解脫者。情
<lb ed="X" n="0299c02"/><lb ed="R114" n="0593b14"/>累耳。悟道易。明道難。但脫情見。其道自明。明之言信
<lb ed="X" n="0299c03"/><lb ed="R114" n="0593b15"/>也。如禁蛇人。信其呪力藥力。以蛇綰弄。揣懷袖中無
<lb ed="X" n="0299c04"/><lb ed="R114" n="0593b16"/>難。未知呪藥者。怖駭棄去。但諦見自心。情見便破。今
<lb ed="X" n="0299c05"/><lb ed="R114" n="0593b17"/>千萬疑不得用者。是未見自心者也。園頭問梁山。家
<lb ed="X" n="0299c06"/><lb ed="R114" n="0593b18"/>賊難防時如何。曰貶向無生國裏。曰莫是他安身立
<lb ed="X" n="0299c07"/><lb ed="R114" n="0594a01"/>命處麼。曰死水不藏龍。問如何是活水裏龍。曰興波
<lb ed="X" n="0299c08"/><lb ed="R114" n="0594a02"/>不作浪。問忽然傾湫倒嶽來時如何。梁山走下把住
<lb ed="X" n="0299c09"/><lb ed="R114" n="0594a03"/>云。闍黎。莫敎打失老僧袈裟角。神鼎擧洞山曰。貪瞋
<lb ed="X" n="0299c10"/><lb ed="R114" n="0594a04"/>癡。太無知。賴我今朝識得伊。行便打。坐便鎚。分付心
<lb ed="X" n="0299c11"/><lb ed="R114" n="0594a05"/>王仔細推。無量劫來不解脫。問汝三人知不知。神鼎
<lb ed="X" n="0299c12"/><lb ed="R114" n="0594a06"/>不然。貪瞋癡。實無知。十二時中任從伊。行卽往。坐卽
<lb ed="X" n="0299c13"/><lb ed="R114" n="0594a07"/>隨。分付心王擬何爲。無量劫來元解脫。何須更問知
<lb ed="X" n="0299c14"/><lb ed="R114" n="0594a08"/>不知。法眼益曰。見道爲眼。明道爲功。便能得大智慧
<lb ed="X" n="0299c15"/><lb ed="R114" n="0594a09"/>力。若未得如此。三界可愛底事。儘敎去盡。纔有纖毫
<lb ed="X" n="0299c16"/><lb ed="R114" n="0594a10"/>還未可。慈明歌曰。牧牛童。實快活。跣足披衣雙角闊。
<lb ed="X" n="0299c17"/><lb ed="R114" n="0594a11"/>橫眠牛上向天歌。人問如何牛未渴。回首看。家田闊。
<lb ed="X" n="0299c18"/><lb ed="R114" n="0594a12"/>四方放去休攔遏。八面無拘任意游。要收只在索頭
<lb ed="X" n="0299c19"/><lb ed="R114" n="0594a13"/>撥。小牛兒。順摩捋。角力未完難提掇。且從放在小平
<lb ed="X" n="0299c20"/><lb ed="R114" n="0594a14"/>坡。慮上高峰四蹄脫。日<anchor xml:id="nkr_note_add_0299c2001" n="0299c2001"/><anchor xml:id="beg0299c2001" n="0299c2001"/>已<anchor xml:id="end0299c2001"/>高。休吃草。揑定鼻頭無少
<lb ed="X" n="0299c21"/><lb ed="R114" n="0594a15"/>老。一時牽向圈中眠。和泥看伊東西倒。笑呵呵。好不
<lb ed="X" n="0299c22"/><lb ed="R114" n="0594a16"/>好。又將橫笛順風吹。震動五湖山海島。倒騎牛。脫布
<lb ed="X" n="0299c23"/><lb ed="R114" n="0594a17"/>襖。知音休向途中討。若問牧童何處居。鞭指東西無
<lb ed="X" n="0299c24"/><lb ed="R114" n="0594a18"/>一所。奉先引古云。聰明不敵生死。乾慧豈免輪迴。道
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0300a" n="0300a"/>
<lb ed="X" n="0300a01"/><lb ed="R114" n="0594b01"/>齊述達摩云。楞伽可以印心。經曰。諸法無法體。而說
<lb ed="X" n="0300a02"/><lb ed="R114" n="0594b02"/>惟是心。不見於自心。而起於分別。可謂大慈悲父。如
<lb ed="X" n="0300a03"/><lb ed="R114" n="0594b03"/>實極談。我輩自不領受。問見息遂斷分別乎。師曰。非
<lb ed="X" n="0300a04"/><lb ed="R114" n="0594b04"/>然也。如調馬。馬自見其影而不驚。以知影從自生出
<lb ed="X" n="0300a05"/><lb ed="R114" n="0594b05"/>故。以是知不斷分別。亦捨心相也。只今目前如實而
<lb ed="X" n="0300a06"/><lb ed="R114" n="0594b06"/>觀。不見纖毫。問鐘鼓本無聲。如何信。師曰。如彼聲。無
<lb ed="X" n="0300a07"/><lb ed="R114" n="0594b07"/>有作者。無有住處。畢竟空故。誑凡夫耳。若鼓聲實有。
<lb ed="X" n="0300a08"/><lb ed="R114" n="0594b08"/>鐘聲俱擊。應不相參。所以玄沙道鐘鼓不交參。句句
<lb ed="X" n="0300a09"/><lb ed="R114" n="0594b09"/>無前後。若不當體寂滅。如何得句句無前後耶。蔣山
<lb ed="X" n="0300a10"/><lb ed="R114" n="0594b10"/>元答王平甫云。佛祖無異於人。所異者能自護念耳。
<lb ed="X" n="0300a11"/><lb ed="R114" n="0594b11"/>滔天之水。源於濫觴。淸淨心中。無故動念。危乎甚於
<lb ed="X" n="0300a12"/><lb ed="R114" n="0594b12"/>滔天。其可動耶。佛祖付授。必叮嚀曰。善自護持。問佛
<lb ed="X" n="0300a13"/><lb ed="R114" n="0594b13"/>法止此乎。師云。至言不煩。顧力行如何耳。客來無貴
<lb ed="X" n="0300a14"/><lb ed="R114" n="0594b14"/>賤。寒溫外。無別語。卽斂目入定。廚庫火。師啜啖自若。
<lb ed="X" n="0300a15"/><lb ed="R114" n="0594b15"/>食畢無所問。師出。狂人入寺。殺一僧。卽自剄。尸相枕。
<lb ed="X" n="0300a16"/><lb ed="R114" n="0594b16"/>走報交武。師歸。過尸處。未甞視。登寢危坐。職事側立。
<lb ed="X" n="0300a17"/><lb ed="R114" n="0594b17"/>冀處分。師斂目。竟不得請去。芙蓉楷曰。出家者。求脫
<lb ed="X" n="0300a18"/><lb ed="R114" n="0594b18"/>生死。休心息念。斷絕攀緣。遇聲色。如石上栽花。見利
<lb ed="X" n="0300a19"/><lb ed="R114" n="0595a01"/>名。如眼中著屑。無始來。此等不是不曾經歷。何須苦
<lb ed="X" n="0300a20"/><lb ed="R114" n="0595a02"/>苦貪戀。如今不歇。更待何時。能盡今時。更有何事。若
<lb ed="X" n="0300a21"/><lb ed="R114" n="0595a03"/>得心中無事。佛祖猶是冤家。一切世事自然冷淡。方
<lb ed="X" n="0300a22"/><lb ed="R114" n="0595a04"/>始那邊相應。不見隱山至死不肯見人。石霜置枯木
<lb ed="X" n="0300a23"/><lb ed="R114" n="0595a05"/>堂。與人坐臥。只要死了你心。投子使人辦米。同煑共
<lb ed="X" n="0300a24"/><lb ed="R114" n="0595a06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0300001" n="0300001"/>饗。要得省取你事。諸宿若無長處。如何忍得。眞淨文
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0300b" n="0300b"/>
<lb ed="X" n="0300b01"/><lb ed="R114" n="0595a07"/>云。今人多是得箇身心寂滅。前後際斷。一念萬年去。
<lb ed="X" n="0300b02"/><lb ed="R114" n="0595a08"/>休去歇去。古廟香爐冷湫湫地去。便究竟。殊不知却
<lb ed="X" n="0300b03"/><lb ed="R114" n="0595a09"/>被此勝妙境障蔽。正知見不現前。神通光明不發露。
<lb ed="X" n="0300b04"/><lb ed="R114" n="0595a10"/>或執平常心是道爲極則。天是天。地是地。大盡三十。
<lb ed="X" n="0300b05"/><lb ed="R114" n="0595a11"/>小盡廿九。此依草附木。不知不覺。一向迷將去。問我
<lb ed="X" n="0300b06"/><lb ed="R114" n="0595a12"/>手何似佛手。便道和尙手。我脚何似驢脚。便道和尙
<lb ed="X" n="0300b07"/><lb ed="R114" n="0595a13"/>脚。上座生緣。便道某州人莫錯會。須要平常一路爲
<lb ed="X" n="0300b08"/><lb ed="R114" n="0595a14"/>穩當。更不敢別移一步。不見臨濟道。我這裏是活祖
<lb ed="X" n="0300b09"/><lb ed="R114" n="0595a15"/>師意。把來便用。立處卽眞。他不說這語得。那語不得。
<lb ed="X" n="0300b10"/><lb ed="R114" n="0595a16"/>此蓋眼不開。百般忌諱。直饒與麼說。當下忽然見得
<lb ed="X" n="0300b11"/><lb ed="R114" n="0595a17"/>分明。也是棺材裏瞪眼。又云。佛法至妙無二。<anchor xml:id="nkr_note_add_0300b1101" n="0300b1101"/><anchor xml:id="beg0300b1101" n="0300b1101"/>但<anchor xml:id="end0300b1101"/>未至
<lb ed="X" n="0300b12"/><lb ed="R114" n="0595a18"/>妙。則互有長短。苟至於妙。則悟心人。如實知自心究
<lb ed="X" n="0300b13"/><lb ed="R114" n="0595b01"/>竟本來成佛。如實自在安樂。如實解脫淸淨。而日用
<lb ed="X" n="0300b14"/><lb ed="R114" n="0595b02"/>惟用自心。自心變化。把得便用。莫問是非。擬心思量
<lb ed="X" n="0300b15"/><lb ed="R114" n="0595b03"/>不是。也不擬心。一一天眞自在。一一如蓮花不著水。
<lb ed="X" n="0300b16"/><lb ed="R114" n="0595b04"/>所以迷自心作凡。悟自心成佛。今多不信自心。不悟
<lb ed="X" n="0300b17"/><lb ed="R114" n="0595b05"/>自心。不得自心明妙受用安樂解脫。心外妄有禪道。
<lb ed="X" n="0300b18"/><lb ed="R114" n="0595b06"/>妄立奇特。妄生取捨。縱修行多落外道二乘禪寂斷
<lb ed="X" n="0300b19"/><lb ed="R114" n="0595b07"/>見境界。行偉師坐忘夜旦。謝絕交游。曰道業未辦。歲
<lb ed="X" n="0300b20"/><lb ed="R114" n="0595b08"/>月如流。大根器如雲門趙州。猶云我惟粥飯二時是
<lb ed="X" n="0300b21"/><lb ed="R114" n="0595b09"/>雜用心。又云我豈有工夫閑處用。矧行偉日劫相倍
<lb ed="X" n="0300b22"/><lb ed="R114" n="0595b10"/>者。詎暇淸談乎。死心新示末後句偈曰。末後一句子。
<lb ed="X" n="0300b23"/><lb ed="R114" n="0595b11"/>直須心路絕。六根門旣空。萬法無生滅。於此徹其源。
<lb ed="X" n="0300b24"/><lb ed="R114" n="0595b12"/>不須求解脫。平生愛罵人。只爲長快活。靈源淸云。學
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0300c" n="0300c"/>
<lb ed="X" n="0300c01"/><lb ed="R114" n="0595b13"/>者未脫生死。病在偷心未死耳。古者言下脫生死。效
<lb ed="X" n="0300c02"/><lb ed="R114" n="0595b14"/>在偷心<anchor xml:id="nkr_note_add_0300c0201" n="0300c0201"/><anchor xml:id="beg0300c0201" n="0300c0201"/>已<anchor xml:id="end0300c0201"/>死。然非學者自能爾。實師家鉗鎚妙密也。
<lb ed="X" n="0300c03"/><lb ed="R114" n="0595b15"/>如梁武見侯景不動聲色。而景之心枯竭無餘。洪覺
<lb ed="X" n="0300c04"/><lb ed="R114" n="0595b16"/>範引宗鏡錄云。雖然業卽是心。旣從心生。還從心受。
<lb ed="X" n="0300c05"/><lb ed="R114" n="0595b17"/>如何治其業報。原答。但了無作。自然業空。所以云。若
<lb ed="X" n="0300c06"/><lb ed="R114" n="0595b18"/>無作惡業。一生成佛。又曰。雖有作業而無作者。卽是
<lb ed="X" n="0300c07"/><lb ed="R114" n="0596a01"/>祕密之敎。又凡作業。悉皆自心橫計外法。還自對治。
<lb ed="X" n="0300c08"/><lb ed="R114" n="0596a02"/>妄取成業。若了心不取境。境不自生。無法牽懷。云何
<lb ed="X" n="0300c09"/><lb ed="R114" n="0596a03"/>成業。師釋曰。炷香供佛。心知獲福。操刀殺戮。心知入
<lb ed="X" n="0300c10"/><lb ed="R114" n="0596a04"/>獄。或殺或供。一手之功。云何業報罪福不同。皆自橫
<lb ed="X" n="0300c11"/><lb ed="R114" n="0596a05"/>計有如是事。是故從來枉沈生死。雷長芭蕉。鐵轉磁
<lb ed="X" n="0300c12"/><lb ed="R114" n="0596a06"/>石。俱無作者。而有是力。以不取境。境亦自寂。故如來
<lb ed="X" n="0300c13"/><lb ed="R114" n="0596a07"/>藏不許有識。又引羅什頂佛鉢。念鉢甚大卽重下之。
<lb ed="X" n="0300c14"/><lb ed="R114" n="0596a08"/>曰。我心有分別。故鉢有重輕。予以知一切隨念。念未
<lb ed="X" n="0300c15"/><lb ed="R114" n="0596a09"/>生時。量同太虗。然今現行分別者。萬類紛然。何故靈
<lb ed="X" n="0300c16"/><lb ed="R114" n="0596a10"/>驗不等。是皆心力昧略微劣故也。王祥臥冰則魚躍。
<lb ed="X" n="0300c17"/><lb ed="R114" n="0596a11"/>耿恭拜井則泉冽。蓋養之專。故靈驗之應速如響。又
<lb ed="X" n="0300c18"/><lb ed="R114" n="0596a12"/>引靈源曰。道人保養。如人病須服藥。藥之靈驗易見。
<lb ed="X" n="0300c19"/><lb ed="R114" n="0596a13"/>要須忌口乃可。不然。服藥何益。死生是大病。佛祖言
<lb ed="X" n="0300c20"/><lb ed="R114" n="0596a14"/>敎是良藥。汙染心是雜毒。不能忌之。生死病無時損
<lb ed="X" n="0300c21"/><lb ed="R114" n="0596a15"/>也。予愛其言。追念圓覺經曰。末世諸衆生。心不生虗
<lb ed="X" n="0300c22"/><lb ed="R114" n="0596a16"/>妄。佛說如是人。現世卽菩薩。法句經曰。若起精進心。
<lb ed="X" n="0300c23"/><lb ed="R114" n="0596a17"/>是妄非精進。但能心不妄。精進無有涯。妙普曰。學道
<lb ed="X" n="0300c24"/><lb ed="R114" n="0596a18"/>猶如守禁城。晝防六賊夜惺惺。中軍主將能行令。不
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0301a" n="0301a"/>
<lb ed="X" n="0301a01"/><lb ed="R114" n="0596b01"/>動干戈定太平。圜悟勤曰。緜密無間。寂照同時。歲月
<lb ed="X" n="0301a02"/><lb ed="R114" n="0596b02"/>悠久。打成一片。而根本愈牢。密密作用。誠無出此。應
<lb ed="X" n="0301a03"/><lb ed="R114" n="0596b03"/>當處處全眞。則觸處皆渠。刹刹塵塵。皆在自大圓鏡
<lb ed="X" n="0301a04"/><lb ed="R114" n="0596b04"/>中。愈密愈能轉換也。雲門道。直得乾坤大地無纖毫
<lb ed="X" n="0301a05"/><lb ed="R114" n="0596b05"/>過患。猶爲轉句。不見一色。始是半提。更須知有全提
<lb ed="X" n="0301a06"/><lb ed="R114" n="0596b06"/>時節始得。所以德山棒。臨濟喝。皆徹證無生。透頂透
<lb ed="X" n="0301a07"/><lb ed="R114" n="0596b07"/>底。到大用現前。方能全身出沒。欲人全身擔荷外。退
<lb ed="X" n="0301a08"/><lb ed="R114" n="0596b08"/>守文殊普賢大人境界。巖頭曰。他得底人。只守閑閑
<lb ed="X" n="0301a09"/><lb ed="R114" n="0596b09"/>地。二六時中。無欲無依。自然超諸三昧。德山亦曰。但
<lb ed="X" n="0301a10"/><lb ed="R114" n="0596b10"/>無事於心。於心無事。則虗靈寂照。此旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0301a1001" n="0301a1001"/><anchor xml:id="beg0301a1001" n="0301a1001"/>已<anchor xml:id="end0301a1001"/>明。須當踐
<lb ed="X" n="0301a11"/><lb ed="R114" n="0596b11"/>履。但只退步。愈退愈明。愈不會。愈有力量。異念纔起。
<lb ed="X" n="0301a12"/><lb ed="R114" n="0596b12"/>卽猛割斷。令不相續。則智照洞然。步步踏實地。豈有
<lb ed="X" n="0301a13"/><lb ed="R114" n="0596b13"/>憎愛違順揀擇於其間哉。無明習氣。旋起旋消。悠久
<lb ed="X" n="0301a14"/><lb ed="R114" n="0596b14"/>無力能擾人也。古以牧牛喩。誠哉。要久長人耳。直截
<lb ed="X" n="0301a15"/><lb ed="R114" n="0596b15"/>省要。最是先忘我見。使虗靜恬和。任運騰騰。一切法
<lb ed="X" n="0301a16"/><lb ed="R114" n="0596b16"/>皆無取捨。向根根塵塵。應時脫然自處。孤運獨照。照
<lb ed="X" n="0301a17"/><lb ed="R114" n="0596b17"/>體獨立。物我一如。直下徹底。無照可立。如斬絲。一斬
<lb ed="X" n="0301a18"/><lb ed="R114" n="0596b18"/>一切斬。便自會作活計。佛見法見。尙不令起。則塵勞
<lb ed="X" n="0301a19"/><lb ed="R114" n="0597a01"/>業識。自冰消瓦解。養得成實。如癡兀而峭。措佛祖位
<lb ed="X" n="0301a20"/><lb ed="R114" n="0597a02"/>中。收攝不得。那肯入驢胎馬腹也。趙州云。千億箇盡
<lb ed="X" n="0301a21"/><lb ed="R114" n="0597a03"/>覓作佛漢。於中覓作無心底難得。香林四十年方一
<lb ed="X" n="0301a22"/><lb ed="R114" n="0597a04"/>片。涌泉四十年尙自走作。南泉十八年能作活計。古
<lb ed="X" n="0301a23"/><lb ed="R114" n="0597a05"/>人無不如此密密踐履。但逢緣遇境。無不管帶。何止
<lb ed="X" n="0301a24"/><lb ed="R114" n="0597a06"/>此生。窮未來際。證無量聖身。也未是他泊頭處。但一
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0301b" n="0301b"/>
<lb ed="X" n="0301b01"/><lb ed="R114" n="0597a07"/>味退步。切莫作限量也。又曰。透生死豈是小緣。當猛
<lb ed="X" n="0301b02"/><lb ed="R114" n="0597a08"/>利如救頭燃。始有少相應。參士世智聰明。臘月三十。
<lb ed="X" n="0301b03"/><lb ed="R114" n="0597a09"/>不得纖毫力。良由最初無正因。末後勞而無功。古德
<lb ed="X" n="0301b04"/><lb ed="R114" n="0597a10"/>勸參涅槃堂裏禪。誠有旨也。處生死良不易。惟大超
<lb ed="X" n="0301b05"/><lb ed="R114" n="0597a11"/>證之士。奮利根勇猛。一徑截斷則無難。此雖由自<anchor xml:id="nkr_note_add_0301b0501" n="0301b0501"/><anchor xml:id="beg0301b0501" n="0301b0501"/>己<anchor xml:id="end0301b0501"/>
<lb ed="X" n="0301b06"/><lb ed="R114" n="0597a12"/>根力。亦假方便。於常時些小境中轉得行。打徹不存
<lb ed="X" n="0301b07"/><lb ed="R114" n="0597a13"/>解見。凜然全體現成。踐履將去。養得純熟。到緣謝時。
<lb ed="X" n="0301b08"/><lb ed="R114" n="0597a14"/>自然無怖畏。只有淸虗瑩徹。無一法當情。如懸崖撒
<lb ed="X" n="0301b09"/><lb ed="R114" n="0597a15"/>手。棄捨得。無留戀。一念萬年。覓生了不可得。豈有死
<lb ed="X" n="0301b10"/><lb ed="R114" n="0597a16"/>耶。古人坐脫立亡。行化倒脫。能得勇健。皆平昔淘汰
<lb ed="X" n="0301b11"/><lb ed="R114" n="0597a17"/>得淨潔。香林四十年成一片。石霜勸休歇去。永嘉云。
<lb ed="X" n="0301b12"/><lb ed="R114" n="0597a18"/>體卽無生。了本無速。蓋兢兢岌岌。念茲在茲。方得無
<lb ed="X" n="0301b13"/><lb ed="R114" n="0597b01"/>礙自在。旣捨身後。得意生身。隨自意。趣後報。皆以理
<lb ed="X" n="0301b14"/><lb ed="R114" n="0597b02"/>遣。不由業牽。所謂透脫生死耶。報緣未謝。於世上有
<lb ed="X" n="0301b15"/><lb ed="R114" n="0597b03"/>如許參涉交互。應須到處使綽綽有餘裕始得。人生
<lb ed="X" n="0301b16"/><lb ed="R114" n="0597b04"/>各有緣分。不必厭喧求靜。但中虗外順。雖鬧市沸湯。
<lb ed="X" n="0301b17"/><lb ed="R114" n="0597b05"/>亦恬然安穩。才有纖毫見<anchor xml:id="nkr_note_add_0301b1701" n="0301b1701"/><anchor xml:id="beg0301b1701" n="0301b1701"/>刺<anchor xml:id="end0301b1701"/>。便打不過也。又曰。利根
<lb ed="X" n="0301b18"/><lb ed="R114" n="0597b06"/>一聞千悟不爲難。要須脚跟牢實。諦當徹信。把得定。
<lb ed="X" n="0301b19"/><lb ed="R114" n="0597b07"/>作得主。一切違順境界。差別因緣。打成一片。如太虗
<lb ed="X" n="0301b20"/><lb ed="R114" n="0597b08"/>空。無纖毫障隔。湛湛虗明。無有轉變。雖百劫千生。始
<lb ed="X" n="0301b21"/><lb ed="R114" n="0597b09"/>終一如。方得平穩。多見聰明。根浮脚淺。向言語上認
<lb ed="X" n="0301b22"/><lb ed="R114" n="0597b10"/>得轉變。卽以世間無可過上。及至境界緣生。透脫不
<lb ed="X" n="0301b23"/><lb ed="R114" n="0597b11"/>得。因成進退。可惜。古人直是千魔萬難悉甞徧。雖七
<lb ed="X" n="0301b24"/><lb ed="R114" n="0597b12"/>處割截。亦不動念。一往操心如鐵石。以至透脫生死。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0301c" n="0301c"/>
<lb ed="X" n="0301c01"/><lb ed="R114" n="0597b13"/>渾不費力。豈不是大丈夫超詣也。在家菩薩修出家
<lb ed="X" n="0301c02"/><lb ed="R114" n="0597b14"/>行。如火中蓮。蓋名位權勢意氣卒難調伏。況火宅煩
<lb ed="X" n="0301c03"/><lb ed="R114" n="0597b15"/>擾煎熬。除非自<anchor xml:id="nkr_note_add_0301c0301" n="0301c0301"/><anchor xml:id="beg0301c0301" n="0301c0301"/>己<anchor xml:id="end0301c0301"/>直下明悟本眞妙圓。到大寂定休
<lb ed="X" n="0301c04"/><lb ed="R114" n="0597b16"/>歇之場。尤能放下。廓爾平常。徹證無心。觀一切法。如
<lb ed="X" n="0301c05"/><lb ed="R114" n="0597b17"/>夢幻泡。空豁豁地。隨時消遣將去。卽與維摩詰。傅大
<lb ed="X" n="0301c06"/><lb ed="R114" n="0597b18"/>士。龐居士。裴相國。楊內翰。在家勝士。同其正因。隨<anchor xml:id="nkr_note_add_0301c0601" n="0301c0601"/><anchor xml:id="beg0301c0601" n="0301c0601"/>己<anchor xml:id="end0301c0601"/>
<lb ed="X" n="0301c07"/><lb ed="R114" n="0598a01"/>力量。轉化未悟。同入無爲無事法性海中。則來閻浮
<lb ed="X" n="0301c08"/><lb ed="R114" n="0598a02"/>一遭。不爲折本矣。又曰。近如裴楊之儔。投誠放下。就
<lb ed="X" n="0301c09"/><lb ed="R114" n="0598a03"/>宗師決擇。剗去浮塵知見。大徹悟。始能超軼。與老禪
<lb ed="X" n="0301c10"/><lb ed="R114" n="0598a04"/>德抗行踐履。到臨合殺結角頭。自解撒手。克證大解
<lb ed="X" n="0301c11"/><lb ed="R114" n="0598a05"/>脫。豈小事哉。惟此千劫不壞不移易一切賢聖根本。
<lb ed="X" n="0301c12"/><lb ed="R114" n="0598a06"/>是知宿世亦曾熏炙。遇緣而彰。然能自檢點。二六時
<lb ed="X" n="0301c13"/><lb ed="R114" n="0598a07"/>中學佛法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0301c1301" n="0301c1301"/><anchor xml:id="beg0301c1301" n="0301c1301"/>已<anchor xml:id="end0301c1301"/>是雜用心。則去却佛法。乃眞淨界中行
<lb ed="X" n="0301c14"/><lb ed="R114" n="0598a08"/>履矣。但依此一切不雜。卽純一洞然。無愛憎。離取捨。
<lb ed="X" n="0301c15"/><lb ed="R114" n="0598a09"/>亦不分彼我。不作得失。一切法坦然。皆我家不思議
<lb ed="X" n="0301c16"/><lb ed="R114" n="0598a10"/>處。靜妙圓明受用之物爾。須令此心常時現前。不墮
<lb ed="X" n="0301c17"/><lb ed="R114" n="0598a11"/>昏沈。不生聰慧。入平等安閑寂靜境界。那有惡作業
<lb ed="X" n="0301c18"/><lb ed="R114" n="0598a12"/>緣識情。干撓得此本妙光明也。祇恐臨境界面前。都
<lb ed="X" n="0301c19"/><lb ed="R114" n="0598a13"/>盧忘失。依前紛亂。則不堪也。古之修行。亦只以自所
<lb ed="X" n="0301c20"/><lb ed="R114" n="0598a14"/>證入。時中照了。截斷塵勞。敎活卓卓地。悠久三二十
<lb ed="X" n="0301c21"/><lb ed="R114" n="0598a15"/>年湻熟。超出生死不爲難。著力在行處。不重談說。說
<lb ed="X" n="0301c22"/><lb ed="R114" n="0598a16"/>得一丈。不如行取一尺。蓋定慧之力。回轉業緣。正要
<lb ed="X" n="0301c23"/><lb ed="R114" n="0598a17"/>惺惺地。勇猛果決。千百生中常受用。其餘古人機緣
<lb ed="X" n="0301c24"/><lb ed="R114" n="0598a18"/>語句。不必要會。<anchor xml:id="nkr_note_add_0301c2401" n="0301c2401"/><anchor xml:id="beg0301c2401" n="0301c2401"/>但<anchor xml:id="end0301c2401"/>一著分明。則著著如此。千變萬化。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0302a" n="0302a"/>
<lb ed="X" n="0302a01"/><lb ed="R114" n="0598b01"/>豈移變得渠力用哉。內心旣虗。外緣亦寂。著衣吃飯。
<lb ed="X" n="0302a02"/><lb ed="R114" n="0598b02"/>本自天眞。不勞彫琢。若或立勝見。負我能。卽禍事。切
<lb ed="X" n="0302a03"/><lb ed="R114" n="0598b03"/>須照管。由是可入無我眞實。平等如如。不動不變。淨
<lb ed="X" n="0302a04"/><lb ed="R114" n="0598b04"/>妙淸涼。穩密田地矣。誌公云。不起纖毫修學心。無相
<lb ed="X" n="0302a05"/><lb ed="R114" n="0598b05"/>光中常自在。又曰。作家宗師。唯許人捨知見。胸中不
<lb ed="X" n="0302a06"/><lb ed="R114" n="0598b06"/>留毫髮許。蕩然如太虗空。悠久長養純熟。此卽本地
<lb ed="X" n="0302a07"/><lb ed="R114" n="0598b07"/>風光。本來面目。到此亘古亘今之地。脫離生死。有甚
<lb ed="X" n="0302a08"/><lb ed="R114" n="0598b08"/>難也。裴相國。龐居士。直以信得及。便得力。受用自在。
<lb ed="X" n="0302a09"/><lb ed="R114" n="0598b09"/>曹山道不變易處去。去亦不變易。蓋履踐深極。到無
<lb ed="X" n="0302a10"/><lb ed="R114" n="0598b10"/>滲漏之至。然後羅籠不住。學道之士。無絲毫意想。墮
<lb ed="X" n="0302a11"/><lb ed="R114" n="0598b11"/>在塵緣。直下心如枯木朽株。如大死人。無些子氣息。
<lb ed="X" n="0302a12"/><lb ed="R114" n="0598b12"/>心心無知。念念無住。千聖出來。移換不得。乃可向枯
<lb ed="X" n="0302a13"/><lb ed="R114" n="0598b13"/>木上生花。發大機用。興慈運悲。乃無功之功。無作之
<lb ed="X" n="0302a14"/><lb ed="R114" n="0598b14"/>作。豈落得失是非哉。纔留一毫毛。則抵捂於生死界。
<lb ed="X" n="0302a15"/><lb ed="R114" n="0598b15"/>自未能度。安能度人。又云。如今照了本心。圓融無際。
<lb ed="X" n="0302a16"/><lb ed="R114" n="0598b16"/>色聲諸塵。那可作對。迥迥獨脫。虗靜明妙。要須徹底
<lb ed="X" n="0302a17"/><lb ed="R114" n="0598b17"/>提持。勿令浮淺。直須高而無上。廣不可極。淨躶躶。圓
<lb ed="X" n="0302a18"/><lb ed="R114" n="0598b18"/>垛垛。無漏無爲。千聖依之作根本。萬有由建立。應須
<lb ed="X" n="0302a19"/><lb ed="R114" n="0599a01"/>斗頓回光。令絕形段。分明圓證。萬變千化。無改無移。
<lb ed="X" n="0302a20"/><lb ed="R114" n="0599a02"/>謂之金剛王。謂之透法身。行住坐臥。無不透徹。物物
<lb ed="X" n="0302a21"/><lb ed="R114" n="0599a03"/>頭頭。靡有間隔。喚作乾白露淨。單明自心。不可只麼
<lb ed="X" n="0302a22"/><lb ed="R114" n="0599a04"/>守之。守住便落窠臼。却須勇猛割斷。十分棄捨。轉捨
<lb ed="X" n="0302a23"/><lb ed="R114" n="0599a05"/>轉明。轉遠轉近。抵死打疊。捨却命去。始是絕氣息人。
<lb ed="X" n="0302a24"/><lb ed="R114" n="0599a06"/>方解向上行履。唯<anchor xml:id="nkr_note_add_0302a2401" n="0302a2401"/><anchor xml:id="beg0302a2401" n="0302a2401"/>己<anchor xml:id="end0302a2401"/>自知。知亦不立。釋迦彌勒。文殊
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0302b" n="0302b"/>
<lb ed="X" n="0302b01"/><lb ed="R114" n="0599a07"/>普賢。德山臨濟。不敢正眼覰著。豈不是奇特事。一棒
<lb ed="X" n="0302b02"/><lb ed="R114" n="0599a08"/>上。一喝下。一句一言。一麤一細。若色若香。一時透穿。
<lb ed="X" n="0302b03"/><lb ed="R114" n="0599a09"/>方稱無心境界。養得如嬰兒相似。純和沖淡。雖在塵
<lb ed="X" n="0302b04"/><lb ed="R114" n="0599a10"/>勞中。塵勞不染。雖居淨妙處。淨妙收他不住。隨性住
<lb ed="X" n="0302b05"/><lb ed="R114" n="0599a11"/>緣。飢餐渴飮。善尙不起念。惡豈可復爲。所以道隨緣
<lb ed="X" n="0302b06"/><lb ed="R114" n="0599a12"/>消舊業。更不造新殃。又云。道貴無心。禪絕名理。唯忘
<lb ed="X" n="0302b07"/><lb ed="R114" n="0599a13"/>懷泯絕。乃可趣向。回光內燭。脫體通透。更不容擬議。
<lb ed="X" n="0302b08"/><lb ed="R114" n="0599a14"/>直下桶底子脫。入此大圓寂照勝妙解脫門。一了一
<lb ed="X" n="0302b09"/><lb ed="R114" n="0599a15"/>切了。只守閑閑地。初不分彼我勝負。纔有毫芒見<anchor xml:id="nkr_note_add_0302b0901" n="0302b0901"/><anchor xml:id="beg0302b0901" n="0302b0901"/>刺<anchor xml:id="end0302b0901"/>。
<lb ed="X" n="0302b10"/><lb ed="R114" n="0599a16"/>卽痛剗之。放敎七通八達。自由自在。長養純密。千聖
<lb ed="X" n="0302b11"/><lb ed="R114" n="0599a17"/>亦覰不見。自己尙似冤家。只求得遠離不隈傍。翛然
<lb ed="X" n="0302b12"/><lb ed="R114" n="0599a18"/>淸靜。虗而靈。寂而照。勇猛割斷。徹底無纖毫撓胸次。
<lb ed="X" n="0302b13"/><lb ed="R114" n="0599b01"/>王老師謂之作活計。趙州除粥飯時是雜用心。悠久
<lb ed="X" n="0302b14"/><lb ed="R114" n="0599b02"/>踐履使湻熟。乃合從上來無心體道。密密作用。自見
<lb ed="X" n="0302b15"/><lb ed="R114" n="0599b03"/>工夫。到下稍結角頭。自然如懸崖撒手。豈不快哉。又
<lb ed="X" n="0302b16"/><lb ed="R114" n="0599b04"/>云。要須最初入作。便遇本色人。直截根源。退步就<anchor xml:id="nkr_note_add_0302b1601" n="0302b1601"/><anchor xml:id="beg0302b1601" n="0302b1601"/>己<anchor xml:id="end0302b1601"/>。
<lb ed="X" n="0302b17"/><lb ed="R114" n="0599b05"/>以鐵石心。將從前妄想見解。世智辯聰。彼我得失。一
<lb ed="X" n="0302b18"/><lb ed="R114" n="0599b06"/>時放却。直下如枯木死<g ref="#CB01926">灰</g>。情盡見除。豁然契證。從上
<lb ed="X" n="0302b19"/><lb ed="R114" n="0599b07"/>諸聖。不移易一絲毫許。見得徹此。始爲入理之門。更
<lb ed="X" n="0302b20"/><lb ed="R114" n="0599b08"/>須敎一念萬年。純一無雜。才有纖毫起滅。則落二十
<lb ed="X" n="0302b21"/><lb ed="R114" n="0599b09"/>五有。無出離之期。抵死謾生咬敎斷。然後田地穩密
<lb ed="X" n="0302b22"/><lb ed="R114" n="0599b10"/>聖凡位中收攝不住。始是如鳥出籠。自休自了處。得
<lb ed="X" n="0302b23"/><lb ed="R114" n="0599b11"/>座披衣。眞金百鍊。擧動施爲。等閑蕩蕩地。根塵生死。
<lb ed="X" n="0302b24"/><lb ed="R114" n="0599b12"/>境智空妙。如湯沃雪。常自知時。更無分外。名無心道
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0302c" n="0302c"/>
<lb ed="X" n="0302c01"/><lb ed="R114" n="0599b13"/>人。以此自修。轉開未悟。令如是踐履。豈不爲要道哉。
<lb ed="X" n="0302c02"/><lb ed="R114" n="0599b14"/>又曰。當未起念。百不干懷時。圓融無際。脫體虗凝。一
<lb ed="X" n="0302c03"/><lb ed="R114" n="0599b15"/>切所爲。曾無疑間。謂之現成本分。及至纔起一毫頭
<lb ed="X" n="0302c04"/><lb ed="R114" n="0599b16"/>見解。欲承當作主宰。便落在陰界裏。被見聞覺知得
<lb ed="X" n="0302c05"/><lb ed="R114" n="0599b17"/>失是非籠<g ref="#CB00746">𦋐</g>。半醉半醒一般相似。透頂透底直下圓
<lb ed="X" n="0302c06"/><lb ed="R114" n="0599b18"/>成。了無形相。不廢功用。不妨作爲。語默起倒。不是別
<lb ed="X" n="0302c07"/><lb ed="R114" n="0600a01"/>人。稍覺纖毫滯礙。悉是妄想。直敎灑灑落落。如太虗
<lb ed="X" n="0302c08"/><lb ed="R114" n="0600a02"/>空。如鏡當臺。如日麗天。動靜去來。不從外得。放敎自
<lb ed="X" n="0302c09"/><lb ed="R114" n="0600a03"/>由自在。不被法縛。不求法脫。盡始盡終打成一片。何
<lb ed="X" n="0302c10"/><lb ed="R114" n="0600a04"/>處離佛法外有世法。離世法外有佛法。是故祖師直
<lb ed="X" n="0302c11"/><lb ed="R114" n="0600a05"/>指人心。金剛般若貴人離相。如壯士屈臂。不借他力。
<lb ed="X" n="0302c12"/><lb ed="R114" n="0600a06"/>如此省要好長時自退步體究。令有箇落著諦實證
<lb ed="X" n="0302c13"/><lb ed="R114" n="0600a07"/>悟之地。卽是念念徧參無邊無量大善知識。又云。徹
<lb ed="X" n="0302c14"/><lb ed="R114" n="0600a08"/>證無心。雖萬機頓赴。豈撓其神。千難殊對。不干其慮。
<lb ed="X" n="0302c15"/><lb ed="R114" n="0600a09"/>平時如癡兀。及臨事爲物。風旋電轉。無不當機。素有
<lb ed="X" n="0302c16"/><lb ed="R114" n="0600a10"/>所守也。如學射久久方中。悟則刹那。履踐功夫。須資
<lb ed="X" n="0302c17"/><lb ed="R114" n="0600a11"/>長遠。所以悟明之人。正要調伏。只如諸塵境。常流於
<lb ed="X" n="0302c18"/><lb ed="R114" n="0600a12"/>中窒礙。到得底人分上。無不虗通。全是自家大解脫
<lb ed="X" n="0302c19"/><lb ed="R114" n="0600a13"/>門。終日作爲。未嘗作爲。了無欣厭。亦無倦怠。度盡一
<lb ed="X" n="0302c20"/><lb ed="R114" n="0600a14"/>切。而無能所。況生厭惰耶。苟性質偏枯。尤當增益所
<lb ed="X" n="0302c21"/><lb ed="R114" n="0600a15"/>不能。放敎圓通。以漚和力。攝化開權。俯仰應接。俾高
<lb ed="X" n="0302c22"/><lb ed="R114" n="0600a16"/>低遠近。略無差誤。行常不輕行。學忍辱仙。遵先佛軌
<lb ed="X" n="0302c23"/><lb ed="R114" n="0600a17"/>儀。成就三十七助道法。堅固四攝行。到大用現前。喧
<lb ed="X" n="0302c24"/><lb ed="R114" n="0600a18"/>寂一等。如下水船。不勞篙棹。混融含攝。圓證普賢行
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0303a" n="0303a"/>
<lb ed="X" n="0303a01"/><lb ed="R114" n="0600b01"/>相。乃世世世間大善知識也。諸處周旋應變。於中虗
<lb ed="X" n="0303a02"/><lb ed="R114" n="0600b02"/>寂靜覺。能不被靜縛。則隨所至處。皆我活計。唯中虗
<lb ed="X" n="0303a03"/><lb ed="R114" n="0600b03"/>外順。有根本者。雖然非理相干。<anchor xml:id="nkr_note_add_0303a0301" n="0303a0301"/><anchor xml:id="beg0303a0301" n="0303a0301"/>但<anchor xml:id="end0303a0301"/>退步自照。只與直
<lb ed="X" n="0303a04"/><lb ed="R114" n="0600b04"/>下坐斷。如初不聞不見。久久魔業自銷爾。又曰。日久
<lb ed="X" n="0303a05"/><lb ed="R114" n="0600b05"/>不移易。拈弄收放得熟。小小境界。悉能照破割斷。不
<lb ed="X" n="0303a06"/><lb ed="R114" n="0600b06"/>留朕迹。至生死際。結角羅紋。不相參雜。湛然不動。翛
<lb ed="X" n="0303a07"/><lb ed="R114" n="0600b07"/>然出離。此臘月三十涅槃堂裏禪也。大慧杲曰。十二
<lb ed="X" n="0303a08"/><lb ed="R114" n="0600b08"/>時中隨緣處。不得惡念相續。或照顧不著。起一惡念。
<lb ed="X" n="0303a09"/><lb ed="R114" n="0600b09"/>當急著精彩。拽轉頭來。若隨他去。相續不斷。非獨障
<lb ed="X" n="0303a10"/><lb ed="R114" n="0600b10"/>道。亦謂之無智人。嬾安云。一回入草。驀鼻拽回。制惡
<lb ed="X" n="0303a11"/><lb ed="R114" n="0600b11"/>念當如嬾安之牧牛。則久久自純熟矣。此事許靈利
<lb ed="X" n="0303a12"/><lb ed="R114" n="0600b12"/>漢擔荷。若使聰明。則無擔荷分。雖易入而難保。蓋入
<lb ed="X" n="0303a13"/><lb ed="R114" n="0600b13"/>處不深力弱也。世間塵勞事。如鉤鎖連環不斷。得省
<lb ed="X" n="0303a14"/><lb ed="R114" n="0600b14"/>處便省。爲無始來習得熟。若不力爭。不知不覺日久
<lb ed="X" n="0303a15"/><lb ed="R114" n="0600b15"/>入得頭深。臘月三十卒著手脚不辦。要臨終不顚倒。
<lb ed="X" n="0303a16"/><lb ed="R114" n="0600b16"/>今作事處莫敎顚倒。如今顚倒。欲命終不顚倒無是
<lb ed="X" n="0303a17"/><lb ed="R114" n="0600b17"/>處。俗人在火宅中。與貪瞋癡爲伴。作爲見聞。無非惡
<lb ed="X" n="0303a18"/><lb ed="R114" n="0600b18"/>業。然於中打得徹。其力勝出家兒千倍。應以宰官身
<lb ed="X" n="0303a19"/><lb ed="R114" n="0601a01"/>度者。卽現宰官身說法。便是報佛深恩也。但念念不
<lb ed="X" n="0303a20"/><lb ed="R114" n="0601a02"/>要間斷。莫管得不得。便今生未得徹。命終亦不被惡
<lb ed="X" n="0303a21"/><lb ed="R114" n="0601a03"/>業牽。於日用中。亦不被塵勞困。後世出頭。亦得現成
<lb ed="X" n="0303a22"/><lb ed="R114" n="0601a04"/>受用。今生雖不悟。亦種得般若種。生生不失人身。不
<lb ed="X" n="0303a23"/><lb ed="R114" n="0601a05"/>落惡趣。況心花發明耶。又曰。往往利根。得之不費力。
<lb ed="X" n="0303a24"/><lb ed="R114" n="0601a06"/>生容易心。便不修行。多被現境奪將去。作主宰不得。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0303b" n="0303b"/>
<lb ed="X" n="0303b01"/><lb ed="R114" n="0601a07"/>日久迷而不返。道力不勝業力。魔得其便。定爲魔攝。
<lb ed="X" n="0303b02"/><lb ed="R114" n="0601a08"/>臨終不得力。千萬記取。理則頓悟。乘悟倂消。事則漸
<lb ed="X" n="0303b03"/><lb ed="R114" n="0601a09"/>除。因次第盡。行住坐臥。不可忘了。其餘古人差別言
<lb ed="X" n="0303b04"/><lb ed="R114" n="0601a10"/>句。皆不可爲實。亦不可爲虗。久久純熟。自然默契本
<lb ed="X" n="0303b05"/><lb ed="R114" n="0601a11"/>心。不必別求殊勝奇特也。又曰。刳正性。除助因。違現
<lb ed="X" n="0303b06"/><lb ed="R114" n="0601a12"/>業。此了事漢。無方便修證中。眞方便眞修證也。又曰。
<lb ed="X" n="0303b07"/><lb ed="R114" n="0601a13"/>道家以妄想心。尙能留形住世。況此心全在般若中。
<lb ed="X" n="0303b08"/><lb ed="R114" n="0601a14"/>來生出頭。隨我今生願力。安在般若中現成受用。此
<lb ed="X" n="0303b09"/><lb ed="R114" n="0601a15"/>決定事。又答人曰。衆生顚倒。以日用境爲實。不知全
<lb ed="X" n="0303b10"/><lb ed="R114" n="0601a16"/>體是夢。於中復妄分別。以想心繫念。神識爲實。夢殊
<lb ed="X" n="0303b11"/><lb ed="R114" n="0601a17"/>不知。正夢中說夢。顚倒中又顚倒。杲嘗問先師。但以
<lb ed="X" n="0303b12"/><lb ed="R114" n="0601a18"/>手指曰。住住。休妄想。杲曰。某未睡時。佛讚依而行。佛
<lb ed="X" n="0303b13"/><lb ed="R114" n="0601b01"/>訶不敢犯。依師及自做零碎所得者。惺惺時都得受
<lb ed="X" n="0303b14"/><lb ed="R114" n="0601b02"/>用。及上牀<anchor xml:id="nkr_note_add_0303b1401" n="0303b1401"/><anchor xml:id="beg0303b1401" n="0303b1401"/>已<anchor xml:id="end0303b1401"/>。作主不得。夢金寶則喜。夢刀劍惡境則
<lb ed="X" n="0303b15"/><lb ed="R114" n="0601b03"/>佈。念睡著<anchor xml:id="nkr_note_add_0303b1501" n="0303b1501"/><anchor xml:id="beg0303b1501" n="0303b1501"/>已<anchor xml:id="end0303b1501"/>作主不得。況四大分散。始著忙。師曰。待
<lb ed="X" n="0303b16"/><lb ed="R114" n="0601b04"/>汝說底許多妄想絕時。汝自到寤寐恒一處也。初未
<lb ed="X" n="0303b17"/><lb ed="R114" n="0601b05"/>信。寤寐分明兩段。敢開大口說禪。後聞擧諸佛出身
<lb ed="X" n="0303b18"/><lb ed="R114" n="0601b06"/>處。薰風自南來。去却礙膺物。方知夢時便是寤時底。
<lb ed="X" n="0303b19"/><lb ed="R114" n="0601b07"/>寤時便是夢時底。佛言寤寐恒一。方始自知。拈出呈
<lb ed="X" n="0303b20"/><lb ed="R114" n="0601b08"/>似人不得。承問不覺實供。來敎不是。問禪亦非。見詰
<lb ed="X" n="0303b21"/><lb ed="R114" n="0601b09"/>不免以昔所疑吐露。願將老龐語提撕。但願空諸所
<lb ed="X" n="0303b22"/><lb ed="R114" n="0601b10"/>有。愼勿實諸所無。先以目前境作夢會。然後將夢中
<lb ed="X" n="0303b23"/><lb ed="R114" n="0601b11"/>移來目前。則佛金鼓。孔子奠楹。決不是夢矣。又曰。見
<lb ed="X" n="0303b24"/><lb ed="R114" n="0601b12"/>佛祖如生冤家。方少分應。如此做工夫。日久不著起
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0303c" n="0303c"/>
<lb ed="X" n="0303c01"/><lb ed="R114" n="0601b13"/>心。牯牛自調。猢猻子自死。引經云。心不妄想過去法。
<lb ed="X" n="0303c02"/><lb ed="R114" n="0601b14"/>亦不貪著未來事。不於現在有所住。了達三世悉空
<lb ed="X" n="0303c03"/><lb ed="R114" n="0601b15"/>寂。過去不思量。未來不計校。現在逆順不著意。又曰。
<lb ed="X" n="0303c04"/><lb ed="R114" n="0601b16"/>逆我意者。只須一忍字定省。少時便過。順境直是無
<lb ed="X" n="0303c05"/><lb ed="R114" n="0601b17"/>迴避處。如磁石與鐵。不覺合作一處。無情尙爾。況現
<lb ed="X" n="0303c06"/><lb ed="R114" n="0601b18"/>行無明。全身在裏許。若無智慧。不覺不知被他引入
<lb ed="X" n="0303c07"/><lb ed="R114" n="0602a01"/>羅網。要求出。不亦難乎。所以入得世間。出世無餘。便
<lb ed="X" n="0303c08"/><lb ed="R114" n="0602a02"/>是這箇道理。近失方便者。往往認現行無明。爲入世
<lb ed="X" n="0303c09"/><lb ed="R114" n="0602a03"/>間。便將出世間法強差排。作出世無餘之事。悲乎。除
<lb ed="X" n="0303c10"/><lb ed="R114" n="0602a04"/>夙有誓願。卽時識破。作得主。不被障。引淨名。佛爲增
<lb ed="X" n="0303c11"/><lb ed="R114" n="0602a05"/>上慢。說離淫怒癡爲解脫。若無上慢。淫怒癡性卽是
<lb ed="X" n="0303c12"/><lb ed="R114" n="0602a06"/>解脫。若免此過。逆順境無起滅相。方可作入得世間。
<lb ed="X" n="0303c13"/><lb ed="R114" n="0602a07"/>出世無餘。<anchor xml:id="nkr_note_add_0303c1301" n="0303c1301"/><anchor xml:id="beg0303c1301" n="0303c1301"/>已<anchor xml:id="end0303c1301"/>上是妙喜昔經歷的。卽今日用。只如此
<lb ed="X" n="0303c14"/><lb ed="R114" n="0602a08"/>修。願趁色力健。亦入是三昧。又曰。善牧牛者。索頭常
<lb ed="X" n="0303c15"/><lb ed="R114" n="0602a09"/>在手。爭得犯苗稼。驀地放却索頭鼻孔無撈摸處。慈
<lb ed="X" n="0303c16"/><lb ed="R114" n="0602a10"/>明謂四方放去休攔遏。要收只在索頭撥。未能如是。
<lb ed="X" n="0303c17"/><lb ed="R114" n="0602a11"/>當緊把索頭。且與順摩將。淹浸工夫熟。自然不著用
<lb ed="X" n="0303c18"/><lb ed="R114" n="0602a12"/>意<anchor xml:id="nkr_note_orig_0303001" n="0303001"/>提防矣。急則躁。緩則昏懈。俱錯過。普照師修心訣
<lb ed="X" n="0303c19"/><lb ed="R114" n="0602a13"/>曰。空寂之心。聖不增。凡不減。佛祖所以異人者。能護
<lb ed="X" n="0303c20"/><lb ed="R114" n="0602a14"/>念耳。凡夫無始至今。妄想顚倒。無明種習。久與性成。
<lb ed="X" n="0303c21"/><lb ed="R114" n="0602a15"/>雖頓悟本寂。與佛無殊。習卒難斷。逢逆順境。瞋喜是
<lb ed="X" n="0303c22"/><lb ed="R114" n="0602a16"/>非。熾然起滅。若不向般若著力。焉能對治無相。得到
<lb ed="X" n="0303c23"/><lb ed="R114" n="0602a17"/>大休歇地。如云。頓悟雖同佛。多生習氣深。風停波尙
<lb ed="X" n="0303c24"/><lb ed="R114" n="0602a18"/>涌。理現念猶侵。杲師曰。利根不費力打發。便生容易。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0304a" n="0304a"/>
<lb ed="X" n="0304a01"/><lb ed="R114" n="0602b01"/>更不修治。日久依前流浪輪迴。則豈可以一期所悟。
<lb ed="X" n="0304a02"/><lb ed="R114" n="0602b02"/>撥置後修耶。故悟後常須照察。妄念若起。都不隨之。
<lb ed="X" n="0304a03"/><lb ed="R114" n="0602b03"/>損之又損。以至無爲。方始究竟牧牛行是也。雖有後
<lb ed="X" n="0304a04"/><lb ed="R114" n="0602b04"/>修。因先悟妄念本空。心性本淨。於惡斷而無斷。於善
<lb ed="X" n="0304a05"/><lb ed="R114" n="0602b05"/>修而無修。此乃眞修眞斷。故雖備修萬行。唯以無念
<lb ed="X" n="0304a06"/><lb ed="R114" n="0602b06"/>爲宗。曹溪云。心地無亂自性定。心地無癡自性慧。任
<lb ed="X" n="0304a07"/><lb ed="R114" n="0602b07"/>運寂知。遮照無二。是頓門雙修定慧也。然障濃習重。
<lb ed="X" n="0304a08"/><lb ed="R114" n="0602b08"/>觀劣心浮。無明力大。般若力小。於善惡境。未免被動
<lb ed="X" n="0304a09"/><lb ed="R114" n="0602b09"/>靜互換。心不恬淡者。不無妄緣。遣蕩功夫矣。如云。六
<lb ed="X" n="0304a10"/><lb ed="R114" n="0602b10"/>根攝境。心不隨緣。謂之定。心境俱空。鑑照無惑。謂之
<lb ed="X" n="0304a11"/><lb ed="R114" n="0602b11"/>慧。若掉擧熾盛。則先以定門稱理攝敎。心不隨緣。契
<lb ed="X" n="0304a12"/><lb ed="R114" n="0602b12"/>乎本寂。若昏沈尤多。則先以慧門攝法觀空。照鑑無
<lb ed="X" n="0304a13"/><lb ed="R114" n="0602b13"/>惑。契乎本知。以定治亂想。以慧治無記。動靜機亡。對
<lb ed="X" n="0304a14"/><lb ed="R114" n="0602b14"/>治功終。則對境遇緣。心心契道。任運雙修。方爲無事
<lb ed="X" n="0304a15"/><lb ed="R114" n="0602b15"/>人。何故。此頓門機有勝劣。雖先頓悟。煩惱濃厚。習氣
<lb ed="X" n="0304a16"/><lb ed="R114" n="0602b16"/>堅重。被他昏亂昧却寂知。常然者。卽借對治定慧。均
<lb ed="X" n="0304a17"/><lb ed="R114" n="0602b17"/>調昏亂。以及無爲。雖借對治功。暫調習氣。以先頓悟
<lb ed="X" n="0304a18"/><lb ed="R114" n="0602b18"/>心性本淨。煩惱本空。雖是漸機所行。於悟人分上。可
<lb ed="X" n="0304a19"/><lb ed="R114" n="0603a01"/>謂點鐵成金。願研此語。更莫狐疑。眞心直說中。判眞
<lb ed="X" n="0304a20"/><lb ed="R114" n="0603a02"/>心息妄云。以無心法治妄心。非無心體。<anchor xml:id="nkr_note_add_0304a2001" n="0304a2001"/><anchor xml:id="beg0304a2001" n="0304a2001"/>但<anchor xml:id="end0304a2001"/>心中無物
<lb ed="X" n="0304a21"/><lb ed="R114" n="0603a03"/>名無心。諸師說做無心功夫不同。略明十種。一曰覺
<lb ed="X" n="0304a22"/><lb ed="R114" n="0603a04"/>察。平常絕念。提防念起。纔生便覺破。後念不生。覺亦
<lb ed="X" n="0304a23"/><lb ed="R114" n="0603a05"/>不用。妄覺俱忘名無心。此息妄也。二曰休歇。謂不思
<lb ed="X" n="0304a24"/><lb ed="R114" n="0603a06"/>善惡。心起便休。遇緣便歇。冷湫湫如癡兀。方少相應。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0304b" n="0304b"/>
<lb ed="X" n="0304b01"/><lb ed="R114" n="0603a07"/>此休歇妄心也。三泯心存境。謂一切妄俱息。不顧外
<lb ed="X" n="0304b02"/><lb ed="R114" n="0603a08"/>境。但自息心。妄心<anchor xml:id="nkr_note_add_0304b0201" n="0304b0201"/><anchor xml:id="beg0304b0201" n="0304b0201"/>已<anchor xml:id="end0304b0201"/>息。何礙有境。卽奪人不奪境。泯
<lb ed="X" n="0304b03"/><lb ed="R114" n="0603a09"/>心存境息妄也。四泯境存心。將內外境悉觀爲空寂。
<lb ed="X" n="0304b04"/><lb ed="R114" n="0603a10"/>眞心獨照。卽奪境不奪人。泯境存心息妄也。五泯心
<lb ed="X" n="0304b05"/><lb ed="R114" n="0603a11"/>泯境。謂內外心境俱寂。卽人境俱奪。泯心境息妄也。
<lb ed="X" n="0304b06"/><lb ed="R114" n="0603a12"/>六存境存心。謂心住心位。境住境位。心境相對。心不
<lb ed="X" n="0304b07"/><lb ed="R114" n="0603a13"/>取境。境不臨心。各不相到。是法住法位。世間相常住。
<lb ed="X" n="0304b08"/><lb ed="R114" n="0603a14"/>卽人境俱不奪。存境存心滅妄也。七內外全體。謂內
<lb ed="X" n="0304b09"/><lb ed="R114" n="0603a15"/>身外器一切諸法。同眞心體。湛然虗明。無一毫異。打
<lb ed="X" n="0304b10"/><lb ed="R114" n="0603a16"/>成一片。此內外全體息妄也。八內外全用。謂內外身
<lb ed="X" n="0304b11"/><lb ed="R114" n="0603a17"/>心器界諸法。一切動用施爲。悉觀作眞心妙用。一念
<lb ed="X" n="0304b12"/><lb ed="R114" n="0603a18"/>纔生。妙用現前。此內外全用息妄也。九卽體卽用。謂
<lb ed="X" n="0304b13"/><lb ed="R114" n="0603b01"/>空寂中靈明。體卽用。靈明中空寂。用卽體。惺惺寂寂
<lb ed="X" n="0304b14"/><lb ed="R114" n="0603b02"/>是。惺惺妄想非。寂寂惺惺是。寂寂無記非。此卽體卽
<lb ed="X" n="0304b15"/><lb ed="R114" n="0603b03"/>用息妄也。十透出體用。謂不分體用。四面八方。只作
<lb ed="X" n="0304b16"/><lb ed="R114" n="0603b04"/>一箇大解脫門。圓陀陀地。體用不分。通身打成一片。
<lb ed="X" n="0304b17"/><lb ed="R114" n="0603b05"/>此透出體用滅妄也。以上不須全用。但得一門功夫
<lb ed="X" n="0304b18"/><lb ed="R114" n="0603b06"/>成就。其妄自滅。隨根宿習。與何法有緣。卽便習之。此
<lb ed="X" n="0304b19"/><lb ed="R114" n="0603b07"/>休歇妄心法門最要。故偏多說。其判眞心出生死云。
<lb ed="X" n="0304b20"/><lb ed="R114" n="0603b08"/>生死本無。妄計爲有。如人病眼見空中花。非實有也。
<lb ed="X" n="0304b21"/><lb ed="R114" n="0603b09"/>今知無生死不能脫者。功夫不到也。菴婆女問。明知
<lb ed="X" n="0304b22"/><lb ed="R114" n="0603b10"/>生是不生之法。爲甚被生死轉。文殊答云。其力未充。
<lb ed="X" n="0304b23"/><lb ed="R114" n="0603b11"/>其判眞心正助云。妄未息時。以無心息妄爲正。以習
<lb ed="X" n="0304b24"/><lb ed="R114" n="0603b12"/>衆善爲助。眞如之法體性空淨。而有無量煩惱染垢。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0304c" n="0304c"/>
<lb ed="X" n="0304c01"/><lb ed="R114" n="0603b13"/>不以方便種種熏習。亦無得淨。故修一切善行爲對
<lb ed="X" n="0304c02"/><lb ed="R114" n="0603b14"/>治。今人自恃天眞。不習衆善。惡道尙不能免。況脫生
<lb ed="X" n="0304c03"/><lb ed="R114" n="0603b15"/>死。其判眞心驗功云。如牧牛雖調。猶不敢放鞭繩。直
<lb ed="X" n="0304c04"/><lb ed="R114" n="0603b16"/>待趁入苗稼中不傷苗稼。方敢撒手。先將愛境想在
<lb ed="X" n="0304c05"/><lb ed="R114" n="0603b17"/>面前。若起愛憎則未熟。不生則熟。又遇愛憎境。特起
<lb ed="X" n="0304c06"/><lb ed="R114" n="0603b18"/>心令取。愛憎不起。是心無礙。如露地白牛。不傷苗稼
<lb ed="X" n="0304c07"/><lb ed="R114" n="0604a01"/>也。私謂宗門本分事。盡在六祖云。何期自心本自淸
<lb ed="X" n="0304c08"/><lb ed="R114" n="0604a02"/>淨。本自具足。本不生滅數語。牛頭融亦云。河沙妙德。
<lb ed="X" n="0304c09"/><lb ed="R114" n="0604a03"/>總在心源。悉自具足。一切煩惱業障。本來空寂。來哲
<lb ed="X" n="0304c10"/><lb ed="R114" n="0604a04"/>須知自性天眞。具足諸法。而當處寂滅。畢竟無所有。
<lb ed="X" n="0304c11"/><lb ed="R114" n="0604a05"/>離四句。絕百非。斯爲不思議海印無相三昧。<name role="" type="person">馬祖</name>云。
<lb ed="X" n="0304c12"/><lb ed="R114" n="0604a06"/>非聖賢行。非凡夫行。是菩薩行。不取善。不捨惡。達罪
<lb ed="X" n="0304c13"/><lb ed="R114" n="0604a07"/>性空。念念不可得。無自性故。森羅萬象。一法所印。自
<lb ed="X" n="0304c14"/><lb ed="R114" n="0604a08"/>性本來具足。但於善惡事上不滯。喚作修道人。取善
<lb ed="X" n="0304c15"/><lb ed="R114" n="0604a09"/>捨惡。覿空入定。卽屬造作。一念妄想。卽是三界生死
<lb ed="X" n="0304c16"/><lb ed="R114" n="0604a10"/>根本。但無一念。卽除生死根本。卽得法王無上珍寶。
<lb ed="X" n="0304c17"/><lb ed="R114" n="0604a11"/>更不歷於階級地位。頓悟本性。總無餘事。祇緣衆生
<lb ed="X" n="0304c18"/><lb ed="R114" n="0604a12"/>無始來病在見諸法爲實有。其所染執著宿習。復有
<lb ed="X" n="0304c19"/><lb ed="R114" n="0604a13"/>輕重不同。故諸祖於了悟後。總敎人百不知百不會。
<lb ed="X" n="0304c20"/><lb ed="R114" n="0604a14"/>終日永寂如空。念念與本分相應。久久力量充足。本
<lb ed="X" n="0304c21"/><lb ed="R114" n="0604a15"/>性所具諸定慧神通功德。不期發而自發。不離此生。
<lb ed="X" n="0304c22"/><lb ed="R114" n="0604a16"/>卽得解脫。百丈云。只今如虗空相似。學始有所成。臨
<lb ed="X" n="0304c23"/><lb ed="R114" n="0604a17"/>命終時。尋舊路行。若怕臨終慞狂。須如今便自由始
<lb ed="X" n="0304c24"/><lb ed="R114" n="0604a18"/>得。黃檗云。但離却有無諸法。心如日輪常在虗空。光
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0305a" n="0305a"/>
<lb ed="X" n="0305a01"/><lb ed="R114" n="0604b01"/>明自然不照而照。到此無棲泊處。卽是行諸佛路。是
<lb ed="X" n="0305a02"/><lb ed="R114" n="0604b02"/>你淸淨法身。爲你力量小。不能頓超。<anchor xml:id="nkr_note_add_0305a0201" n="0305a0201"/><anchor xml:id="beg0305a0201" n="0305a0201"/>但<anchor xml:id="end0305a0201"/>得三五十年。
<lb ed="X" n="0305a03"/><lb ed="R114" n="0604b03"/>須得箇入處。自然會去。祖師直指汝心本是佛。心心
<lb ed="X" n="0305a04"/><lb ed="R114" n="0604b04"/>不異名之爲祖。善惡都莫思量。當處便出三界。衆生
<lb ed="X" n="0305a05"/><lb ed="R114" n="0604b05"/>輪迴不息生死者。意緣走作心於六道不停。致受種
<lb ed="X" n="0305a06"/><lb ed="R114" n="0604b06"/>種苦。汝今但學無心。如癡人頑石頭。一切法透汝心
<lb ed="X" n="0305a07"/><lb ed="R114" n="0604b07"/>不入。始相應。不起一切心。諸緣盡不生。卽此身心。是
<lb ed="X" n="0305a08"/><lb ed="R114" n="0604b08"/>自由人。臨濟曰。現今聽法。無依道人歷歷地分明。未
<lb ed="X" n="0305a09"/><lb ed="R114" n="0604b09"/>曾欠少。你欲與佛祖不別。但如是見。心心不異。名之
<lb ed="X" n="0305a10"/><lb ed="R114" n="0604b10"/>活祖。諸法無自性。亦無生性。但有空名。名字亦空。認
<lb ed="X" n="0305a11"/><lb ed="R114" n="0604b11"/>他閑名錯了也。設有。皆依變境。有箇菩提依。涅槃依。
<lb ed="X" n="0305a12"/><lb ed="R114" n="0604b12"/>解脫依。境智依。菩薩依。佛依。你向依變中覓什麼物。
<lb ed="X" n="0305a13"/><lb ed="R114" n="0604b13"/>你若求佛祖。卽被佛祖魔縛。有求皆苦。不如無事。如
<lb ed="X" n="0305a14"/><lb ed="R114" n="0604b14"/>上所引。皆悟後調心正行。此從圓頓宗中圓空門入。
<lb ed="X" n="0305a15"/><lb ed="R114" n="0604b15"/>若能依而行之。卽是行解相應。更得戒行交熏。不逾
<lb ed="X" n="0305a16"/><lb ed="R114" n="0604b16"/>此生。定得深證。其疾如風。然根器不齊。或在家輩。不
<lb ed="X" n="0305a17"/><lb ed="R114" n="0604b17"/>無俗累。其有習氣濃厚。雖得瞥地。而昏散貪瞋。屢照
<lb ed="X" n="0305a18"/><lb ed="R114" n="0604b18"/>屢犯。不能處處作主。必須提起本分見地中。此昏散
<lb ed="X" n="0305a19"/><lb ed="R114" n="0605a01"/>貪瞋是本來空寂否。是情迷始有否。是起卽爲起否。
<lb ed="X" n="0305a20"/><lb ed="R114" n="0605a02"/>徹照當體寂滅。本分現前。昏散諸妄。自貼貼地消除
<lb ed="X" n="0305a21"/><lb ed="R114" n="0605a03"/>矣。或尙不能休歇。更須痛念多生流浪。今生幸得這
<lb ed="X" n="0305a22"/><lb ed="R114" n="0605a04"/>一著子明白。豈可再行隨逐墮落。苦自呵責。一回入
<lb ed="X" n="0305a23"/><lb ed="R114" n="0605a05"/>草。猛與拽回。幷擇其習氣最重者先治之。以慈治瞋。
<lb ed="X" n="0305a24"/><lb ed="R114" n="0605a06"/>以檀治慳。以禪治散。以慧治昏。以念佛治癡。以不淨
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0305b" n="0305b"/>
<lb ed="X" n="0305b01"/><lb ed="R114" n="0605a07"/>治淫欲。種種法門。當詢知識。研經敎。以消蔽障。重習
<lb ed="X" n="0305b02"/><lb ed="R114" n="0605a08"/>一消。餘習隨盡。百丈云。若有貪瞋等病。先須治之。沙
<lb ed="X" n="0305b03"/><lb ed="R114" n="0605a09"/>門除貪瞋病不去。亦須敎渠修禪學慧。南泉云。若不
<lb ed="X" n="0305b04"/><lb ed="R114" n="0605a10"/>向裏許行履。如何摧挫得五種貪二種欲。圜悟云。遵
<lb ed="X" n="0305b05"/><lb ed="R114" n="0605a11"/>先佛儀軌。成就三十七助道法。<note place="inline">卽七覺八正等</note>修心訣中。亦
<lb ed="X" n="0305b06"/><lb ed="R114" n="0605a12"/>令對治定慧。均調昏亂。於悟人分上。是點鐵成金。至
<lb ed="X" n="0305b07"/><lb ed="R114" n="0605a13"/>於念念覺照。必須努力殷勤空裏步。儘盡推爺向裏
<lb ed="X" n="0305b08"/><lb ed="R114" n="0605a14"/>頭。放下又放下。二六時與空無撈漉處凝結共鬬。長
<lb ed="X" n="0305b09"/><lb ed="R114" n="0605a15"/>年行坐。刻不放鬆。庶疾得一生了辦。此須各人撫躬
<lb ed="X" n="0305b10"/><lb ed="R114" n="0605a16"/>自揣。如悟後心光脫露。處處現前。不爲愛憎昏散所
<lb ed="X" n="0305b11"/><lb ed="R114" n="0605a17"/>蔽。只須任運保養聖胎。便是一員無事道人。其或世
<lb ed="X" n="0305b12"/><lb ed="R114" n="0605a18"/>緣勞重。宿習又濃。若不抖擻精神。種種善巧。訶斥調
<lb ed="X" n="0305b13"/><lb ed="R114" n="0605b01"/>治。口口說空。步步行有。或以爲對治是敎乘中事。宗
<lb ed="X" n="0305b14"/><lb ed="R114" n="0605b02"/>家兒所不屑爲。或以爲煩惱卽菩提。遂爾肆意隨逐。
<lb ed="X" n="0305b15"/><lb ed="R114" n="0605b03"/>醍醐上味。翻成毒藥。竟不念事須漸除因次第盡之
<lb ed="X" n="0305b16"/><lb ed="R114" n="0605b04"/>囑爲何語。以致乾慧不敵業力。空花還結空果。到臘
<lb ed="X" n="0305b17"/><lb ed="R114" n="0605b05"/>月底毫無靈驗。合論引無業師云。今解禪道如恒河
<lb ed="X" n="0305b18"/><lb ed="R114" n="0605b06"/>沙。纖塵不盡。未免輪迴。絲念不忘。盡從淪墜。觀其發
<lb ed="X" n="0305b19"/><lb ed="R114" n="0605b07"/>言。嫌他三乘菩薩。原其所習。不如五戒凡夫。臨終聖
<lb ed="X" n="0305b20"/><lb ed="R114" n="0605b08"/>凡情量不盡。纖塵絲念未忘。輕重五陰。向驢胎馬腹
<lb ed="X" n="0305b21"/><lb ed="R114" n="0605b09"/>托質。鑊湯爐炭煑燒。從前記憶見解。一時失却。依舊
<lb ed="X" n="0305b22"/><lb ed="R114" n="0605b10"/>再爲螻蟻蚊虻。雖是善因。而遭惡果。此則聚三千大
<lb ed="X" n="0305b23"/><lb ed="R114" n="0605b11"/>千世界之鐵。鑄不得這一箇大錯字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0305b24"/><lb ed="R114" n="0605b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">入聖</cb:mulu><head>入聖</head>
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0305c" n="0305c"/>
<lb ed="X" n="0305c01"/><lb ed="R114" n="0605b13"/><p xml:id="pX65p0305c0101">悟心之人。自解作活計。翻轉本體作工夫。終日使得
<lb ed="X" n="0305c02"/><lb ed="R114" n="0605b14"/>十二辰。是之爲全性起修。全修在性。其間多生調熟。
<lb ed="X" n="0305c03"/><lb ed="R114" n="0605b15"/>不離當生。便證聖位。六祖曰。終身不退者定入聖位。
<lb ed="X" n="0305c04"/><lb ed="R114" n="0605b16"/>大珠云。頓悟人。不離此生。卽得解脫。卽修時。卽入佛
<lb ed="X" n="0305c05"/><lb ed="R114" n="0605b17"/>位修。頓悟者。不離此生。卽超三界。又云。如此功業。由
<lb ed="X" n="0305c06"/><lb ed="R114" n="0605b18"/>行爲本。若不降心而入。取證無有是處。自誑誑他。彼
<lb ed="X" n="0305c07"/><lb ed="R114" n="0606a01"/>此俱墜。努力努力。然禪宗下客。但論見性。不論禪定
<lb ed="X" n="0305c08"/><lb ed="R114" n="0606a02"/>解脫。在天台敎中亦云。人解不同。有言頓悟卽佛。無
<lb ed="X" n="0305c09"/><lb ed="R114" n="0606a03"/>復位次之殊。又有師言。頓悟初心。卽究竟圓極寂滅
<lb ed="X" n="0305c10"/><lb ed="R114" n="0606a04"/>眞如。有何位次。然平等法界。尙不論悟不悟。孰辨淺
<lb ed="X" n="0305c11"/><lb ed="R114" n="0606a05"/>深。旣得論悟不悟。何妨論於淺深。乃至雖平等法界
<lb ed="X" n="0305c12"/><lb ed="R114" n="0606a06"/>無說無示。而菩薩行位終是炳然。宗鏡錄問。一心成
<lb ed="X" n="0305c13"/><lb ed="R114" n="0606a07"/>佛之道。還假歷地位修證否。答此無住眞心。實不可
<lb ed="X" n="0305c14"/><lb ed="R114" n="0606a08"/>修。不可證。不可得。非取果故。不可證。非著法故。不可
<lb ed="X" n="0305c15"/><lb ed="R114" n="0606a09"/>得。非作法故。不可修。若論地位。卽在世諦行門。亦不
<lb ed="X" n="0305c16"/><lb ed="R114" n="0606a10"/>失理。以無位中。論其位次。不可起決定有無之執。經
<lb ed="X" n="0305c17"/><lb ed="R114" n="0606a11"/>明十地差別。如空中鳥跡。若圓融門。寂滅眞如。有何
<lb ed="X" n="0305c18"/><lb ed="R114" n="0606a12"/>次第。若行布門。對治習氣。昇進非無。若得直下無心。
<lb ed="X" n="0305c19"/><lb ed="R114" n="0606a13"/>量出虗空之外。何用更歷階梯。如未頓合無心。一念
<lb ed="X" n="0305c20"/><lb ed="R114" n="0606a14"/>有異者。直須以佛知見治之。究竟圓融佛果。以是知
<lb ed="X" n="0305c21"/><lb ed="R114" n="0606a15"/>宗門下客。斷不可偏執一見。掃除位次。甘墮籠統之
<lb ed="X" n="0305c22"/><lb ed="R114" n="0606a16"/>病也。惟宗門人。水到渠成。超證十地等妙。有不期然
<lb ed="X" n="0305c23"/><lb ed="R114" n="0606a17"/>而然之理。但宗門卽生證聖者未可多得。初祖面壁
<lb ed="X" n="0305c24"/><lb ed="R114" n="0606a18"/>九年。二祖曰。我自調心。四祖十四歲入道。脇不及席。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0306a" n="0306a"/>
<lb ed="X" n="0306a01"/><lb ed="R114" n="0606b01"/><note place="inline">見天然昱語錄</note>六祖云。悟時自度。從上老祖。莫不注意熏修。
<lb ed="X" n="0306a02"/><lb ed="R114" n="0606b02"/>未肯罷手。何況我輩後學。略得一知半解。便自爲撒
<lb ed="X" n="0306a03"/><lb ed="R114" n="0606b03"/>手了當。以致臘月三十作主不得。祇自欺耳。皓月供
<lb ed="X" n="0306a04"/><lb ed="R114" n="0606b04"/>奉問長沙岑。天下善知識。證三德涅槃也未。岑曰。大
<lb ed="X" n="0306a05"/><lb ed="R114" n="0606b05"/>德問果上涅槃。因中涅槃。曰問果上涅槃。岑曰。天下
<lb ed="X" n="0306a06"/><lb ed="R114" n="0606b06"/>善知識未證。功未齊於諸聖。曰未齊何謂善知識。岑
<lb ed="X" n="0306a07"/><lb ed="R114" n="0606b07"/>曰。明見佛性。亦名善知識。問未審功齊何道。名證大
<lb ed="X" n="0306a08"/><lb ed="R114" n="0606b08"/>涅槃。岑曰。摩訶般若照。解脫甚深法。法身寂滅體。三
<lb ed="X" n="0306a09"/><lb ed="R114" n="0606b09"/>一理圓常。欲識功齊處。此名常寂光。曰果上涅槃<anchor xml:id="nkr_note_add_0306a0901" n="0306a0901"/><anchor xml:id="beg0306a0901" n="0306a0901"/>已<anchor xml:id="end0306a0901"/>
<lb ed="X" n="0306a10"/><lb ed="R114" n="0606b10"/>蒙開示。如何是因中涅槃。岑云。大德。是須知見地了
<lb ed="X" n="0306a11"/><lb ed="R114" n="0606b11"/>徹。直與佛祖把手同行。但得因中涅槃。其多生熾然
<lb ed="X" n="0306a12"/><lb ed="R114" n="0606b12"/>之結習。須次第消盡。必至見思惑盡。方得超出三界。
<lb ed="X" n="0306a13"/><lb ed="R114" n="0606b13"/>按天台敎。乃藏羅漢位。圓敎是七信位。我宗門人。佛
<lb ed="X" n="0306a14"/><lb ed="R114" n="0606b14"/>亦不作。何況其餘。然無佛無衆生。正是一尊本然自
<lb ed="X" n="0306a15"/><lb ed="R114" n="0606b15"/>性天眞佛。漸摩純粹。麤垢先落。忽然到此界內見思
<lb ed="X" n="0306a16"/><lb ed="R114" n="0606b16"/>先盡。永超三界。便是圓敎七信位人。百丈云。去住自
<lb ed="X" n="0306a17"/><lb ed="R114" n="0606b17"/>由。黃檗云。隨意而生。圭峰曰。中陰所向。天上人間隨
<lb ed="X" n="0306a18"/><lb ed="R114" n="0606b18"/>意寄托。卽是楞伽三種意生身。雖敎中所判意生身。
<lb ed="X" n="0306a19"/><lb ed="R114" n="0607a01"/>有通狹不同。若依三藏法數所引。乃通敎第三四五
<lb ed="X" n="0306a20"/><lb ed="R114" n="0607a02"/>地菩薩。修三昧得眞空寂滅之樂。普入佛刹隨意無
<lb ed="X" n="0306a21"/><lb ed="R114" n="0607a03"/>礙。名三昧樂正受意生身。通敎第八地菩薩。覺了諸
<lb ed="X" n="0306a22"/><lb ed="R114" n="0607a04"/>法自性之體如幻化無有。以無量神力普入佛刹。迅
<lb ed="X" n="0306a23"/><lb ed="R114" n="0607a05"/>疾如意無礙自在。名覺法自性意生身。通敎第九十
<lb ed="X" n="0306a24"/><lb ed="R114" n="0607a06"/>地菩薩。覺一切法皆是佛法。得一身無量身一時普
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0306b" n="0306b"/>
<lb ed="X" n="0306b01"/><lb ed="R114" n="0607a07"/>現如鏡中像。隨諸種類得俱生。雖現衆像而無作爲。
<lb ed="X" n="0306b02"/><lb ed="R114" n="0607a08"/>名種類俱生無行作意生身。此三種意生身。惟初種
<lb ed="X" n="0306b03"/><lb ed="R114" n="0607a09"/>三昧樂。尙未斷盡見思。然亦是須陀洹向。方能得之。
<lb ed="X" n="0306b04"/><lb ed="R114" n="0607a10"/>大非易事。圭峰云。惺悟不由情。臨終能轉業。謂情中
<lb ed="X" n="0306b05"/><lb ed="R114" n="0607a11"/>欲作。而察理不應。卽須便止。情中不欲作。而察理相
<lb ed="X" n="0306b06"/><lb ed="R114" n="0607a12"/>應。卽須便作。但由是非理。不由愛惡情。卽臨命終時。
<lb ed="X" n="0306b07"/><lb ed="R114" n="0607a13"/>業不能繫。隨意自在。天上人間也。但朝夕所作。被情
<lb ed="X" n="0306b08"/><lb ed="R114" n="0607a14"/>塵所牽。卽臨終被業所率而受生。若所作所爲。由於
<lb ed="X" n="0306b09"/><lb ed="R114" n="0607a15"/>覺智。不由情塵。卽臨終由我自在而受生不由業也。
<lb ed="X" n="0306b10"/><lb ed="R114" n="0607a16"/>當知欲驗受生自在不自在。但驗尋常行心於塵境
<lb ed="X" n="0306b11"/><lb ed="R114" n="0607a17"/>自由不自由。私謂制情順理。密行無間。臨終念念現
<lb ed="X" n="0306b12"/><lb ed="R114" n="0607a18"/>前則有之。然其力充者。方能轉業。力未充者。似亦未
<lb ed="X" n="0306b13"/><lb ed="R114" n="0607b01"/>能受生均不隨業也。文殊答庵婆羅未充語。此卽確
<lb ed="X" n="0306b14"/><lb ed="R114" n="0607b02"/>證。須知未悟之人。則貴眼正。旣悟之後。全重行履。是
<lb ed="X" n="0306b15"/><lb ed="R114" n="0607b03"/>爲有頭有尾。若有頭無尾。古德謂之終是不貴。永明
<lb ed="X" n="0306b16"/><lb ed="R114" n="0607b04"/>四料揀云。陰境忽現前。瞥爾隨他去。此中萬分危險。
<lb ed="X" n="0306b17"/><lb ed="R114" n="0607b05"/>幸勿恃先入之言。不加細察。作安心丸也。山庵雜錄
<lb ed="X" n="0306b18"/><lb ed="R114" n="0607b06"/>載僧末山旣死。現夢鄒氏託生。其友亦夢之。旣長。雖
<lb ed="X" n="0306b19"/><lb ed="R114" n="0607b07"/>自知前身是僧。不喜與僧交。癡呆如木石。<name role="" type="person">天目山</name>義
<lb ed="X" n="0306b20"/><lb ed="R114" n="0607b08"/>斷崖見高峰得旨。旣死。現夢託生吳興細民家。復爲
<lb ed="X" n="0306b21"/><lb ed="R114" n="0607b09"/>僧。名瑞應。字寶曇。受人禮拜供養無虗日。余山庵居
<lb ed="X" n="0306b22"/><lb ed="R114" n="0607b10"/>天界。寶曇在焉。察其所爲。碌碌無異常人。間扣以己
<lb ed="X" n="0306b23"/><lb ed="R114" n="0607b11"/>躬下事。但懡<g ref="#CB01334">㦬</g>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0306b2301" n="0306b2301"/><anchor xml:id="beg0306b2301" n="0306b2301"/>已<anchor xml:id="end0306b2301"/>。二人前身皆非常人。胡乃頓忘
<lb ed="X" n="0306b24"/><lb ed="R114" n="0607b12"/>如是。古謂聲聞尙昧出胎。菩薩猶迷隔陰。修行人可
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0306c" n="0306c"/>
<lb ed="X" n="0306c01"/><lb ed="R114" n="0607b13"/>不愼歟。又載絕學誠公座下僧習禪有得。誠驗以三
<lb ed="X" n="0306c02"/><lb ed="R114" n="0607b14"/>關語。其答如鼓應桴。早逝。生民家。父母俱有夢。一日
<lb ed="X" n="0306c03"/><lb ed="R114" n="0607b15"/>父<g ref="#CB06078">𢹂</g>入山見誠公。公問汝前身答我三轉語。記得否。
<lb ed="X" n="0306c04"/><lb ed="R114" n="0607b16"/>進云試擧看。旣擧。點首曰。是我語。誠囑其父保之。他
<lb ed="X" n="0306c05"/><lb ed="R114" n="0607b17"/>寺僧因求爲弟子。習魚山梵吹。多得襯施。驕奢不法
<lb ed="X" n="0306c06"/><lb ed="R114" n="0607b18"/>事。無不爲之。誠因立三大願勵學者。大凡參禪人。於
<lb ed="X" n="0306c07"/><lb ed="R114" n="0608a01"/>靜定中。得箇歡喜處。乃塵勞暫息。慧光少現。未爲究
<lb ed="X" n="0306c08"/><lb ed="R114" n="0608a02"/>竟。八識田中無明根本尙在。喩如石壓草。去石再靑
<lb ed="X" n="0306c09"/><lb ed="R114" n="0608a03"/>矣。戒之。雲棲法彚記戒禪師後身爲<name role="" type="person">蘇子瞻</name>。靑草堂
<lb ed="X" n="0306c10"/><lb ed="R114" n="0608a04"/>後身爲曾魯公。遜長老後身爲李侍郞。南庵主後身
<lb ed="X" n="0306c11"/><lb ed="R114" n="0608a05"/>爲陳忠肅。知藏後身爲張文定。嚴首座後身爲王龜
<lb ed="X" n="0306c12"/><lb ed="R114" n="0608a06"/>齡。其次則乘禪師爲韓氏子敬。寺僧爲岐王子。又其
<lb ed="X" n="0306c13"/><lb ed="R114" n="0608a07"/>次善師爲董司戶女。海印爲朱防禦女。甚而鴈蕩僧
<lb ed="X" n="0306c14"/><lb ed="R114" n="0608a08"/>爲秦氏子檜。造諸惡業。愚謂大願大力如靈樹生生
<lb ed="X" n="0306c15"/><lb ed="R114" n="0608a09"/>爲僧。而雲門三作國王。遂失神通。百世而下。如雲門
<lb ed="X" n="0306c16"/><lb ed="R114" n="0608a10"/>者有幾。況靈樹乎。爲常人。爲女人。爲惡人。則轉展下
<lb ed="X" n="0306c17"/><lb ed="R114" n="0608a11"/>劣矣。卽爲諸名臣。亦非計之得也。又載隋梁州沙門
<lb ed="X" n="0306c18"/><lb ed="R114" n="0608a12"/>慧全。徒衆中一人頗麤異。全素不錄。忽云得那含果。
<lb ed="X" n="0306c19"/><lb ed="R114" n="0608a13"/>全疾。其人徑至榻前。門閉如故。謂全曰。師命過。當生
<lb ed="X" n="0306c20"/><lb ed="R114" n="0608a14"/>婆羅門家。全曰。我一生坐禪。何故生彼。答師信道未
<lb ed="X" n="0306c21"/><lb ed="R114" n="0608a15"/>篤。外學未絕。雖有福業。不能超詣。今時僧有學老莊
<lb ed="X" n="0306c22"/><lb ed="R114" n="0608a16"/>者。有學擧子業經書者。有學詩騷詞賦者。在彼以禪
<lb ed="X" n="0306c23"/><lb ed="R114" n="0608a17"/>爲務。但外學未絕。尙緣此累道。況恣意外學。而禪置
<lb ed="X" n="0306c24"/><lb ed="R114" n="0608a18"/>之罔聞。不知其可也。又載南岳天台二師。俱言以領
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0307a" n="0307a"/>
<lb ed="X" n="0307a01"/><lb ed="R114" n="0608b01"/>衆損己。一則止證鐵輪。一則僅登五品。愚謂權實非
<lb ed="X" n="0307a02"/><lb ed="R114" n="0608b02"/>後學所能測。且莫問權。姑以實論。聖師尙爾。況凡夫
<lb ed="X" n="0307a03"/><lb ed="R114" n="0608b03"/>乎。彼大言不慚者。將超越二師上乎。可懼也<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a0301" n="0307a0301"/><anchor xml:id="beg0307a0301" n="0307a0301"/>已<anchor xml:id="end0307a0301"/>。私謂
<lb ed="X" n="0307a04"/><lb ed="R114" n="0608b04"/>斷崖義。五祖戒。靑草堂。見地何等超卓。其正念亦豈
<lb ed="X" n="0307a05"/><lb ed="R114" n="0608b05"/>後學所能及。然受報輾轉。隔生難定。況其下乎。以是
<lb ed="X" n="0307a06"/><lb ed="R114" n="0608b06"/>知見思未盡者。斷不超出三界。卽天上人界隨意寄
<lb ed="X" n="0307a07"/><lb ed="R114" n="0608b07"/>托之說。亦須陀洹向果始能之耳。或問。如子所論。則
<lb ed="X" n="0307a08"/><lb ed="R114" n="0608b08"/>自梁陳迄今。凡傳燈指月會元以及續燈諸錄所載
<lb ed="X" n="0307a09"/><lb ed="R114" n="0608b09"/>各祖師。有幾人<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a0901" n="0307a0901"/><anchor xml:id="beg0307a0901" n="0307a0901"/>已<anchor xml:id="end0307a0901"/>經入聖。有幾人<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a0902" n="0307a0902"/><anchor xml:id="beg0307a0902" n="0307a0902"/>已<anchor xml:id="end0307a0902"/>斷見思。不爲三
<lb ed="X" n="0307a10"/><lb ed="R114" n="0608b10"/>界所縛。卽如鄧隱峰之倒立而化。衣皆順體。孚上座
<lb ed="X" n="0307a11"/><lb ed="R114" n="0608b11"/>之講涅槃經。揮尺一下而去。巖頭歲之預知。大喝一
<lb ed="X" n="0307a12"/><lb ed="R114" n="0608b12"/>聲而逝。紫柏老之臨刑。圜中自在而脫。如此等師。可
<lb ed="X" n="0307a13"/><lb ed="R114" n="0608b13"/>決其出三界否。又如龐公之枕膝脫灑。靈照之我女
<lb ed="X" n="0307a14"/><lb ed="R114" n="0608b14"/>鋒捷。張相之擲枕作聲。楊傑之刻期坐亡。此等在家。
<lb ed="X" n="0307a15"/><lb ed="R114" n="0608b15"/>又將作何定論耶。答曰。此皆未可妄爲臆斷也。宗門
<lb ed="X" n="0307a16"/><lb ed="R114" n="0608b16"/>下客。<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a1601" n="0307a1601"/><anchor xml:id="beg0307a1601" n="0307a1601"/>但<anchor xml:id="end0307a1601"/>論見性。不論禪定解脫。無三界可出。無衆生
<lb ed="X" n="0307a17"/><lb ed="R114" n="0608b17"/>可度。亦不覩惡生嫌。亦不觀善勤措。凡聖不立。憎愛
<lb ed="X" n="0307a18"/><lb ed="R114" n="0608b18"/>兩亡。臨終諸聖來迎也不欣。惡境界現也不懼。我王
<lb ed="X" n="0307a19"/><lb ed="R114" n="0609a01"/>庫中無如是刀。只是一念萬年。靈光獨耀耳。然雖如
<lb ed="X" n="0307a20"/><lb ed="R114" n="0609a02"/>是。功熏所及。熟脫不等。但須返己自勘。外紛對五塵
<lb ed="X" n="0307a21"/><lb ed="R114" n="0609a03"/>而了不迷逐。是謂思惑盡相。是圓七信位人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0307a2101" n="0307a2101"/><anchor xml:id="beg0307a2101" n="0307a2101"/>已<anchor xml:id="end0307a2101"/>超三
<lb ed="X" n="0307a22"/><lb ed="R114" n="0609a04"/>界外。不對五塵而不起纖欲。是謂見惑盡相。是圓初
<lb ed="X" n="0307a23"/><lb ed="R114" n="0609a05"/>信位人。此出三界有分。若猶未也。雖無三界可出。而
<lb ed="X" n="0307a24"/><lb ed="R114" n="0609a06"/>實未出三界。雖無衆生可度。而須方便度盡心內衆
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0307b" n="0307b"/>
<lb ed="X" n="0307b01"/><lb ed="R114" n="0609a07"/>生。切勿自欺。亦不必妄測古德。要而言之。約分四階。
<lb ed="X" n="0307b02"/><lb ed="R114" n="0609a08"/>第一等人。行解相應。見思惑盡。或三界貪瞋癡思惑。
<lb ed="X" n="0307b03"/><lb ed="R114" n="0609a09"/>雖未斷。而見惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0307b0301" n="0307b0301"/><anchor xml:id="beg0307b0301" n="0307b0301"/>已<anchor xml:id="end0307b0301"/>斷。此皆謂之入聖之流。得意生身。
<lb ed="X" n="0307b04"/><lb ed="R114" n="0609a10"/>隨願度生。固無論<anchor xml:id="nkr_note_add_0307b0401" n="0307b0401"/><anchor xml:id="beg0307b0401" n="0307b0401"/>已<anchor xml:id="end0307b0401"/>。第二等人。淨漚識尙未淨除。間
<lb ed="X" n="0307b05"/><lb ed="R114" n="0609a11"/>復昏動。便知見惑未盡。而熏修得力。寂照現前。念念
<lb ed="X" n="0307b06"/><lb ed="R114" n="0609a12"/>相續。始本合一。了知自性本自淸淨。本不生滅。本自
<lb ed="X" n="0307b07"/><lb ed="R114" n="0609a13"/>具足。見雖未盡。愈淘汰愈有力量。隨緣消舊業。更不
<lb ed="X" n="0307b08"/><lb ed="R114" n="0609a14"/>造新殃。惟此一事實。餘二則非眞。祇是任運過時。毫
<lb ed="X" n="0307b09"/><lb ed="R114" n="0609a15"/>無纖疑。立處卽眞。更不思前算後。臨命終時。也不計
<lb ed="X" n="0307b10"/><lb ed="R114" n="0609a16"/>校業生意生。勘破本分。心心不異。不變易處去。去亦
<lb ed="X" n="0307b11"/><lb ed="R114" n="0609a17"/>不變異。往來生死。是依變之境。向依變中著迷作麼。
<lb ed="X" n="0307b12"/><lb ed="R114" n="0609a18"/>如斯等人。隨其願力。定得世世出家。童眞入道。有進
<lb ed="X" n="0307b13"/><lb ed="R114" n="0609b01"/>無退。成聖匪遙。此是禪宗相傳正脈行履也。第三等
<lb ed="X" n="0307b14"/><lb ed="R114" n="0609b02"/>人。見地淸徹。而夙習濃厚。貪瞋癡念。時時現前。雖屢
<lb ed="X" n="0307b15"/><lb ed="R114" n="0609b03"/>加覺照。智弱惑強。兼復境緣逼迫。二六時中。馴伏時
<lb ed="X" n="0307b16"/><lb ed="R114" n="0609b04"/>少。打失時多。內照似寂。對境仍迷。若識慚愧。力與之
<lb ed="X" n="0307b17"/><lb ed="R114" n="0609b05"/>爭。久久亦能隨順。由勉強入自然。若功用未足。猝遇
<lb ed="X" n="0307b18"/><lb ed="R114" n="0609b06"/>臘底消息。或不得力。必須勇猛放下萬緣。死抱主人
<lb ed="X" n="0307b19"/><lb ed="R114" n="0609b07"/>翁。仗此般若正因。願力強者先牽。便得後身童眞入
<lb ed="X" n="0307b20"/><lb ed="R114" n="0609b08"/>道。再行參究。發悟熏修。或出頭來一聞千悟。此亦見
<lb ed="X" n="0307b21"/><lb ed="R114" n="0609b09"/>地契證。功熏未齊。努力透關之行履正脈也。倘不如
<lb ed="X" n="0307b22"/><lb ed="R114" n="0609b10"/>是踐履。口口說空。步步行有。提起古人公案綱宗。意
<lb ed="X" n="0307b23"/><lb ed="R114" n="0609b11"/>識卜度。拈頌也會。勘驗也會。普說茶話法語也會。臨
<lb ed="X" n="0307b24"/><lb ed="R114" n="0609b12"/>命終時。業識紛飛。乾慧不敲業力。隨業受報。未有了
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0307c" n="0307c"/>
<lb ed="X" n="0307c01"/><lb ed="R114" n="0609b13"/>期。再出頭來。知在何日。雖本性原無變異。而隔世昏
<lb ed="X" n="0307c02"/><lb ed="R114" n="0609b14"/>暗。依然博地凡夫。且前世業重。墮落三途。均未可定。
<lb ed="X" n="0307c03"/><lb ed="R114" n="0609b15"/>古德云。雖善因而招惡果。思之思之。今時此等。在家
<lb ed="X" n="0307c04"/><lb ed="R114" n="0609b16"/>最多。出家中亦有之。昔日平侍者。而今黃秀才。我在
<lb ed="X" n="0307c05"/><lb ed="R114" n="0609b17"/>大陽山。看你做出來。其或逆行示現。此無論<anchor xml:id="nkr_note_add_0307c0501" n="0307c0501"/><anchor xml:id="beg0307c0501" n="0307c0501"/>已<anchor xml:id="end0307c0501"/>。均非
<lb ed="X" n="0307c06"/><lb ed="R114" n="0609b18"/>禪宗正傳。臨末稍頭。一場<g ref="#CB01334">㦬</g>懡。伊誰之咎歟。第四等
<lb ed="X" n="0307c07"/><lb ed="R114" n="0610a01"/>人。刻苦參學。或發心在晚年。未得瞥地。而大限<anchor xml:id="nkr_note_add_0307c0701" n="0307c0701"/><anchor xml:id="beg0307c0701" n="0307c0701"/>已<anchor xml:id="end0307c0701"/>臨。
<lb ed="X" n="0307c08"/><lb ed="R114" n="0610a02"/>或立志在少年。而壽命夭促。或參請雖多載。而未遇
<lb ed="X" n="0307c09"/><lb ed="R114" n="0610a03"/>作家。遽爾時至。古德云。今生不悟來生參。來生不了
<lb ed="X" n="0307c10"/><lb ed="R114" n="0610a04"/>後世再參。抱定一句死話頭。與之俱沒。千生萬世。決
<lb ed="X" n="0307c11"/><lb ed="R114" n="0610a05"/>定期於了徹而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0307c1101" n="0307c1101"/><anchor xml:id="beg0307c1101" n="0307c1101"/>已<anchor xml:id="end0307c1101"/>。亦須猛勇決定。仗此般若正因。
<lb ed="X" n="0307c12"/><lb ed="R114" n="0610a06"/>願力強者先牽。後世受生如願。參禪發悟。貓有插血
<lb ed="X" n="0307c13"/><lb ed="R114" n="0610a07"/>之功。虎有起尸之德。只須志堅。勿疑勿畏。此則宗門
<lb ed="X" n="0307c14"/><lb ed="R114" n="0610a08"/>人未得悟明臨終之行履正脈也。如上所約自入聖
<lb ed="X" n="0307c15"/><lb ed="R114" n="0610a09"/>以至未悟。盡未來際宗門下客。不出四種之中。且多
<lb ed="X" n="0307c16"/><lb ed="R114" n="0610a10"/>在後三四兩種內。今時之自命禪宗者。當如何善自
<lb ed="X" n="0307c17"/><lb ed="R114" n="0610a11"/>護侍。以期一生了當耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0307c18"/><lb ed="R114" n="0610a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">利人</cb:mulu><head>利人</head>
<lb ed="X" n="0307c19"/><lb ed="R114" n="0610a13"/><p xml:id="pX65p0307c1901">無上甚深微妙法。百千萬劫難遭遇。若不傳法度衆
<lb ed="X" n="0307c20"/><lb ed="R114" n="0610a14"/>生。决定無能報恩者。宗門客旣了悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0307c2001" n="0307c2001"/><anchor xml:id="beg0307c2001" n="0307c2001"/>已<anchor xml:id="end0307c2001"/>。曠觀衆生同
<lb ed="X" n="0307c21"/><lb ed="R114" n="0610a15"/>具如來智慧。而從迷積迷。沈淪苦海。了無休日。其大
<lb ed="X" n="0307c22"/><lb ed="R114" n="0610a16"/>慈愍心。不期發而自發。出於勢之不容<anchor xml:id="nkr_note_add_0307c2201" n="0307c2201"/><anchor xml:id="beg0307c2201" n="0307c2201"/>己<anchor xml:id="end0307c2201"/>。內則普心
<lb ed="X" n="0307c23"/><lb ed="R114" n="0610a17"/>滿運。外則人天共推。其間般若種熟。徹底掀翻。於諸
<lb ed="X" n="0307c24"/><lb ed="R114" n="0610a18"/>祖言句綱宗。無不一一默契。三藏十二部大小經敎。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0308a" n="0308a"/>
<lb ed="X" n="0308a01"/><lb ed="R114" n="0610b01"/>無不一一消歸。接引來輩。應不失時。昨日定。今日不
<lb ed="X" n="0308a02"/><lb ed="R114" n="0610b02"/>定。昨日是。今日不是。喝下儼如吼師子。棒頭敲出玉
<lb ed="X" n="0308a03"/><lb ed="R114" n="0610b03"/>麒麟。宗敎雙融。孤撑毒眼。逢尊宿。勘尊宿。逢作家。勘
<lb ed="X" n="0308a04"/><lb ed="R114" n="0610b04"/>作家。逢老參。勘老參。逢新學。勘新學。逢講主。勘講主。
<lb ed="X" n="0308a05"/><lb ed="R114" n="0610b05"/>逢士夫。勘士夫。有時官不容針。孤峻處特地孤峻。有
<lb ed="X" n="0308a06"/><lb ed="R114" n="0610b06"/>時私通車馬。婆和處忒殺婆和。看人中毒。添把砒礵。
<lb ed="X" n="0308a07"/><lb ed="R114" n="0610b07"/>見人疲眠。送箇枕子。方其入室普說。千言萬語而不
<lb ed="X" n="0308a08"/><lb ed="R114" n="0610b08"/>爲費詞。猝然覿面當機。十度九休而不爲辜負。或剝
<lb ed="X" n="0308a09"/><lb ed="R114" n="0610b09"/>盡核皮。與人下口。或抄盡家產。逼人納財。解行兼隆。
<lb ed="X" n="0308a10"/><lb ed="R114" n="0610b10"/>頭尾兩正。神用莫測。品德純全。伊何人歟。非乘願而
<lb ed="X" n="0308a11"/><lb ed="R114" n="0610b11"/>再來者歟。我思其人。實獲我心矣。次則見地淸徹。而
<lb ed="X" n="0308a12"/><lb ed="R114" n="0610b12"/>文字稍有未長。於宗門則一線穿却。而敎理則合轍
<lb ed="X" n="0308a13"/><lb ed="R114" n="0610b13"/>未圓。旣未能如六祖之一聽便了。亦未能如諸祖之
<lb ed="X" n="0308a14"/><lb ed="R114" n="0610b14"/>取義斷章。若以三乘十二分敎接人。自有諸講主在。
<lb ed="X" n="0308a15"/><lb ed="R114" n="0610b15"/>我者裏單提這一著子。如靠一座<name role="" type="person">須彌山</name>相似。又如
<lb ed="X" n="0308a16"/><lb ed="R114" n="0610b16"/>馬前相撲倒便休。參究眞實。了悟眞實。踐履眞實。一
<lb ed="X" n="0308a17"/><lb ed="R114" n="0610b17"/>手擡。一手捺。機靈句活。殺活同時。登寶王位。倒用橫
<lb ed="X" n="0308a18"/><lb ed="R114" n="0610b18"/>拈。據師子牀。胡喝瞎棒。到處做得白拈賊。眞不愧爲
<lb ed="X" n="0308a19"/><lb ed="R114" n="0611a01"/>曹溪滴骨兒孫。渾身是箇賴皮精也。儘算得少林闡
<lb ed="X" n="0308a20"/><lb ed="R114" n="0611a02"/>提種草。其下苦參切究。水到渠成。摸著老胡脚跟。打
<lb ed="X" n="0308a21"/><lb ed="R114" n="0611a03"/>失瞿曇鼻孔。然而河陽新婦子。眼目不道全無。其如
<lb ed="X" n="0308a22"/><lb ed="R114" n="0611a04"/>木塔老婆禪。機用那能全活。此是自救不了之儔。豈
<lb ed="X" n="0308a23"/><lb ed="R114" n="0611a05"/>勝出世爲人之任。祇以悲心彌切。明眼難逢。或遇一
<lb ed="X" n="0308a24"/><lb ed="R114" n="0611a06"/>二有緣。但開示其參究軌則。逼劄工夫。剷去種種邪
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0308b" n="0308b"/>
<lb ed="X" n="0308b01"/><lb ed="R114" n="0611a07"/>解。引入坦坦正途。間有一粒豆<g ref="#CB15090">𪹼</g>。亦可以空印空。古
<lb ed="X" n="0308b02"/><lb ed="R114" n="0611a08"/>德謂之單片子本分。在自己正須常居學地。而所印
<lb ed="X" n="0308b03"/><lb ed="R114" n="0611a09"/>之同流。尤須囑其親近高賢。以期得大自在。得大了
<lb ed="X" n="0308b04"/><lb ed="R114" n="0611a10"/>當。不至爲七靑八黃之輩。作蝦蟆跳也。宗鏡錄云。祖
<lb ed="X" n="0308b05"/><lb ed="R114" n="0611a11"/>佛正宗。纔有信處。皆可爲人。先以聞解信入。後以無
<lb ed="X" n="0308b06"/><lb ed="R114" n="0611a12"/>思契同。若入信門。便登祖位。是也。如上所說。胥在宗
<lb ed="X" n="0308b07"/><lb ed="R114" n="0611a13"/>師分上。分其淺深。大約有此三類。若就學者論。根器
<lb ed="X" n="0308b08"/><lb ed="R114" n="0611a14"/>千差。造就匪一。隨機設化。因地置宜。旣登寶華王座。
<lb ed="X" n="0308b09"/><lb ed="R114" n="0611a15"/>緇白交參。魚龍雜列。或佈漫天之網。或垂一縷之絲。
<lb ed="X" n="0308b10"/><lb ed="R114" n="0611a16"/>庶幾一雨所施。而大小草木咸蒙所潤矣。其間林林
<lb ed="X" n="0308b11"/><lb ed="R114" n="0611a17"/>總總。初學爲多。當翦截其知解。與一無義味話頭。使
<lb ed="X" n="0308b12"/><lb ed="R114" n="0611a18"/>之苦參力究。見有話頭抱得住者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0308b1201" n="0308b1201"/><anchor xml:id="beg0308b1201" n="0308b1201"/>已<anchor xml:id="end0308b1201"/>得參情結秀。必
<lb ed="X" n="0308b13"/><lb ed="R114" n="0611b01"/>有悟境現前。時時提撕。俾使疾得相應。急不得。緩不
<lb ed="X" n="0308b14"/><lb ed="R114" n="0611b02"/>得。一氣呵成。本光透露。此全在師家鉗鎚之妙密爾。
<lb ed="X" n="0308b15"/><lb ed="R114" n="0611b03"/>如或前人悠忽從事。話頭倏在倏忘。何能打成一片。
<lb ed="X" n="0308b16"/><lb ed="R114" n="0611b04"/>須當激發其羞恥之心。以鞭策其進修之路。俾得翻
<lb ed="X" n="0308b17"/><lb ed="R114" n="0611b05"/>然勃然。速見油然沛然。而話頭緊峭。悟機流行也。或
<lb ed="X" n="0308b18"/><lb ed="R114" n="0611b06"/>其人先<anchor xml:id="nkr_note_add_0308b1801" n="0308b1801"/><anchor xml:id="beg0308b1801" n="0308b1801"/>已<anchor xml:id="end0308b1801"/>得有話頭。或全未親近師家。總當令其從
<lb ed="X" n="0308b19"/><lb ed="R114" n="0611b07"/>參究進路。所有看過經論。及在前師家所說道理。通
<lb ed="X" n="0308b20"/><lb ed="R114" n="0611b08"/>令拋擲。一箇元字脚不留。專研此話頭。朝夕莫放。話
<lb ed="X" n="0308b21"/><lb ed="R114" n="0611b09"/>頭不一。<anchor xml:id="nkr_note_add_0308b2101" n="0308b2101"/><anchor xml:id="beg0308b2101" n="0308b2101"/>但<anchor xml:id="end0308b2101"/>起得疑情者便是有緣。不須更換。倘有依
<lb ed="X" n="0308b22"/><lb ed="R114" n="0611b10"/>稀見處。隨與剷除。勿使剁根。則枝葉脫落。本眞覿面。
<lb ed="X" n="0308b23"/><lb ed="R114" n="0611b11"/>自有時至理彰之候。但勿輕易許可。必須勘得十成
<lb ed="X" n="0308b24"/><lb ed="R114" n="0611b12"/>穩密。肯心自許。纔是施與點睛之時。蓋學者終身受
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0308c" n="0308c"/>
<lb ed="X" n="0308c01"/><lb ed="R114" n="0611b13"/>用。全在本分淸楚。與佛祖把手齊肩。了無纖疑。徹見
<lb ed="X" n="0308c02"/><lb ed="R114" n="0611b14"/>無死無生。無凡無聖。生死一如。聖凡不二。我本來自
<lb ed="X" n="0308c03"/><lb ed="R114" n="0611b15"/>性天眞佛。入天堂與落地獄。不變異一毫釐許。然後
<lb ed="X" n="0308c04"/><lb ed="R114" n="0611b16"/>到處一一踐履將去。歡喜煩惱境界。來到面前。不爲
<lb ed="X" n="0308c05"/><lb ed="R114" n="0611b17"/>搖奪。惟此一事實。餘二則皆非。如此保任縝密。臨末
<lb ed="X" n="0308c06"/><lb ed="R114" n="0611b18"/>稍頭。方得受用。萬勿急於羅籠。將就許可。誤會本分
<lb ed="X" n="0308c07"/><lb ed="R114" n="0612a01"/>重關末後三關之說。且先印以本分。再換話頭。令參
<lb ed="X" n="0308c08"/><lb ed="R114" n="0612a02"/>重關。得重關後。再透末後言句。學者因此。無不廉纖
<lb ed="X" n="0308c09"/><lb ed="R114" n="0612a03"/>粘滯。仿<anchor xml:id="nkr_note_add_0308c0901" n="0308c0901"/><anchor xml:id="beg0308c0901" n="0308c0901"/>佛<anchor xml:id="end0308c0901"/>依稀。甚至師家各私其私。均有三關密傳。
<lb ed="X" n="0308c10"/><lb ed="R114" n="0612a04"/>一定板印。此家許過末後者。換一門庭。連本分也全
<lb ed="X" n="0308c11"/><lb ed="R114" n="0612a05"/>未是。易地同然。以至初學無所滴從。其不肯虗心再
<lb ed="X" n="0308c12"/><lb ed="R114" n="0612a06"/>參者。執定前師所許爲是。甘心作一門外擔板漢。了
<lb ed="X" n="0308c13"/><lb ed="R114" n="0612a07"/>此一生。其有良心未昧重行究推者。陸續將各處零
<lb ed="X" n="0308c14"/><lb ed="R114" n="0612a08"/>星所得。湊成一箇攙前脫後支離的西來祖印。一經
<lb ed="X" n="0308c15"/><lb ed="R114" n="0612a09"/>明眼人追劄勘驗。或在本分處作窠窟。或於重關邊
<lb ed="X" n="0308c16"/><lb ed="R114" n="0612a10"/>躲生涯。或肆無忌憚。亂統抵塞。以爲得大自在之末
<lb ed="X" n="0308c17"/><lb ed="R114" n="0612a11"/>後句。宗風至今日。眞有不忍言者。各人根器利鈍不
<lb ed="X" n="0308c18"/><lb ed="R114" n="0612a12"/>齊。豈能人人一節打通。或有二三番。或有五六番。始
<lb ed="X" n="0308c19"/><lb ed="R114" n="0612a13"/>得徹了。然最重是起手悟門。必須諦當淸徹。寧可絕
<lb ed="X" n="0308c20"/><lb ed="R114" n="0612a14"/>嗣。詎可亂許。是則最初爲人之要領也。學者旣經知
<lb ed="X" n="0308c21"/><lb ed="R114" n="0612a15"/>有之後。其般若夙熟者。於諸家公案言句。自然處處
<lb ed="X" n="0308c22"/><lb ed="R114" n="0612a16"/>會歸。毋煩師家點撥間有粘滯消不過之處。但令提
<lb ed="X" n="0308c23"/><lb ed="R114" n="0612a17"/>起本分。一一默契。此則不妨略以言句消解。所謂落
<lb ed="X" n="0308c24"/><lb ed="R114" n="0612a18"/>草之談是也。或有根器魯鈍。參究多年。而不能相應
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0309a" n="0309a"/>
<lb ed="X" n="0309a01"/><lb ed="R114" n="0612b01"/>者。此終由於話頭之不得力。總宜逼其苦究窮參。自
<lb ed="X" n="0309a02"/><lb ed="R114" n="0612b02"/>得慧光透發。或値病體垂危。大命吿盡。其有志者。正
<lb ed="X" n="0309a03"/><lb ed="R114" n="0612b03"/>可藉以參涅槃堂裏禪。與之撕捱。努力透關。抱此話
<lb ed="X" n="0309a04"/><lb ed="R114" n="0612b04"/>頭以終。再世出頭。便得悟徹。倘有於般若差別岐路。
<lb ed="X" n="0309a05"/><lb ed="R114" n="0612b05"/>逗漏多番。一線未達。或可放一線道。以滿其苦參之
<lb ed="X" n="0309a06"/><lb ed="R114" n="0612b06"/>願。而使臨終安穩密行。此則又在師家臨時之手眼
<lb ed="X" n="0309a07"/><lb ed="R114" n="0612b07"/>矣。或有參情緊而正眼未開。忽有似是而非之見<anchor xml:id="nkr_note_add_0309a0701" n="0309a0701"/><anchor xml:id="beg0309a0701" n="0309a0701"/>刺<anchor xml:id="end0309a0701"/>。
<lb ed="X" n="0309a08"/><lb ed="R114" n="0612b08"/>橫梗於中。屢拔不脫。此必所參話頭誤成窠臼。然終
<lb ed="X" n="0309a09"/><lb ed="R114" n="0612b09"/>有消不過公案言句。必須將消不過之公案言句。改
<lb ed="X" n="0309a10"/><lb ed="R114" n="0612b10"/>作話頭。再行參究。而後其<anchor xml:id="nkr_note_add_0309a1001" n="0309a1001"/><anchor xml:id="beg0309a1001" n="0309a1001"/>刺<anchor xml:id="end0309a1001"/>可拔。正眼可開。余先參
<lb ed="X" n="0309a11"/><lb ed="R114" n="0612b11"/>誰字話頭。後忽覺得本來人。更不外於不動念時明
<lb ed="X" n="0309a12"/><lb ed="R114" n="0612b12"/>了之識。念旣不起。則言語道斷。心行亦滅。而一切普
<lb ed="X" n="0309a13"/><lb ed="R114" n="0612b13"/>印。寂然不動。感而遂通。與宗門靈光獨耀迥脫根塵。
<lb ed="X" n="0309a14"/><lb ed="R114" n="0612b14"/>但離妄緣卽如如佛諸言句。以及豎拳下棒諸機用。
<lb ed="X" n="0309a15"/><lb ed="R114" n="0612b15"/>無不印合。惟於無夢無想主人公會不過。去若非華
<lb ed="X" n="0309a16"/><lb ed="R114" n="0612b16"/>藏老人大慈手眼。令其改參無夢無想主公話頭。則
<lb ed="X" n="0309a17"/><lb ed="R114" n="0612b17"/>終身爲門外漢。所謂庵內人不知庵外事。及堂中事
<lb ed="X" n="0309a18"/><lb ed="R114" n="0612b18"/>作麼生等語。一律支吾強解。那有聞樓梯上笑語聲
<lb ed="X" n="0309a19"/><lb ed="R114" n="0613a01"/>一箇消息。窺見枕子落地脚根。失之毫釐。差以萬里。
<lb ed="X" n="0309a20"/><lb ed="R114" n="0613a02"/>寄語來哲。切勿自欺自足自滿自畫。而師家作用。亦
<lb ed="X" n="0309a21"/><lb ed="R114" n="0613a03"/>必披根到底。方可印證也。學者旣得知有。或經師家
<lb ed="X" n="0309a22"/><lb ed="R114" n="0613a04"/>所造就。或先爲他師所印可。而本分淸楚。手眼明白
<lb ed="X" n="0309a23"/><lb ed="R114" n="0613a05"/>者。卽將古德誵訛公案。及五家綱宗。一一拈勘。必令
<lb ed="X" n="0309a24"/><lb ed="R114" n="0613a06"/>其一一消歸自己。再於如來一乘經論所說。一一契
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0309b" n="0309b"/>
<lb ed="X" n="0309b01"/><lb ed="R114" n="0613a07"/>合。此眞難得種草。再須察其習氣濃薄。示以牧牛功
<lb ed="X" n="0309b02"/><lb ed="R114" n="0613a08"/>熏。刻不放手。此牧牛功夫。在敎家謂之修道位。本分
<lb ed="X" n="0309b03"/><lb ed="R114" n="0613a09"/>淸徹。在敎門謂之見道位。此依宗門人判斷消解。若
<lb ed="X" n="0309b04"/><lb ed="R114" n="0613a10"/>敎門見道。大小乘亦不同。小乘見道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b0401" n="0309b0401"/><anchor xml:id="beg0309b0401" n="0309b0401"/>已<anchor xml:id="end0309b0401"/>登須陀洹果。
<lb ed="X" n="0309b05"/><lb ed="R114" n="0613a11"/>宗門家兒。何能及此。況圓敎初信見道位耶。然宗門
<lb ed="X" n="0309b06"/><lb ed="R114" n="0613a12"/>行履。暗與圓敎相合。行住坐臥四威儀中。到處在不
<lb ed="X" n="0309b07"/><lb ed="R114" n="0613a13"/>變異處行履。法華經云。佛子住此地。卽入諸佛位。常
<lb ed="X" n="0309b08"/><lb ed="R114" n="0613a14"/>在於其中。經行及坐臥。故無有異也。宗門有罷參之
<lb ed="X" n="0309b09"/><lb ed="R114" n="0613a15"/>說。談何容易。惟佛一人方可罷參。若等覺菩薩。猶有
<lb ed="X" n="0309b10"/><lb ed="R114" n="0613a16"/>一分無明習氣。不得云罷參。何況我輩略有微末知
<lb ed="X" n="0309b11"/><lb ed="R114" n="0613a17"/>解。所云見道。岑大虫所謂因中涅槃。與敎中見道小
<lb ed="X" n="0309b12"/><lb ed="R114" n="0613a18"/>乘是初果位大遠在。全仗悟後消識功力。使此牯牛
<lb ed="X" n="0309b13"/><lb ed="R114" n="0613b01"/>東西不犯苗稼。偏不附物。正不立玄。變成露地白牛。
<lb ed="X" n="0309b14"/><lb ed="R114" n="0613b02"/>要之習氣輕得一分。眞性露得一分。卽牯牛白得一
<lb ed="X" n="0309b15"/><lb ed="R114" n="0613b03"/>分。然不過暫時而伏。若眞白得一分。卽圓敎初住位。
<lb ed="X" n="0309b16"/><lb ed="R114" n="0613b04"/>破一分無明。證一分眞如。方始說得。迨至無明習氣
<lb ed="X" n="0309b17"/><lb ed="R114" n="0613b05"/>破盡。直至佛位。方得全身露地白牛現前也。後輩略
<lb ed="X" n="0309b18"/><lb ed="R114" n="0613b06"/>有知解者。大約終身是調習時。惟視其功行緊怠。爲
<lb ed="X" n="0309b19"/><lb ed="R114" n="0613b07"/>臨終得力與否之左券。此過去諸祖。及盡未來際宗
<lb ed="X" n="0309b20"/><lb ed="R114" n="0613b08"/>門人皆然。所宜與入室種草深細盤桓者也。至於在
<lb ed="X" n="0309b21"/><lb ed="R114" n="0613b09"/>家縉紳先生。及士女流輩。其有大志。必欲一生了辦
<lb ed="X" n="0309b22"/><lb ed="R114" n="0613b10"/>者。其苦參話頭。搜索逼紮。剷截知解。如遇話頭橫生
<lb ed="X" n="0309b23"/><lb ed="R114" n="0613b11"/>見<anchor xml:id="nkr_note_add_0309b2301" n="0309b2301"/><anchor xml:id="beg0309b2301" n="0309b2301"/>刺<anchor xml:id="end0309b2301"/>。改換消不過公案。作爲話頭。<g ref="#CB05270">𢬵</g>命參究。種種軌
<lb ed="X" n="0309b24"/><lb ed="R114" n="0613b12"/>則。與出家兒毫無有異。此爲最上根器者說。知有之
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0309c" n="0309c"/>
<lb ed="X" n="0309c01"/><lb ed="R114" n="0613b13"/>後。嚴守在家戒律。萬行莊嚴。是佛四衆弟子之列。亦
<lb ed="X" n="0309c02"/><lb ed="R114" n="0613b14"/>可接引有緣後輩。不爲分外。但當道士大夫。有應酬
<lb ed="X" n="0309c03"/><lb ed="R114" n="0613b15"/>俗務倥傯。那能如禪和一心專辦。惟心志慕道。必欲
<lb ed="X" n="0309c04"/><lb ed="R114" n="0613b16"/>得最上乘知見。兼之出仕省分。朝齊暮楚。不能與善
<lb ed="X" n="0309c05"/><lb ed="R114" n="0613b17"/>知識三五載常聚一方。旣與有緣。察其參情結秀。知
<lb ed="X" n="0309c06"/><lb ed="R114" n="0613b18"/>見<anchor xml:id="nkr_note_add_0309c0601" n="0309c0601"/><anchor xml:id="beg0309c0601" n="0309c0601"/>已<anchor xml:id="end0309c0601"/>正。稍爲私通車馬。放一線道。使其得般若之味。
<lb ed="X" n="0309c07"/><lb ed="R114" n="0614a01"/>從此猛加功熏。以求其極。免致一無所得。或至異日
<lb ed="X" n="0309c08"/><lb ed="R114" n="0614a02"/>遇有別緣。全行退失。此等手眼。於出家中氣質弱劣
<lb ed="X" n="0309c09"/><lb ed="R114" n="0614a03"/>而志眞切者。亦可依樣葫蘆。斯則全在明眼宗師之
<lb ed="X" n="0309c10"/><lb ed="R114" n="0614a04"/>作用矣。至於平等士女。發心參尋。在男衆則有一家
<lb ed="X" n="0309c11"/><lb ed="R114" n="0614a05"/>生計之累。在女衆則有家人撓阻之艱。均須格外體
<lb ed="X" n="0309c12"/><lb ed="R114" n="0614a06"/>恤。若能參究苦切。而竟未得窺其門戶者。亦須稍與
<lb ed="X" n="0309c13"/><lb ed="R114" n="0614a07"/>平實商量。知令途路。以不負其來意。然決須正見正
<lb ed="X" n="0309c14"/><lb ed="R114" n="0614a08"/>知。方與點撥。所謂能入佛而不能入魔者則可。如晦
<lb ed="X" n="0309c15"/><lb ed="R114" n="0614a09"/>堂之吾無隱乎爾者則可。如西天老祖之識得喚作
<lb ed="X" n="0309c16"/><lb ed="R114" n="0614a10"/>佛性不識喚作精魂者則可。降此則斷斷未可也。古
<lb ed="X" n="0309c17"/><lb ed="R114" n="0614a11"/>德接人差別眼目。各各不同。今略引一二則。以見大
<lb ed="X" n="0309c18"/><lb ed="R114" n="0614a12"/>端云爾。宗門燈燈相續。佛祖慧命攸關。乃負荷佛法
<lb ed="X" n="0309c19"/><lb ed="R114" n="0614a13"/>者第一件事。昔首山沒。汾陽昭師閉關高枕。契聰讓
<lb ed="X" n="0309c20"/><lb ed="R114" n="0614a14"/>之曰。佛法大事。靜退小節。風穴懼應讖。憂宗旨墮滅。
<lb ed="X" n="0309c21"/><lb ed="R114" n="0614a15"/>幸有先師。今<anchor xml:id="nkr_note_add_0309c2101" n="0309c2101"/><anchor xml:id="beg0309c2101" n="0309c2101"/>已<anchor xml:id="end0309c2101"/>棄世。汝有力荷擔大法。今何時而欲
<lb ed="X" n="0309c22"/><lb ed="R114" n="0614a16"/>高臥耶。昭矍然起。握聰手曰。非公不聞此語。促辦裝
<lb ed="X" n="0309c23"/><lb ed="R114" n="0614a17"/>吾行矣。然則宗眼圓明者。急思肩任佛法。盡力爲人。
<lb ed="X" n="0309c24"/><lb ed="R114" n="0614a18"/>何可坐視宗風掃地。而不爲之扶持提唱耶。僧問汾
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0310a" n="0310a"/>
<lb ed="X" n="0310a01"/><lb ed="R114" n="0614b01"/>陽。如何是接初機句。曰汝是行脚僧。問如何是辨衲
<lb ed="X" n="0310a02"/><lb ed="R114" n="0614b02"/>僧句。曰西方日出卯。問如何是正令行句。曰千里特
<lb ed="X" n="0310a03"/><lb ed="R114" n="0614b03"/>來呈舊面。問如何是立乾坤句。曰北俱盧州長粳米。
<lb ed="X" n="0310a04"/><lb ed="R114" n="0614b04"/>食者無瞋亦無喜。昭又曰。總將此四轉語。勘驗天下
<lb ed="X" n="0310a05"/><lb ed="R114" n="0614b05"/>衲僧了也。大愚芝曰。先師將此驗衲僧。仔細思量。將
<lb ed="X" n="0310a06"/><lb ed="R114" n="0614b06"/>此四句。總被天下衲僧一時勘破。妙喜曰。諸人要識
<lb ed="X" n="0310a07"/><lb ed="R114" n="0614b07"/>大愚麼。三年無改於父之道。可謂孝矣。伊庵曰。今日
<lb ed="X" n="0310a08"/><lb ed="R114" n="0614b08"/>宗師有將此四語驗人者否。祖禰不了。殃及兒孫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0310a09"/><lb ed="R114" n="0614b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">顯喩</cb:mulu><head>顯喩</head>
<lb ed="X" n="0310a10"/><lb ed="R114" n="0614b10"/><p xml:id="pX65p0310a1001">佛祖接人。有平實商量語。所謂以言顯無言也。其緊
<lb ed="X" n="0310a11"/><lb ed="R114" n="0614b11"/>要開示。<anchor xml:id="nkr_note_add_0310a1101" n="0310a1101"/><anchor xml:id="beg0310a1101" n="0310a1101"/>已<anchor xml:id="end0310a1101"/>分見於禪源徹參調習入聖各門。然初機
<lb ed="X" n="0310a12"/><lb ed="R114" n="0614b12"/>發悟。處處逢源。古德提持。片片是錦。凡有關啓闢悟
<lb ed="X" n="0310a13"/><lb ed="R114" n="0614b13"/>門指示修功者。略於此門節錄之　世尊示隨色摩
<lb ed="X" n="0310a14"/><lb ed="R114" n="0614b14"/>尼珠。五方天各說異色。世尊藏珠。擡手云。此珠作何
<lb ed="X" n="0310a15"/><lb ed="R114" n="0614b15"/>色。天云。手中無珠。何處有色。世尊歎曰。吾示世珠。便
<lb ed="X" n="0310a16"/><lb ed="R114" n="0614b16"/>說有靑黃等色。吾將眞珠示。便總不知。天悉悟　梵
<lb ed="X" n="0310a17"/><lb ed="R114" n="0614b17"/>志擎花兩株供佛。佛曰放下。志放左右手花已。佛更
<lb ed="X" n="0310a18"/><lb ed="R114" n="0614b18"/>詔放下。志曰。兩手皆空。更放下甚麼。佛曰。汝當放外
<lb ed="X" n="0310a19"/><lb ed="R114" n="0615a01"/>六塵。內六根。中六識。一時捨却。無可捨處。是汝免生
<lb ed="X" n="0310a20"/><lb ed="R114" n="0615a02"/>死處。志悟無生忍　異見王問波羅提曰。佛性在何
<lb ed="X" n="0310a21"/><lb ed="R114" n="0615a03"/>處。提曰。性作用處有八。在胎爲身。處世爲人。在眼曰
<lb ed="X" n="0310a22"/><lb ed="R114" n="0615a04"/>見。在耳曰聞。在鼻嗅香。在口談論。在手執捉。在足奔
<lb ed="X" n="0310a23"/><lb ed="R114" n="0615a05"/>運。徧現俱該沙界。收攝在一微塵。識者知是佛性。不
<lb ed="X" n="0310a24"/><lb ed="R114" n="0615a06"/>識喚作精魂。古德別云。不識是佛性。識得是精魂。妙
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0310b" n="0310b"/>
<lb ed="X" n="0310b01"/><lb ed="R114" n="0615a07"/>喜云。敢問諸人。那箇是佛性。那箇是精魂　初祖安
<lb ed="X" n="0310b02"/><lb ed="R114" n="0615a08"/>心法門云。迷則人逐法。解則法逐人。解則識攝色。迷
<lb ed="X" n="0310b03"/><lb ed="R114" n="0615a09"/>則色攝識。但有心分別計較自心現量者悉是夢。若
<lb ed="X" n="0310b04"/><lb ed="R114" n="0615a10"/>識心寂滅無一切念處名正覺。問云何自心現量。答
<lb ed="X" n="0310b05"/><lb ed="R114" n="0615a11"/>見一切法有。有不自有。心計作有。見一切法無。無不
<lb ed="X" n="0310b06"/><lb ed="R114" n="0615a12"/>自無。心計作無。又若人造一切罪。自見法王。卽得解
<lb ed="X" n="0310b07"/><lb ed="R114" n="0615a13"/>脫。從事得解者力強。事中見法者。卽處處不失念。從
<lb ed="X" n="0310b08"/><lb ed="R114" n="0615a14"/>文字得解者力弱。卽事卽法者深。運爲跳踉。悉不出
<lb ed="X" n="0310b09"/><lb ed="R114" n="0615a15"/>法界。若以法界入法界。卽癡人。凡有施爲。皆不出法
<lb ed="X" n="0310b10"/><lb ed="R114" n="0615a16"/>界心。心體是法界故。問世人種種學問。云何不得道。
<lb ed="X" n="0310b11"/><lb ed="R114" n="0615a17"/>答。由見己故。所以不得道。己者我也。至人苦不憂。樂
<lb ed="X" n="0310b12"/><lb ed="R114" n="0615a18"/>不喜。由不見己故。所以不知苦樂。由亡己故。得至虗
<lb ed="X" n="0310b13"/><lb ed="R114" n="0615b01"/>無。己尙自亡。更有何物不忘也。問諸法旣空。阿誰修
<lb ed="X" n="0310b14"/><lb ed="R114" n="0615b02"/>道。答有阿誰。須修道。若無阿誰。卽不須修道。阿誰者
<lb ed="X" n="0310b15"/><lb ed="R114" n="0615b03"/>亦我也。若無我者。逢物不生是非。是者我自是。而物
<lb ed="X" n="0310b16"/><lb ed="R114" n="0615b04"/>非是也。非者我自非。而物非非也。卽心無心。是爲通
<lb ed="X" n="0310b17"/><lb ed="R114" n="0615b05"/>達佛道。卽物不起見。名達道。逢物直達。知其本原。此
<lb ed="X" n="0310b18"/><lb ed="R114" n="0615b06"/>人慧眼開。智者任物不任己。卽無取捨違順。愚者任
<lb ed="X" n="0310b19"/><lb ed="R114" n="0615b07"/>己不任物。卽有取捨違順。不見一物名見道。不行一
<lb ed="X" n="0310b20"/><lb ed="R114" n="0615b08"/>物名行道。卽一切處無處。卽作處無作處。無作法卽
<lb ed="X" n="0310b21"/><lb ed="R114" n="0615b09"/>見佛。若見相時。卽一切處見鬼。取相故墮地獄。觀法
<lb ed="X" n="0310b22"/><lb ed="R114" n="0615b10"/>故得解脫。若見憶想分別。卽受鑊湯爐炭等事。現見
<lb ed="X" n="0310b23"/><lb ed="R114" n="0615b11"/>生死相。若見法界性。卽見涅槃性。無憶想分別。卽是
<lb ed="X" n="0310b24"/><lb ed="R114" n="0615b12"/>法界性。心非色故非有。用而不廢故非無。又用常空
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0310c" n="0310c"/>
<lb ed="X" n="0310c01"/><lb ed="R114" n="0615b13"/>故非有。空而常用故非無　可祖云。夫謂古異今。今
<lb ed="X" n="0310c02"/><lb ed="R114" n="0615b14"/>異古。復離四大。更有法身。解時。卽今五陰心。是圓淨
<lb ed="X" n="0310c03"/><lb ed="R114" n="0615b15"/>涅槃。此心具足萬行。正稱大定。四相寂滅。夫欲識心
<lb ed="X" n="0310c04"/><lb ed="R114" n="0615b16"/>定者。正坐時知坐是心。知有妄起是心。知無妄起是
<lb ed="X" n="0310c05"/><lb ed="R114" n="0615b17"/>心。知無內外是心。理盡歸心。心旣淸淨。淨卽本性無
<lb ed="X" n="0310c06"/><lb ed="R114" n="0615b18"/>外。唯一心是智慧相。明了無動。名自性定　三祖云。
<lb ed="X" n="0310c07"/><lb ed="R114" n="0616a01"/>欲知法要。心是十二部經根本。唯有一乘法。一乘者
<lb ed="X" n="0310c08"/><lb ed="R114" n="0616a02"/>一心是。但守一心。卽心眞如門。一切法不出自心。唯
<lb ed="X" n="0310c09"/><lb ed="R114" n="0616a03"/>心自知。心無形色。諸祖只是以心傳心。達者印可。更
<lb ed="X" n="0310c10"/><lb ed="R114" n="0616a04"/>無別法。又曰。一切由心。邪正在己。不思一物。卽是本
<lb ed="X" n="0310c11"/><lb ed="R114" n="0616a05"/>心。唯智能知。更無別行　摘三祖信心銘云。至道無
<lb ed="X" n="0310c12"/><lb ed="R114" n="0616a06"/>難。唯嫌揀擇。但莫憎愛。洞然明白。莫逐有緣。勿住空
<lb ed="X" n="0310c13"/><lb ed="R114" n="0616a07"/>忍。前空轉變。皆由妄見。不用求眞。唯須息見。二見不
<lb ed="X" n="0310c14"/><lb ed="R114" n="0616a08"/>住。愼莫追尋。纔有是非。紛然失心。一心不生。萬法無
<lb ed="X" n="0310c15"/><lb ed="R114" n="0616a09"/>咎。繫念乖眞。昏沈不好。不好勞神。何用疏親。欲取一
<lb ed="X" n="0310c16"/><lb ed="R114" n="0616a10"/>乘。勿惡六塵。六塵不惡。還同正覺。得失是非。一時放
<lb ed="X" n="0310c17"/><lb ed="R114" n="0616a11"/>却。心若不異。萬法一如。要急相應。唯言不二。一念萬
<lb ed="X" n="0310c18"/><lb ed="R114" n="0616a12"/>年。<name role="" type="person">萬年一</name>念。十方智者。皆入此宗　六祖云因何聞
<lb ed="X" n="0310c19"/><lb ed="R114" n="0616a13"/>法不自開悟。緣邪見障重。煩惱根深。般若之智亦無
<lb ed="X" n="0310c20"/><lb ed="R114" n="0616a14"/>大小。迷心外見。修行覓佛。未悟自性。卽小根。若悟頓
<lb ed="X" n="0310c21"/><lb ed="R114" n="0616a15"/>敎。不執外修。但自心常起正見。煩惱塵勞常不能染。
<lb ed="X" n="0310c22"/><lb ed="R114" n="0616a16"/>卽見性。無相頌云。煩惱暗宅中。常須生慧日。邪來煩
<lb ed="X" n="0310c23"/><lb ed="R114" n="0616a17"/>惱至。正來煩惱除。邪正俱不用。淸淨至無餘。菩提本
<lb ed="X" n="0310c24"/><lb ed="R114" n="0616a18"/>無性。起心卽是妄。淨心在妄中。但正無三障。正見名
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0311a" n="0311a"/>
<lb ed="X" n="0311a01"/><lb ed="R114" n="0616b01"/>出世。邪見名世間。邪正盡打却。菩提性宛然。此頌是
<lb ed="X" n="0311a02"/><lb ed="R114" n="0616b02"/>頓敎。悟卽刹那間。此法門無念爲宗。無相爲體。無住
<lb ed="X" n="0311a03"/><lb ed="R114" n="0616b03"/>爲本。無住者本性。於世間善惡好醜冤親言說觸<anchor xml:id="nkr_note_add_0311a0301" n="0311a0301"/><anchor xml:id="beg0311a0301" n="0311a0301"/>刺<anchor xml:id="end0311a0301"/>
<lb ed="X" n="0311a04"/><lb ed="R114" n="0616b04"/>欺爭時。並將爲空。不思酬害。念念中不思前境。若前
<lb ed="X" n="0311a05"/><lb ed="R114" n="0616b05"/>今後念相續不斷。名縛於諸法。念念不住。卽無縛。此
<lb ed="X" n="0311a06"/><lb ed="R114" n="0616b06"/>是無住爲本。外離一切相名無相。卽法體淸淨。此是
<lb ed="X" n="0311a07"/><lb ed="R114" n="0616b07"/>無相爲體。於諸境不染。曰無念。自念。常離諸境。不於
<lb ed="X" n="0311a08"/><lb ed="R114" n="0616b08"/>境上生心。若只百物不思。念盡除却。一念絕卽死。別
<lb ed="X" n="0311a09"/><lb ed="R114" n="0616b09"/>處受生。大錯。云何立無念爲宗。迷人於境上有念。便
<lb ed="X" n="0311a10"/><lb ed="R114" n="0616b10"/>起邪見。一切塵勞妄想從此生。自性本無一法可得。
<lb ed="X" n="0311a11"/><lb ed="R114" n="0616b11"/>若有所得。妄說禍福。卽是塵勞邪見。又云。無者無何
<lb ed="X" n="0311a12"/><lb ed="R114" n="0616b12"/>物。念者念何事。無者無二相。無諸塵勞相。念者念眞
<lb ed="X" n="0311a13"/><lb ed="R114" n="0616b13"/>如。本性眞如是念體。念是眞如用。眞如自性起念。六
<lb ed="X" n="0311a14"/><lb ed="R114" n="0616b14"/>根雖有見聞覺知。不染萬境。而眞性常自在。故經云。
<lb ed="X" n="0311a15"/><lb ed="R114" n="0616b15"/>善能分別諸法相。於第一義而不動　云何坐禪。此
<lb ed="X" n="0311a16"/><lb ed="R114" n="0616b16"/>法門無障無礙。於一切善惡境。心念不起。名坐。明見
<lb ed="X" n="0311a17"/><lb ed="R114" n="0616b17"/>自性不動。名禪。何名禪定。外離相名禪。內不亂名定。
<lb ed="X" n="0311a18"/><lb ed="R114" n="0616b18"/>若著相。心卽亂。離相。心卽不亂。本性自淨自定。只爲
<lb ed="X" n="0311a19"/><lb ed="R114" n="0617a01"/>見境思境卽亂。若見諸境心不亂者。是眞定也。於念
<lb ed="X" n="0311a20"/><lb ed="R114" n="0617a02"/>念自見本性淸淨。自修自行。自成佛道　示智常云。
<lb ed="X" n="0311a21"/><lb ed="R114" n="0617a03"/>不見一法存無見。大似浮雲遮日面。不存一法守空
<lb ed="X" n="0311a22"/><lb ed="R114" n="0617a04"/>知。猶如太虗生閃電。此之知見瞥然興。錯認何曾解
<lb ed="X" n="0311a23"/><lb ed="R114" n="0617a05"/>方便。汝當一念自知非。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0311a2301" n="0311a2301"/><anchor xml:id="beg0311a2301" n="0311a2301"/>己<anchor xml:id="end0311a2301"/>靈光常顯現　永嘉覺
<lb ed="X" n="0311a24"/><lb ed="R114" n="0617a06"/>參。遶師三匝。振錫而立。師曰。大德自何方來。生大我
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0311b" n="0311b"/>
<lb ed="X" n="0311b01"/><lb ed="R114" n="0617a07"/>慢。覺曰。生死事大。無常迅速。師曰。何不體取無生。了
<lb ed="X" n="0311b02"/><lb ed="R114" n="0617a08"/>無速乎。覺曰。體卽無生。了本無速。師曰。如是如是。覺
<lb ed="X" n="0311b03"/><lb ed="R114" n="0617a09"/>方禮拜。須臾吿辭。師曰。返太速乎。覺曰。本自非動。豈
<lb ed="X" n="0311b04"/><lb ed="R114" n="0617a10"/>有速耶。師曰。誰知非動。曰仁者自生分別。師曰。汝甚
<lb ed="X" n="0311b05"/><lb ed="R114" n="0617a11"/>得無生之意。曰無生豈有意耶。師曰。無意誰當分別。
<lb ed="X" n="0311b06"/><lb ed="R114" n="0617a12"/>曰。分別亦非意。師曰。善哉時謂一宿覺　玄<g ref="#CB15081">䇿</g>吿智
<lb ed="X" n="0311b07"/><lb ed="R114" n="0617a13"/>隍大定曰。我師所說。妙湛圓寂。體用如如。五陰本空。
<lb ed="X" n="0311b08"/><lb ed="R114" n="0617a14"/>六塵非有。不出不入。不定不亂。禪性無住。離住禪寂。
<lb ed="X" n="0311b09"/><lb ed="R114" n="0617a15"/>禪性無生。離生禪想。心如虗空亦無虗空之量。隍謁
<lb ed="X" n="0311b10"/><lb ed="R114" n="0617a16"/>六祖。師曰。誠如所言。汝但心如虗空。不著空見。應用
<lb ed="X" n="0311b11"/><lb ed="R114" n="0617a17"/>無礙。動靜無心。凡聖情忘。能所俱泯。性相如如。無不
<lb ed="X" n="0311b12"/><lb ed="R114" n="0617a18"/>定時也　師吿薛簡曰。煩惱卽菩提。若以智慧照破
<lb ed="X" n="0311b13"/><lb ed="R114" n="0617b01"/>煩惱者。是二乘見解。明與無明。凡夫見二。智者了其
<lb ed="X" n="0311b14"/><lb ed="R114" n="0617b02"/>性無二。無二之性卽實性。實性者。凡不減。聖不增。住
<lb ed="X" n="0311b15"/><lb ed="R114" n="0617b03"/>煩惱不亂。居禪定不寂。不斷不常。不來不去。不在中
<lb ed="X" n="0311b16"/><lb ed="R114" n="0617b04"/>間及內外。不生不滅。性相如如。常住不遷。名曰道。我
<lb ed="X" n="0311b17"/><lb ed="R114" n="0617b05"/>說不生不滅者。本自無生。今亦不滅。欲知心要。但一
<lb ed="X" n="0311b18"/><lb ed="R114" n="0617b06"/>切善惡都莫思量。自入淨心體。湛然常寂。妙用恒沙。
<lb ed="X" n="0311b19"/><lb ed="R114" n="0617b07"/>偈云。有情卽解動。無情卽不動。若修不動行。同無情
<lb ed="X" n="0311b20"/><lb ed="R114" n="0617b08"/>不動。若覓眞不動。動上有不動。不動是不動。無情無
<lb ed="X" n="0311b21"/><lb ed="R114" n="0617b09"/>佛種。善能分別相。第一義不動。但作如此見。卽是眞
<lb ed="X" n="0311b22"/><lb ed="R114" n="0617b10"/>如用。又曰。法性本無生滅去來。依此修不失宗旨。偈
<lb ed="X" n="0311b23"/><lb ed="R114" n="0617b11"/>曰。兀兀不修善。騰騰不造惡。寂寂斷見聞。蕩蕩心無
<lb ed="X" n="0311b24"/><lb ed="R114" n="0617b12"/>著　吉州思云。卽言語是汝心。此心是實相法身佛。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0311c" n="0311c"/>
<lb ed="X" n="0311c01"/><lb ed="R114" n="0617b13"/>與空齊壽。若入三昧門。無不是三昧。若入無相門。總
<lb ed="X" n="0311c02"/><lb ed="R114" n="0617b14"/>是無相。隨立之處。盡得宗門。語言啼笑。屈伸俯仰。各
<lb ed="X" n="0311c03"/><lb ed="R114" n="0617b15"/>從性海發。故得宗名。相好之佛。是因果佛。卽實相佛
<lb ed="X" n="0311c04"/><lb ed="R114" n="0617b16"/>家用。一切時中。更無一法可行。自是得法。不以得更
<lb ed="X" n="0311c05"/><lb ed="R114" n="0617b17"/>得。是以法不知法。法不聞法。平等卽佛。佛卽平等。不
<lb ed="X" n="0311c06"/><lb ed="R114" n="0617b18"/>以平等更行平等。故獨一無伴侶。迷時迷於悟。悟時
<lb ed="X" n="0311c07"/><lb ed="R114" n="0618a01"/>悟於迷。迷還自迷。悟還自悟。無有一法不從心生。不
<lb ed="X" n="0311c08"/><lb ed="R114" n="0618a02"/>從心滅。是以迷悟總在一心　南岳思云。學者先須
<lb ed="X" n="0311c09"/><lb ed="R114" n="0618a03"/>通心。心得通。一切法一時。盡通聞說。靜不生靜念卽
<lb ed="X" n="0311c10"/><lb ed="R114" n="0618a04"/>是本自靜。聞空不取空。譬鳥飛空。若住空必有墮落
<lb ed="X" n="0311c11"/><lb ed="R114" n="0618a05"/>患。無住爲本。自性體寂而生其心是照用。卽寂是自
<lb ed="X" n="0311c12"/><lb ed="R114" n="0618a06"/>性定。卽照是自性慧。定卽慧體。慧卽定用。離定無別
<lb ed="X" n="0311c13"/><lb ed="R114" n="0618a07"/>慧。離慧無別定。卽定時是慧。卽慧時是定。卽定時無
<lb ed="X" n="0311c14"/><lb ed="R114" n="0618a08"/>有定。卽慧時無有慧。性是如故。如燈是光體。光是燈
<lb ed="X" n="0311c15"/><lb ed="R114" n="0618a09"/>用。卽定慧雙修不相去離　牛頭融絕觀論。問何者
<lb ed="X" n="0311c16"/><lb ed="R114" n="0618a10"/>是心。答六根所觀並是心。問心若爲。答心寂滅心爲
<lb ed="X" n="0311c17"/><lb ed="R114" n="0618a11"/>體爲宗爲本。心性寂滅卽定。常解寂滅爲慧。問何者
<lb ed="X" n="0311c18"/><lb ed="R114" n="0618a12"/>是智。答境赴解是智。問何者是境。答自身心性爲境。
<lb ed="X" n="0311c19"/><lb ed="R114" n="0618a13"/>問。何者是舒卷。答照用爲舒。心寂滅無去來爲卷。舒
<lb ed="X" n="0311c20"/><lb ed="R114" n="0618a14"/>則彌游法界卷。則空迹難尋。問何者是法界。答邊表
<lb ed="X" n="0311c21"/><lb ed="R114" n="0618a15"/>不可得。名見法界　覺禪師云。眼見一切色。眼不屬
<lb ed="X" n="0311c22"/><lb ed="R114" n="0618a16"/>一切色。是自性解脫　緣禪師云。如有石尋常坐臥。
<lb ed="X" n="0311c23"/><lb ed="R114" n="0618a17"/>或作佛像。畏罪不敢坐。是意識自忙亂。石中本無罪
<lb ed="X" n="0311c24"/><lb ed="R114" n="0618a18"/>福　安禪師云。直心是道。直想直用。更不觀空。亦不
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0312a" n="0312a"/>
<lb ed="X" n="0312a01"/><lb ed="R114" n="0618b01"/>求方便。經云。直視不見。直念不想。直受不行。直說不
<lb ed="X" n="0312a02"/><lb ed="R114" n="0618b02"/>煩　智達師心境頌云。境立心便起。心空境不生。若
<lb ed="X" n="0312a03"/><lb ed="R114" n="0618b03"/>將心繫境。心境兩俱盲。境心各自住。心境兩俱淸。悟
<lb ed="X" n="0312a04"/><lb ed="R114" n="0618b04"/>境心無起。迷心境共行。若迷心作境。心境亂縱橫。悟
<lb ed="X" n="0312a05"/><lb ed="R114" n="0618b05"/>境心元靜。知心境本淸。知心無境性。了境心無形。境
<lb ed="X" n="0312a06"/><lb ed="R114" n="0618b06"/>虗心寂寂。心照境泠泠　甘泉師云。發心入道。先須
<lb ed="X" n="0312a07"/><lb ed="R114" n="0618b07"/>識本心。未識者以信爲先。信者信心是佛。無始輪迴
<lb ed="X" n="0312a08"/><lb ed="R114" n="0618b08"/>只是不敢信自心是佛。心外無別佛。擧動施爲更是
<lb ed="X" n="0312a09"/><lb ed="R114" n="0618b09"/>阿誰。如是解者。一念相應卽名佛　石頭祖云。汝心
<lb ed="X" n="0312a10"/><lb ed="R114" n="0618b10"/>體離斷常。性非垢淨。湛然圓滿。凡聖齊等。應用無方。
<lb ed="X" n="0312a11"/><lb ed="R114" n="0618b11"/>三界六道。唯是心現。水月鏡像。有生滅耶。汝知之無
<lb ed="X" n="0312a12"/><lb ed="R114" n="0618b12"/>所不備。諸聖述言。欲顯法身本寂。同歸根耳　宗鏡
<lb ed="X" n="0312a13"/><lb ed="R114" n="0618b13"/>云。此宗如何相應。答向卽背。近卽離。一門深入而忘
<lb ed="X" n="0312a14"/><lb ed="R114" n="0618b14"/>覺知。是心中自證法門。先德云。諸祖共傳諸佛淸淨
<lb ed="X" n="0312a15"/><lb ed="R114" n="0618b15"/>自覺聖智眞如妙心。不同世間文字所得。曹山云。從
<lb ed="X" n="0312a16"/><lb ed="R114" n="0618b16"/>緣薦得相應疾。就體消停得力遲。瞥起本來無處所。
<lb ed="X" n="0312a17"/><lb ed="R114" n="0618b17"/>吾師暫說不思議。故知諸聖皆用此一念心起時了
<lb ed="X" n="0312a18"/><lb ed="R114" n="0618b18"/>不可得。是眞不思議。離此決無。別無殊勝。豈非疾耶。
<lb ed="X" n="0312a19"/><lb ed="R114" n="0619a01"/>問如何卽是。答是則第二頭。非則第三首。心智路絕。
<lb ed="X" n="0312a20"/><lb ed="R114" n="0619a02"/>現量情消。住此之時。自然洞鑒。問絕却見聞。如何覺
<lb ed="X" n="0312a21"/><lb ed="R114" n="0619a03"/>悟。答只謂強覺妄知而能障道。唯當脫粘內伏。發自
<lb ed="X" n="0312a22"/><lb ed="R114" n="0619a04"/>靈知。根塵旣消。光明頓發。今爲昧性拘文者。假以言
<lb ed="X" n="0312a23"/><lb ed="R114" n="0619a05"/>詮方便開示。直指出六根現用常住無生滅性與佛
<lb ed="X" n="0312a24"/><lb ed="R114" n="0619a06"/>無異。親證現知。分明無惑。今且指見聞二性者。當見
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0312b" n="0312b"/>
<lb ed="X" n="0312b01"/><lb ed="R114" n="0619a07"/>時卽自性。祖曰。眼門放光。照破山河大地。又應眼時
<lb ed="X" n="0312b02"/><lb ed="R114" n="0619a08"/>若干日。萬像不能逃影質。是知明暗自去來。靈光終
<lb ed="X" n="0312b03"/><lb ed="R114" n="0619a09"/>不昧。楞嚴經佛吿匿王。汝三歲見河時。至年十三其
<lb ed="X" n="0312b04"/><lb ed="R114" n="0619a10"/>水云何。王答。如三歲時。乃至今六十二無異。佛言。汝
<lb ed="X" n="0312b05"/><lb ed="R114" n="0619a11"/>面雖皺。而此見精性未嘗皺。皺者爲變。不皺非變。元
<lb ed="X" n="0312b06"/><lb ed="R114" n="0619a12"/>無生滅。云何於中受汝生死。此因國王示疑。寄破斷
<lb ed="X" n="0312b07"/><lb ed="R114" n="0619a13"/>見方便。分別生滅不生滅二性。若不執斷常見。則皆
<lb ed="X" n="0312b08"/><lb ed="R114" n="0619a14"/>是實相無生滅。卽相恒眞。方稱究竟。聞性者。楞嚴云。
<lb ed="X" n="0312b09"/><lb ed="R114" n="0619a15"/>譬如人靜居。十方俱擊鼓。十處一時聞。此則圓眞實。
<lb ed="X" n="0312b10"/><lb ed="R114" n="0619a16"/>隔垣聽音響。遐邇俱可聞。五根所不齊。是則通眞實。
<lb ed="X" n="0312b11"/><lb ed="R114" n="0619a17"/>音聲性動靜。聞中爲有無。無聲號無聞。非實聞無性。
<lb ed="X" n="0312b12"/><lb ed="R114" n="0619a18"/>聲無旣無滅。聲有亦非生。生滅二圓離。是則常眞實。
<lb ed="X" n="0312b13"/><lb ed="R114" n="0619b01"/>故知聲塵自有無。聞性非生滅。又非唯聞性無生。返
<lb ed="X" n="0312b14"/><lb ed="R114" n="0619b02"/>觀聲塵亦無生滅。以從緣起。自體全無。如來勅羅睺
<lb ed="X" n="0312b15"/><lb ed="R114" n="0619b03"/>羅擊鐘一聲。問阿難聞不。阿難言聞。鐘歇無聲。又問
<lb ed="X" n="0312b16"/><lb ed="R114" n="0619b04"/>聞不。答不聞。又擊問聞不。又言聞。佛言。聲消無聞。若
<lb ed="X" n="0312b17"/><lb ed="R114" n="0619b05"/>實無聞。聞性已滅。鐘聲更擊。汝云何知。自是聲塵或
<lb ed="X" n="0312b18"/><lb ed="R114" n="0619b06"/>有或無。豈聞性爲汝有無。聞實云無。誰知無者。如夢
<lb ed="X" n="0312b19"/><lb ed="R114" n="0619b07"/>中聞舂擣聲。聞性不昏。縱汝形消命光遷謝。此性云
<lb ed="X" n="0312b20"/><lb ed="R114" n="0619b08"/>何消滅。乃至若棄生滅。守於眞常。常光現前。則汝法
<lb ed="X" n="0312b21"/><lb ed="R114" n="0619b09"/>眼應時淸淨。云何不成無上知覺。是以若了聞性。卽
<lb ed="X" n="0312b22"/><lb ed="R114" n="0619b10"/>成正覺。斯豈不是因言悟道。今依祖敎。更有一門最
<lb ed="X" n="0312b23"/><lb ed="R114" n="0619b11"/>爲省要。所謂無心。何者。若有心則不安。無心則自樂。
<lb ed="X" n="0312b24"/><lb ed="R114" n="0619b12"/>古云。莫與心爲伴。無心心始安。若將心作伴。動卽被
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0312c" n="0312c"/>
<lb ed="X" n="0312c01"/><lb ed="R114" n="0619b13"/>心瞞。心生種種法生。心滅種種法滅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0312c0101" n="0312c0101"/><anchor xml:id="beg0312c0101" n="0312c0101"/>但<anchor xml:id="end0312c0101"/>得無心。境自
<lb ed="X" n="0312c02"/><lb ed="R114" n="0619b14"/>不現。旣無對待。逆順何生。以迎境生惱。以順境牽愛。
<lb ed="X" n="0312c03"/><lb ed="R114" n="0619b15"/>能令心動不安。今若無心坦然無事。不了無心之旨。
<lb ed="X" n="0312c04"/><lb ed="R114" n="0619b16"/>雖對治折伏。其不安相常現前。又無心有二。一澄湛
<lb ed="X" n="0312c05"/><lb ed="R114" n="0619b17"/>令無。則是攝念蠲消覺觀。漸至微細。二當體本無。則
<lb ed="X" n="0312c06"/><lb ed="R114" n="0619b18"/>直了無生。以一念起處不可得故。經云。一念初起。無
<lb ed="X" n="0312c07"/><lb ed="R114" n="0620a01"/>有初相。是眞護念。問本自無生。妄從何起。答爲不了
<lb ed="X" n="0312c08"/><lb ed="R114" n="0620a02"/>本自無心名妄。知本無心。卽妄無所起。眞無所得。問
<lb ed="X" n="0312c09"/><lb ed="R114" n="0620a03"/>何故有心卽妄。無心卽無妄。答以法界性空寂無主
<lb ed="X" n="0312c10"/><lb ed="R114" n="0620a04"/>宰故。有心卽有主宰卽有分劑。無心卽無主宰。卽無
<lb ed="X" n="0312c11"/><lb ed="R114" n="0620a05"/>分劑。無分劑。卽無生死問。爲當離心是無心。卽心得
<lb ed="X" n="0312c12"/><lb ed="R114" n="0620a06"/>無心。答卽心得無心。問卽心是有心。云何得無心。答
<lb ed="X" n="0312c13"/><lb ed="R114" n="0620a07"/>不壞心相而無分別。問豈不辨知也。答卽辨知無能
<lb ed="X" n="0312c14"/><lb ed="R114" n="0620a08"/>所。是無心也。豈渾無用。始是無心。如鏡照物。豈有心
<lb ed="X" n="0312c15"/><lb ed="R114" n="0620a09"/>耶。當知衆生恒自無心。心體本來常寂。常用常寂。實
<lb ed="X" n="0312c16"/><lb ed="R114" n="0620a10"/>性自爾。非自有心方始用也。只爲衆生不了自心常
<lb ed="X" n="0312c17"/><lb ed="R114" n="0620a11"/>寂。妄計有心。心卽成境。以卽心無心故。心恒是理。不
<lb ed="X" n="0312c18"/><lb ed="R114" n="0620a12"/>得心相。卽是衆生不生。卽理無理故。理恒是心。不動
<lb ed="X" n="0312c19"/><lb ed="R114" n="0620a13"/>心相。卽是佛亦不生。聖凡常自平等法界也。又無心
<lb ed="X" n="0312c20"/><lb ed="R114" n="0620a14"/>者。不得作有無情見。將心作無。此卽成有。若一切處
<lb ed="X" n="0312c21"/><lb ed="R114" n="0620a15"/>無心如土木。又成斷滅。皆屬妄識。是以稱不思議宗
<lb ed="X" n="0312c22"/><lb ed="R114" n="0620a16"/>者。以有無情見不及故。問旣不得作有無解。如何是
<lb ed="X" n="0312c23"/><lb ed="R114" n="0620a17"/>正了無心。答石虎山前鬬。蘆花水底沈。問衆生皆有
<lb ed="X" n="0312c24"/><lb ed="R114" n="0620a18"/>佛性。云何不悟。答如水淡味恒然。著甘草甜。下黃蓮
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0313a" n="0313a"/>
<lb ed="X" n="0313a01"/><lb ed="R114" n="0620b01"/>苦。心水亦然。起妄染則凡。冥眞空則聖。性未嘗變異。
<lb ed="X" n="0313a02"/><lb ed="R114" n="0620b02"/>又不覺故不知有。以不信故不承當。但起無明。空成
<lb ed="X" n="0313a03"/><lb ed="R114" n="0620b03"/>倒想。問凡聖皆用一心眞性成佛。云何見有前後。答
<lb ed="X" n="0313a04"/><lb ed="R114" n="0620b04"/>見雖前後。性且不虧。衆生以無明夢未破。覺道力未
<lb ed="X" n="0313a05"/><lb ed="R114" n="0620b05"/>具。則佛性未現。法身未圓。豈是不具如來藏性。問如
<lb ed="X" n="0313a06"/><lb ed="R114" n="0620b06"/>何是菩提相。答約究竟菩提。體常冥寂。淨名云。寂滅
<lb ed="X" n="0313a07"/><lb ed="R114" n="0620b07"/>是菩提。離諸相故。若以無相之相。方便門中不無顯
<lb ed="X" n="0313a08"/><lb ed="R114" n="0620b08"/>示。令初發菩提心人分明無惑。如云寂照無二爲菩
<lb ed="X" n="0313a09"/><lb ed="R114" n="0620b09"/>提相。如鏡無心爲體。鑒照爲用。合爲其相。亦卽禪宗
<lb ed="X" n="0313a10"/><lb ed="R114" n="0620b10"/>卽體之用是知。卽用之體恒寂。知寂不二爲心相。問
<lb ed="X" n="0313a11"/><lb ed="R114" n="0620b11"/>有念卽生。無念卽佛。云何聖凡一等。答衆生雖起念。
<lb ed="X" n="0313a12"/><lb ed="R114" n="0620b12"/>不知念本無念。與佛無念等。妄墮有念中。佛得無念。
<lb ed="X" n="0313a13"/><lb ed="R114" n="0620b13"/>知念本無。衆生雖現在念中。佛知念卽無念。斯則佛
<lb ed="X" n="0313a14"/><lb ed="R114" n="0620b14"/>無念。與衆生無念義同。又衆生不知念空。於念成事
<lb ed="X" n="0313a15"/><lb ed="R114" n="0620b15"/>似有差別。若了念空。則苦樂境不執。以境從念生。心
<lb ed="X" n="0313a16"/><lb ed="R114" n="0620b16"/>空則境何有。旣無有境。相縛自除。能所俱空。誰生取
<lb ed="X" n="0313a17"/><lb ed="R114" n="0620b17"/>著。旣不取著。生死自無。圓覺云。知是空華。卽無流轉。
<lb ed="X" n="0313a18"/><lb ed="R114" n="0620b18"/>亦無身心受彼生死。問卽心成佛之宗。佛祖本懷。如
<lb ed="X" n="0313a19"/><lb ed="R114" n="0621a01"/>今信不及人。謂不現證。答若親見。無一人而非佛。若
<lb ed="X" n="0313a20"/><lb ed="R114" n="0621a02"/>不信。無一佛而非人。迷則常作佛之衆生。悟則現證
<lb ed="X" n="0313a21"/><lb ed="R114" n="0621a03"/>衆生之佛。妄見成差。本性恒一。問如何是卽今之佛。
<lb ed="X" n="0313a22"/><lb ed="R114" n="0621a04"/>答今一念起。了不可得。無有處所。是過去佛。過去不
<lb ed="X" n="0313a23"/><lb ed="R114" n="0621a05"/>有。未來亦空。是未來佛。卽今念念不住。是現在佛。但
<lb ed="X" n="0313a24"/><lb ed="R114" n="0621a06"/>莫執莫斷不取不捨。則三際無蹤。一念圓具十法界。
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0313b" n="0313b"/>
<lb ed="X" n="0313b01"/><lb ed="R114" n="0621a07"/>非因果而因果之法。如是則念念相應。念念成佛。凡
<lb ed="X" n="0313b02"/><lb ed="R114" n="0621a08"/>聖悉等。故云了了識心。是心是佛。欲得早成。戒心是
<lb ed="X" n="0313b03"/><lb ed="R114" n="0621a09"/>律。除此心王更無別佛。華嚴論云。不如一念緣起無
<lb ed="X" n="0313b04"/><lb ed="R114" n="0621a10"/>生。超彼三乘權學等見。問一念成佛。只入信門。如何
<lb ed="X" n="0313b05"/><lb ed="R114" n="0621a11"/>得目前了了分明而見。答目前無物。是眞見佛。以一
<lb ed="X" n="0313b06"/><lb ed="R114" n="0621a12"/>切法性寂靜故。如是通達。六根所對。無非見自性如
<lb ed="X" n="0313b07"/><lb ed="R114" n="0621a13"/>如佛矣。此名眞見道。眞供養。契如理之心。無見佛之
<lb ed="X" n="0313b08"/><lb ed="R114" n="0621a14"/>想。了自法性。是眞供養。寶雨經云。如理思惟。卽是供
<lb ed="X" n="0313b09"/><lb ed="R114" n="0621a15"/>養一切如來。謂一切不思。惟是眞思。惟以頓悟一心。
<lb ed="X" n="0313b10"/><lb ed="R114" n="0621a16"/>無法可思量故。問云何親自現證。得見自心之佛。答
<lb ed="X" n="0313b11"/><lb ed="R114" n="0621a17"/>若以智求。智則成解。解背圓宗。若起照心。照則立境。
<lb ed="X" n="0313b12"/><lb ed="R114" n="0621a18"/>隨照失旨。皆影事。不契斯宗。若了眞心。自然無心合
<lb ed="X" n="0313b13"/><lb ed="R114" n="0621b01"/>道。妙德啓口問不二。忘言入理顯眞宗。問禪宗云今
<lb ed="X" n="0313b14"/><lb ed="R114" n="0621b02"/>須知諸佛出身處如何。答石牛生象子。木女孕嬰兒。
<lb ed="X" n="0313b15"/><lb ed="R114" n="0621b03"/>諸佛從中出。最初成道時。見卽便見。不在意思。人問
<lb ed="X" n="0313b16"/><lb ed="R114" n="0621b04"/>大梅云。神性獨立。學人不識。答誰敎汝問。又問。莫不
<lb ed="X" n="0313b17"/><lb ed="R114" n="0621b05"/>問者便是。答若不是。是阿誰如是問。問神性非聲色。
<lb ed="X" n="0313b18"/><lb ed="R114" n="0621b06"/>師所示神性。學人只識得聲色。不識眞性。答如大空
<lb ed="X" n="0313b19"/><lb ed="R114" n="0621b07"/>藏。衆寶皆具。福德人見。直捉明月寶珠。薄福人見銅
<lb ed="X" n="0313b20"/><lb ed="R114" n="0621b08"/>鐵類。非藏中無寶。亦非主藏者不與。我向汝道性。汝
<lb ed="X" n="0313b21"/><lb ed="R114" n="0621b09"/>只見聲色。如今揚眉動目。彈指謦咳。喃喃問答。總是
<lb ed="X" n="0313b22"/><lb ed="R114" n="0621b10"/>此性。喚作大道。常在目前。雖在目前難覩。若上根聞
<lb ed="X" n="0313b23"/><lb ed="R114" n="0621b11"/>便會。更不作諸惡。喚作一受常寂然。中根數數聞說
<lb ed="X" n="0313b24"/><lb ed="R114" n="0621b12"/>還會。下根千萬與說。元來不會。雖記少許。如破布裏
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0313c" n="0313c"/>
<lb ed="X" n="0313c01"/><lb ed="R114" n="0621b13"/>珠。出門還漏却。知麼。問卽心卽佛。祖佛同詮。云何不
<lb ed="X" n="0313c02"/><lb ed="R114" n="0621b14"/>說非心非佛。答卽心卽佛是表詮。令親證自心了了
<lb ed="X" n="0313c03"/><lb ed="R114" n="0621b15"/>見性。非心非佛是遮詮。卽破執奪情見依通意解妄
<lb ed="X" n="0313c04"/><lb ed="R114" n="0621b16"/>認之者。以心佛了不可得。此乃權立頓敎泯絕無寄
<lb ed="X" n="0313c05"/><lb ed="R114" n="0621b17"/>之門。言語道斷。心行處滅。亦是一機入路。若圓敎。卽
<lb ed="X" n="0313c06"/><lb ed="R114" n="0621b18"/>此情盡體露之法。有遮有表。非卽非離。體用相收。理
<lb ed="X" n="0313c07"/><lb ed="R114" n="0622a01"/>事無礙。今時偏重遮非之詞。不見圓常之理。所以祖
<lb ed="X" n="0313c08"/><lb ed="R114" n="0622a02"/>師云。是心是佛。如牛有角。非心非佛。如兔無角。並對
<lb ed="X" n="0313c09"/><lb ed="R114" n="0622a03"/>待強名邊事。若豁悟本心。是非頓息。不一向離。起絕
<lb ed="X" n="0313c10"/><lb ed="R114" n="0622a04"/>言見。不一向卽。起執指譏。若實親證自宗。尙無能證
<lb ed="X" n="0313c11"/><lb ed="R114" n="0622a05"/>智心。及所證妙理。豈況更存知解乎。問信入此門。還
<lb ed="X" n="0313c12"/><lb ed="R114" n="0622a06"/>有退否。答信有二。若正信堅固。諦了無疑。理觀分明。
<lb ed="X" n="0313c13"/><lb ed="R114" n="0622a07"/>乘戒兼急。則一生可辦。誰論退耶。若依通之信。觀力
<lb ed="X" n="0313c14"/><lb ed="R114" n="0622a08"/>麤浮。習重境強。遇緣卽退。乃至但於佛法中種於信
<lb ed="X" n="0313c15"/><lb ed="R114" n="0622a09"/>心。謙下無慢。敬順賢良。於諸惡人。心常慈愍。於勝<anchor xml:id="nkr_note_add_0313c1501" n="0313c1501"/><anchor xml:id="beg0313c1501" n="0313c1501"/>己<anchor xml:id="end0313c1501"/>
<lb ed="X" n="0313c16"/><lb ed="R114" n="0622a10"/>者。咨受未聞。所聞勝法。奉行無忘。所有虗妄。依敎蠲
<lb ed="X" n="0313c17"/><lb ed="R114" n="0622a11"/>除。於三菩提道。常勤不息。夫爲人生之道。法合如然。
<lb ed="X" n="0313c18"/><lb ed="R114" n="0622a12"/>若不長惡而生。何須慮退。信煩惱卽菩提。本來是佛。
<lb ed="X" n="0313c19"/><lb ed="R114" n="0622a13"/>更無所進。如在虗空。退至何所。問旣是無言之道。絕
<lb ed="X" n="0313c20"/><lb ed="R114" n="0622a14"/>相之眞。如何徧引言詮。廣明行相。答非言何以知無
<lb ed="X" n="0313c21"/><lb ed="R114" n="0622a15"/>言。非相何能顯無相。華嚴云。了法不在言。善入無言
<lb ed="X" n="0313c22"/><lb ed="R114" n="0622a16"/>際。而能示言說。如響徧世間。淨名云。夫說法者。無說
<lb ed="X" n="0313c23"/><lb ed="R114" n="0622a17"/>無示。又云。無離文字說解脫。斯皆以言顯無言矣。華
<lb ed="X" n="0313c24"/><lb ed="R114" n="0622a18"/>嚴云。色身非是佛。音聲亦復然。亦不離聲色。見佛神
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0314a" n="0314a"/>
<lb ed="X" n="0314a01"/><lb ed="R114" n="0622b01"/>通力。金剛經云。若見諸相非相。卽見如來。斯皆以相
<lb ed="X" n="0314a02"/><lb ed="R114" n="0622b02"/>顯無相矣。問生佛同體。何故苦樂有殊。答佛性法性。
<lb ed="X" n="0314a03"/><lb ed="R114" n="0622b03"/>自了心源。妄想不生。不失正念。我所心滅。卽不受生
<lb ed="X" n="0314a04"/><lb ed="R114" n="0622b04"/>死。卽究竟常寂滅。以寂滅故。常樂自歸。衆生迷自性。
<lb ed="X" n="0314a05"/><lb ed="R114" n="0622b05"/>不達本心。種種妄想。不從正念。故卽愛憎。以愛憎故。
<lb ed="X" n="0314a06"/><lb ed="R114" n="0622b06"/>心器破壞。卽受生死。諸苦自現。欲知法要。守心第一。
<lb ed="X" n="0314a07"/><lb ed="R114" n="0622b07"/>若人不守心。得成佛者。無是處。引仰山云。頓悟自心
<lb ed="X" n="0314a08"/><lb ed="R114" n="0622b08"/>無相。猶若虗空。寄根發明。卽本性具恒沙妙用。無別
<lb ed="X" n="0314a09"/><lb ed="R114" n="0622b09"/>所持。無別安立。卽本地。卽本土。引安國云。如夢好惡。
<lb ed="X" n="0314a10"/><lb ed="R114" n="0622b10"/>知牀上安眠。全無憂喜。卽識心見性。今聞作佛喜。聞
<lb ed="X" n="0314a11"/><lb ed="R114" n="0622b11"/>入地獄憂。不達心性在菩提牀上安眠。妄生憂喜。引
<lb ed="X" n="0314a12"/><lb ed="R114" n="0622b12"/>大梅云。各自明心達本。得本末自至。心是本。但心不
<lb ed="X" n="0314a13"/><lb ed="R114" n="0622b13"/>附一切善惡而生。卽知萬法本自如如。宗鏡釋云。如
<lb ed="X" n="0314a14"/><lb ed="R114" n="0622b14"/>六祖道。善惡都莫思量。自然得入心體。湛然常寂。妙
<lb ed="X" n="0314a15"/><lb ed="R114" n="0622b15"/>用恒沙。以諸佛是極善邊。衆生是極惡邊。以善惡收
<lb ed="X" n="0314a16"/><lb ed="R114" n="0622b16"/>盡一切法。故云若不思量全歸心體。如寒山云。萬境
<lb ed="X" n="0314a17"/><lb ed="R114" n="0622b17"/>俱泯迹。方見本來人。未必須泯。只謂衆生不達空花
<lb ed="X" n="0314a18"/><lb ed="R114" n="0622b18"/>起滅。不復一心本源。故令泯絕。若入心體。唯是湛然。
<lb ed="X" n="0314a19"/><lb ed="R114" n="0623a01"/>不落斷滅。自然從體起用。用徧恒沙。引千頃云。十惡
<lb ed="X" n="0314a20"/><lb ed="R114" n="0623a02"/>五逆法。並從如來藏中現。本來是佛。只謂衆生起念。
<lb ed="X" n="0314a21"/><lb ed="R114" n="0623a03"/>奔流至今。所以佛令滅意根。絕諸分別。一念相應。便
<lb ed="X" n="0314a22"/><lb ed="R114" n="0623a04"/>超正覺。豈敎多知解。擾亂身心。汝今但絕見聞覺知。
<lb ed="X" n="0314a23"/><lb ed="R114" n="0623a05"/>境上莫生分別。隨時著衣吃飯。平常心是道。此法甚
<lb ed="X" n="0314a24"/><lb ed="R114" n="0623a06"/>難。有問夜後無燈時如何。答悟道人常光現前。有什
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0314b" n="0314b"/>
<lb ed="X" n="0314b01"/><lb ed="R114" n="0623a07"/>麼晝夜。引雲居云。世出世均自一念妄心有。念卽是
<lb ed="X" n="0314b02"/><lb ed="R114" n="0623a08"/>境。見卽是心。觀自一念動。卽恒沙世界一時動。觀自
<lb ed="X" n="0314b03"/><lb ed="R114" n="0623a09"/>一念常定。卽六道衆生悉常定。若了一念體。卽恒沙
<lb ed="X" n="0314b04"/><lb ed="R114" n="0623a10"/>世界常現自心。由迷一心。卽境智胡越。又宗鏡錄云。
<lb ed="X" n="0314b05"/><lb ed="R114" n="0623a11"/>雖前引後證。文廣義繁。何厭重說。如大論云。譬搖樹。
<lb ed="X" n="0314b06"/><lb ed="R114" n="0623a12"/>果熟者前落。未熟者更須後搖。又捕魚。前網不盡。後
<lb ed="X" n="0314b07"/><lb ed="R114" n="0623a13"/>網乃得。種種因緣。重說無咎。問如何得契斯旨。答境
<lb ed="X" n="0314b08"/><lb ed="R114" n="0623a14"/>智俱忘。如何說契。問如是則言思道斷。心智路絕。答
<lb ed="X" n="0314b09"/><lb ed="R114" n="0623a15"/>此亦強言。雖欲隱形。而未亡跡。問如何得形迹俱忘。
<lb ed="X" n="0314b10"/><lb ed="R114" n="0623a16"/>答本無朕迹。如何欲亡。問如是。則如人飮水。冷煖自
<lb ed="X" n="0314b11"/><lb ed="R114" n="0623a17"/>知。當大悟時。方合斯旨。答此中亦無迷悟合不合道
<lb ed="X" n="0314b12"/><lb ed="R114" n="0623a18"/>理。撒手似君無一物。徒勞苦說數千般。古德云。盡十
<lb ed="X" n="0314b13"/><lb ed="R114" n="0623b01"/>方世界覓一人爲伴不得。又云。只有一人承紹祖位。
<lb ed="X" n="0314b14"/><lb ed="R114" n="0623b02"/>終無二人。若未親到。徒勞神思。此法一切凡聖大捨
<lb ed="X" n="0314b15"/><lb ed="R114" n="0623b03"/>身命處。不入此宗。皆非究竟。問如何踐履。答敎誰踐
<lb ed="X" n="0314b16"/><lb ed="R114" n="0623b04"/>履。問莫不成斷滅否。答尙不得常住。云何斷滅。問乞
<lb ed="X" n="0314b17"/><lb ed="R114" n="0623b05"/>最後一言。答化人問幻士。谷響答泉聲。欲達吾宗旨。
<lb ed="X" n="0314b18"/><lb ed="R114" n="0623b06"/>泥牛水上行　<name role="" type="person">歐陽修</name>問。高僧臨生死。談笑脫去。何
<lb ed="X" n="0314b19"/><lb ed="R114" n="0623b07"/>道致之答。定慧力耳。問今何無有。答古人念念在定。
<lb ed="X" n="0314b20"/><lb ed="R114" n="0623b08"/>臨終安得亂。今念念散亂。臨終安得定　問雲居膺。
<lb ed="X" n="0314b21"/><lb ed="R114" n="0623b09"/>因何佛菩薩不被生死所拘。凡夫獨縈此苦。答於淸
<lb ed="X" n="0314b22"/><lb ed="R114" n="0623b10"/>淨性中計有能所。卽墮生死。佛菩薩善知淸淨性中
<lb ed="X" n="0314b23"/><lb ed="R114" n="0623b11"/>不落有無。卽能所不立。問卽有了不了人。答了尙不
<lb ed="X" n="0314b24"/><lb ed="R114" n="0623b12"/>可得。豈有能了人乎。汝應念淨性中無有凡聖。亦無
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0314c" n="0314c"/>
<lb ed="X" n="0314c01"/><lb ed="R114" n="0623b13"/>了不了人。凡聖俱是名。若隨名生解卽墮生死。若知
<lb ed="X" n="0314c02"/><lb ed="R114" n="0623b14"/>假名不實。卽無有當名者。此是究竟極處若云我能
<lb ed="X" n="0314c03"/><lb ed="R114" n="0623b15"/>了彼不能了。是大病。見有淨穢凡聖亦大病。作無凡
<lb ed="X" n="0314c04"/><lb ed="R114" n="0623b16"/>聖解。又屬撥無因果。見有淨性可棲止。亦大病。作不
<lb ed="X" n="0314c05"/><lb ed="R114" n="0623b17"/>棲止解。亦大病。然淨性中雖無動搖。且不壞方便應
<lb ed="X" n="0314c06"/><lb ed="R114" n="0623b18"/>用。及興慈運悲。如是慈悲。卽今淸淨性。可謂見性成
<lb ed="X" n="0314c07"/><lb ed="R114" n="0624a01"/>佛矣　問大珠。如何得大涅槃。答不造生死業。問如
<lb ed="X" n="0314c08"/><lb ed="R114" n="0624a02"/>何是生死業。答求大涅槃。是生死業。捨垢取淨。有證
<lb ed="X" n="0314c09"/><lb ed="R114" n="0624a03"/>有得。及不脫對治門。均生死業。問如何得解脫。答本
<lb ed="X" n="0314c10"/><lb ed="R114" n="0624a04"/>自無縛。何用求解。直用直行。是無等等　黃檗云。人
<lb ed="X" n="0314c11"/><lb ed="R114" n="0624a05"/>多。謂境礙心。事礙理。常欲逃境安心。屛事存理。不知
<lb ed="X" n="0314c12"/><lb ed="R114" n="0624a06"/>乃心礙境。理礙事。但心空境自空。理寂事自寂。勿倒
<lb ed="X" n="0314c13"/><lb ed="R114" n="0624a07"/>用心也。人多不肯落空。不知自心本空。愚人除事不
<lb ed="X" n="0314c14"/><lb ed="R114" n="0624a08"/>除心。智者除心不除事　趙州問南泉。如何是道。答
<lb ed="X" n="0314c15"/><lb ed="R114" n="0624a09"/>平常心是道。問還可趨向也無。答擬向卽乖問。不擬
<lb ed="X" n="0314c16"/><lb ed="R114" n="0624a10"/>爭知是道。答道不屬知不知。知是妄覺。不知是無記。
<lb ed="X" n="0314c17"/><lb ed="R114" n="0624a11"/>眞達不疑之地。如太虗廓然。豈可強是非耶。師悟理
<lb ed="X" n="0314c18"/><lb ed="R114" n="0624a12"/>　僧問趙州。學人乍入叢林。乞指示。師曰。吃粥了未。
<lb ed="X" n="0314c19"/><lb ed="R114" n="0624a13"/>答吃了也。師云。洗鉢盂去。雲門云。且道指示。無指
<lb ed="X" n="0314c20"/><lb ed="R114" n="0624a14"/>示。若言有。趙州向伊道甚麼。若言無。這僧爲甚悟去
<lb ed="X" n="0314c21"/><lb ed="R114" n="0624a15"/>　皓月問。了卽業障本來空。師尊可祖爲甚却償債
<lb ed="X" n="0314c22"/><lb ed="R114" n="0624a16"/>去。長沙岑曰。大德不識本來空。問如何是本空。答業
<lb ed="X" n="0314c23"/><lb ed="R114" n="0624a17"/>障是。問如何是業障。答本來空是。偈曰。假有元非有。
<lb ed="X" n="0314c24"/><lb ed="R114" n="0624a18"/>假滅亦非無。涅槃償債義。一性更無殊　岑喚竺尙
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0315a" n="0315a"/>
<lb ed="X" n="0315a01"/><lb ed="R114" n="0624b01"/>書。書應諾。岑曰。不是本命。問不可離却今祇對。別有
<lb ed="X" n="0315a02"/><lb ed="R114" n="0624b02"/>第二主人。岑曰。喚尙書作至尊得麼。問恁麼總不祇
<lb ed="X" n="0315a03"/><lb ed="R114" n="0624b03"/>對時莫非主人。岑曰。非但祇對與不祇對。無始劫來
<lb ed="X" n="0315a04"/><lb ed="R114" n="0624b04"/>是箇生死根本。偈曰。學道之人不識眞。只爲從來認
<lb ed="X" n="0315a05"/><lb ed="R114" n="0624b05"/>識神。無始劫來生死本。癡人喚作本來人。妙喜拈曰。
<lb ed="X" n="0315a06"/><lb ed="R114" n="0624b06"/>祇對者旣不是。却喚甚麼作本來人。良久云。我恁麼
<lb ed="X" n="0315a07"/><lb ed="R114" n="0624b07"/>道。且作死馬醫　僧擧洞山云。兄弟。東去西去。直須
<lb ed="X" n="0315a08"/><lb ed="R114" n="0624b08"/>向萬里無寸草處去。良久云。只如無寸草處。作麼生
<lb ed="X" n="0315a09"/><lb ed="R114" n="0624b09"/>去。石霜問有人下語否。答無。霜曰。何不道出門便是
<lb ed="X" n="0315a10"/><lb ed="R114" n="0624b10"/>草。僧回擧洞山。洞曰。瀏陽乃有古佛耶。太陽云。便不
<lb ed="X" n="0315a11"/><lb ed="R114" n="0624b11"/>出。亦草漫漫地。圓通云。且道脚跟下一句作麼生。若
<lb ed="X" n="0315a12"/><lb ed="R114" n="0624b12"/>道萬里無寸草。許你見洞山。若道出門便是草。許你
<lb ed="X" n="0315a13"/><lb ed="R114" n="0624b13"/>見石霜。若道不出亦草漫漫。許你見太陽。若總道不
<lb ed="X" n="0315a14"/><lb ed="R114" n="0624b14"/>得。許你參見延聖。何故。惟有好風來席上。更無閑語
<lb ed="X" n="0315a15"/><lb ed="R114" n="0624b15"/>落人間。石霜曰。初機先須識取頭。其尾自至。疏山問。
<lb ed="X" n="0315a16"/><lb ed="R114" n="0624b16"/>如何是頭。霜曰。直須知有。如何是尾。答盡却今時。問
<lb ed="X" n="0315a17"/><lb ed="R114" n="0624b17"/>有頭無尾。答吐得黃金。堪作甚麼。問有尾無頭。答猶
<lb ed="X" n="0315a18"/><lb ed="R114" n="0624b18"/>有依倚在。問頭尾相稱。答渠不作這箇解會。亦未許
<lb ed="X" n="0315a19"/><lb ed="R114" n="0625a01"/>渠在。後僧問九峰。如何是頭。答開眼不覺曉。問尾。曰
<lb ed="X" n="0315a20"/><lb ed="R114" n="0625a02"/>不坐萬年牀。問有頭無尾。答終是不貴。問有尾無頭。
<lb ed="X" n="0315a21"/><lb ed="R114" n="0625a03"/>答雖飽無力。問頭尾相稱。答兒孫得力。室內不知
<lb ed="X" n="0315a22"/><lb ed="R114" n="0625a04"/>　夾山云。明不越戶。穴不棲巢。六戶不掩。四衢無踪。學
<lb ed="X" n="0315a23"/><lb ed="R114" n="0625a05"/>不停午。意不立玄。竿頭絲線從君弄。不犯淸波意自
<lb ed="X" n="0315a24"/><lb ed="R114" n="0625a06"/>殊　張拙云。光明寂照徧河沙。凡聖神靈共一家。一
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0315b" n="0315b"/>
<lb ed="X" n="0315b01"/><lb ed="R114" n="0625a07"/>念不生全體現。六根纔動被雲遮。斷除妄想重增病。
<lb ed="X" n="0315b02"/><lb ed="R114" n="0625a08"/>趨向眞如亦是邪。隨順世緣無掛礙。涅槃生死等空
<lb ed="X" n="0315b03"/><lb ed="R114" n="0625a09"/>花　洛浦云。末後一句。始到牢關。鎖斷要津。不通凡
<lb ed="X" n="0315b04"/><lb ed="R114" n="0625a10"/>聖。向道任汝天下樂欣欣。我終不肯。欲知上流。不將
<lb ed="X" n="0315b05"/><lb ed="R114" n="0625a11"/>佛祖言敎貼在額頭上。如龜負圖。自取喪身之兆。直
<lb ed="X" n="0315b06"/><lb ed="R114" n="0625a12"/>須劫外明宗。莫向言中取則。是以石人幾似汝。也解
<lb ed="X" n="0315b07"/><lb ed="R114" n="0625a13"/>唱巴歌。汝若似石人。雪曲應難和　雲門問。密密處
<lb ed="X" n="0315b08"/><lb ed="R114" n="0625a14"/>爲甚麼不知有。古德答。只爲密密。所以不知有。問此
<lb ed="X" n="0315b09"/><lb ed="R114" n="0625a15"/>人如何親近。答莫向密密處親近。問不向密密處如
<lb ed="X" n="0315b10"/><lb ed="R114" n="0625a16"/>何。答始解親近。門曰諾諾　乾峰曰。法身三種病二
<lb ed="X" n="0315b11"/><lb ed="R114" n="0625a17"/>種光。須一一透過。始解歸家穩坐。須知更有向上一
<lb ed="X" n="0315b12"/><lb ed="R114" n="0625a18"/>竅在。雲門出問。爲甚麼庵內人不知庵外事。乾峰呵
<lb ed="X" n="0315b13"/><lb ed="R114" n="0625b01"/>呵大笑。雲曰。猶是學人疑處。乾曰。子是甚麼心行。雲
<lb ed="X" n="0315b14"/><lb ed="R114" n="0625b02"/>曰。也要和尙相委。乾曰。直須與麼。方解穩坐。門應諾
<lb ed="X" n="0315b15"/><lb ed="R114" n="0625b03"/>諾　雲門曰。古宿爲慈悲故。有落草談。若出草之談。
<lb ed="X" n="0315b16"/><lb ed="R114" n="0625b04"/>卽無與麼。如仰山問僧。近離甚處。曰廬山。又問曾到
<lb ed="X" n="0315b17"/><lb ed="R114" n="0625b05"/><name role="" type="person">五老峰</name>麼。曰不曾。仰曰。汝不曾游山。此卽慈悲之故。
<lb ed="X" n="0315b18"/><lb ed="R114" n="0625b06"/>有落草之談　風穴參南院。機鋒峻峭。南院亦未辨
<lb ed="X" n="0315b19"/><lb ed="R114" n="0625b07"/>得他。次日只尋常問云。夏在甚處。答與廓侍者過夏。
<lb ed="X" n="0315b20"/><lb ed="R114" n="0625b08"/>院問。向你道甚麼。答始終只敎某一向作主。院便打
<lb ed="X" n="0315b21"/><lb ed="R114" n="0625b09"/>推出。曰這般納敗闕漢。有甚用處。穴服膺。一日院問。
<lb ed="X" n="0315b22"/><lb ed="R114" n="0625b10"/>南方一棒作麼商量。答作奇特商量。穴却問此間作
<lb ed="X" n="0315b23"/><lb ed="R114" n="0625b11"/>麼商量。院拈杖云。棒下無生忍。臨機不見師。穴大徹
<lb ed="X" n="0315b24"/><lb ed="R114" n="0625b12"/>　風穴擧南院云。欲得親切。莫將問來問。會麼。問在
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0315c" n="0315c"/>
<lb ed="X" n="0315c01"/><lb ed="R114" n="0625b13"/>答處。答在問處。雖然如是。有時問不在答處。答不在
<lb ed="X" n="0315c02"/><lb ed="R114" n="0625b14"/>問處。汝若擬議。老僧在汝脚跟底。大凡參學眼目。直
<lb ed="X" n="0315c03"/><lb ed="R114" n="0625b15"/>須臨機大用現前。勿自拘於小節。設使言前薦得。猶
<lb ed="X" n="0315c04"/><lb ed="R114" n="0625b16"/>自滯殻迷封。句下精通。未免觸途狂見。應是向來依
<lb ed="X" n="0315c05"/><lb ed="R114" n="0625b17"/>他作解。明昧兩岐。一切掃却。直敎如師兒哮吼一聲。
<lb ed="X" n="0315c06"/><lb ed="R114" n="0625b18"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0315001" n="0315001"/>璧立千仞。誰敢正眼<g ref="#CB15111">覷</g>著。<g ref="#CB15111">覷</g>卽瞎却渠眼　法眼因
<lb ed="X" n="0315c07"/><lb ed="R114" n="0626a01"/>沙塞井泉。問泉眼不通。被沙礙。道眼不通。被甚麼礙。
<lb ed="X" n="0315c08"/><lb ed="R114" n="0626a02"/>自代曰。被眼礙　汾陽昭見老宿七十一人。後至首
<lb ed="X" n="0315c09"/><lb ed="R114" n="0626a03"/>山。問百丈捲席意旨。首云。龍袖拂開全體現。昭曰。師
<lb ed="X" n="0315c10"/><lb ed="R114" n="0626a04"/>意如何。首曰。象王行處絕狐踪。昭大悟。拜起曰。萬古
<lb ed="X" n="0315c11"/><lb ed="R114" n="0626a05"/>碧渾空界月。再三撈漉始應知。有問。見何道理。便爾
<lb ed="X" n="0315c12"/><lb ed="R114" n="0626a06"/>自肯。曰正是我放身心處　圜悟請益濟臨四賓主
<lb ed="X" n="0315c13"/><lb ed="R114" n="0626a07"/>怎生。演祖曰。也只箇程限。是甚麼閑事。我這裏却是
<lb ed="X" n="0315c14"/><lb ed="R114" n="0626a08"/>馬前相撲倒便休。演謂悟曰。你也儘好。只是有些病
<lb ed="X" n="0315c15"/><lb ed="R114" n="0626a09"/>禪忒多。只是尋常說話時多少好。有僧問因甚嫌人
<lb ed="X" n="0315c16"/><lb ed="R114" n="0626a10"/>說禪。演曰。惡情悰　慧球云。欲得省要。却是山河大
<lb ed="X" n="0315c17"/><lb ed="R114" n="0626a11"/>地與汝發明。其道旣常。亦能究竟。若文殊門入者。一
<lb ed="X" n="0315c18"/><lb ed="R114" n="0626a12"/>切土木瓦。礫助汝發機。若觀音門入者。一切音響助
<lb ed="X" n="0315c19"/><lb ed="R114" n="0626a13"/>汝發機。若普賢門入者。不動步而到。以此三門方便
<lb ed="X" n="0315c20"/><lb ed="R114" n="0626a14"/>示汝。如將一隻折箸攪大海水。令彼魚龍知水爲命。
<lb ed="X" n="0315c21"/><lb ed="R114" n="0626a15"/>會麼　茫沖謂圓通旻曰。某墮金紫行。與此事稍遠。
<lb ed="X" n="0315c22"/><lb ed="R114" n="0626a16"/>通呼內翰。公諾。通曰。何遠之有。公躍然曰。乞再垂示。
<lb ed="X" n="0315c23"/><lb ed="R114" n="0626a17"/>通曰。此去洪都有四程。公佇思。通曰。見卽便見。擬思
<lb ed="X" n="0315c24"/><lb ed="R114" n="0626a18"/>卽差。公有省　吳居厚謁圓通曰。前問訥老透趙州
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0316a" n="0316a"/>
<lb ed="X" n="0316a01"/><lb ed="R114" n="0626b01"/>關事如何。訥曰。且去做官。今不覺五十餘年。通曰。曾
<lb ed="X" n="0316a02"/><lb ed="R114" n="0626b02"/>明得透關事麼。厚曰。未甚灑脫。通度扇曰。請使扇。厚
<lb ed="X" n="0316a03"/><lb ed="R114" n="0626b03"/>卽揮扇。通曰。有甚不灑脫處。厚忽省曰。便請末後句。
<lb ed="X" n="0316a04"/><lb ed="R114" n="0626b04"/>通乃揮扇兩下。厚曰。親切親切。通曰。吉獠舌頭三千
<lb ed="X" n="0316a05"/><lb ed="R114" n="0626b05"/>里。覩貺問通曰。是法非思量分別所能解。如何湊泊。
<lb ed="X" n="0316a06"/><lb ed="R114" n="0626b06"/>通曰。全身入火聚。公曰。畢竟如何會。通曰。驀直去公
<lb ed="X" n="0316a07"/><lb ed="R114" n="0626b07"/>沈吟。通曰。可更吃茶麼。公曰不必。通曰。何不恁麼會。
<lb ed="X" n="0316a08"/><lb ed="R114" n="0626b08"/>公契旨曰。元來太近。通曰。十萬八千。公占偈曰。不可
<lb ed="X" n="0316a09"/><lb ed="R114" n="0626b09"/>思議。是大火聚。便恁麼去。不離當處。通曰咦。猶有這
<lb ed="X" n="0316a10"/><lb ed="R114" n="0626b10"/>箇在。公曰。乞再示。通曰。便恁麼去。鐺是鐵鑄　師遠
<lb ed="X" n="0316a11"/><lb ed="R114" n="0626b11"/>擧楊岐三脚驢話。有道宗師家無固必。有問隨答。作
<lb ed="X" n="0316a12"/><lb ed="R114" n="0626b12"/>乾無事會。不見楊岐用處。乃至祖師千差萬別門庭。
<lb ed="X" n="0316a13"/><lb ed="R114" n="0626b13"/>如何消遣。又有只向佛邊會。却與自己沒交涉。古人
<lb ed="X" n="0316a14"/><lb ed="R114" n="0626b14"/>道凡有言句。一一須消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0316a1401" n="0316a1401"/><anchor xml:id="beg0316a1401" n="0316a1401"/>己<anchor xml:id="end0316a1401"/>。又作麼生。又有只作
<lb ed="X" n="0316a15"/><lb ed="R114" n="0626b15"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0316a1501" n="0316a1501"/><anchor xml:id="beg0316a1501" n="0316a1501"/>己<anchor xml:id="end0316a1501"/>會。棄却古人用處。惟知明自<anchor xml:id="nkr_note_add_0316a1502" n="0316a1502"/><anchor xml:id="beg0316a1502" n="0316a1502"/>己<anchor xml:id="end0316a1502"/>事。古人方便却
<lb ed="X" n="0316a16"/><lb ed="R114" n="0626b16"/>如何消遣。旣消遣不下。却似抱橋柱洗澡。要且放手
<lb ed="X" n="0316a17"/><lb ed="R114" n="0626b17"/>不得。此亦是病。又有却去脚多少處會。此病最難醫
<lb ed="X" n="0316a18"/><lb ed="R114" n="0626b18"/>也。所以他語巧妙處。學人卒難摸索。纔擬心卽差也。
<lb ed="X" n="0316a19"/><lb ed="R114" n="0627a01"/>前輩謂之楊岐宗旨。須是他屋裏人到恁麼田地。方
<lb ed="X" n="0316a20"/><lb ed="R114" n="0627a02"/>堪傳授。這公案直須透頂透底漢方了得。直須向威
<lb ed="X" n="0316a21"/><lb ed="R114" n="0627a03"/>音那畔覰著。提起便行。捺著便轉。却向萬仞峰頭進
<lb ed="X" n="0316a22"/><lb ed="R114" n="0627a04"/>一步。可以坐斷天下人舌頭。今有麼。如無聽一頌。三
<lb ed="X" n="0316a23"/><lb ed="R114" n="0627a05"/>脚驢子弄蹄行。直透威音萬丈坑。雲在嶺頭閑不徹。
<lb ed="X" n="0316a24"/><lb ed="R114" n="0627a06"/>水流<g ref="#CB00589">㵎</g>底太忙生。湖南長老誰解會。行人更在靑山
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0316b" n="0316b"/>
<lb ed="X" n="0316b01"/><lb ed="R114" n="0627a07"/>外　王蕭問大隨云。某有箇見處。被人問。却開口不
<lb ed="X" n="0316b02"/><lb ed="R114" n="0627a08"/>得。過在甚處。隨曰。過在有箇見處。隨却問幾時到任。
<lb ed="X" n="0316b03"/><lb ed="R114" n="0627a09"/>曰去年八月。隨曰。爲甚麼道開口不得。蕭契悟　湛
<lb ed="X" n="0316b04"/><lb ed="R114" n="0627a10"/>堂謂大慧曰。我這裏禪。你一時理會得。說也說得。拈
<lb ed="X" n="0316b05"/><lb ed="R114" n="0627a11"/>頌普說也做得。只欠這一解在<g ref="#CB01403">㘞</g>。若不得這一解。惺
<lb ed="X" n="0316b06"/><lb ed="R114" n="0627a12"/>惺思量時便有禪。纔睡著便無了。如何敵得生死。杲
<lb ed="X" n="0316b07"/><lb ed="R114" n="0627a13"/>曰。正是某甲疑處。堂病亟。曰有箇勤巴子汝必依之。
<lb ed="X" n="0316b08"/><lb ed="R114" n="0627a14"/>可了汝事。後見圜悟。擧東山水上行語。杲呈四十九
<lb ed="X" n="0316b09"/><lb ed="R114" n="0627a15"/>轉語。悟不肯。悟一日擧云。天寧卽不然。若問諸佛出
<lb ed="X" n="0316b10"/><lb ed="R114" n="0627a16"/>身處。但向道薰風自南來。殿角生微涼。杲豁然。悟察
<lb ed="X" n="0316b11"/><lb ed="R114" n="0627a17"/>杲雖得前後際斷。動相不生。却坐靜躶躶處。曰不易。
<lb ed="X" n="0316b12"/><lb ed="R114" n="0627a18"/>你到這田地。可惜死了不能活。不疑言句是爲大病。
<lb ed="X" n="0316b13"/><lb ed="R114" n="0627b01"/>不見道懸崖撒手。自肯承當。絕後再甦。欺君不得。須
<lb ed="X" n="0316b14"/><lb ed="R114" n="0627b02"/>知有這箇道理。每擧有句無句如藤倚樹問之。杲開
<lb ed="X" n="0316b15"/><lb ed="R114" n="0627b03"/>口。便曰不是。飯時。杲把箸在手。忘下口。杲曰。這箇道
<lb ed="X" n="0316b16"/><lb ed="R114" n="0627b04"/>理。如狗看熱油鐺。欲<g ref="#CB02549">䑛</g><g ref="#CB02549">䑛</g>不得。欲捨捨不得。悟曰。喩
<lb ed="X" n="0316b17"/><lb ed="R114" n="0627b05"/>得極好。這便是金剛圈栗棘<anchor xml:id="nkr_note_add_0316b1701" n="0316b1701"/><anchor xml:id="beg0316b1701" n="0316b1701"/>蓬<anchor xml:id="end0316b1701"/>也。一日杲問。和尙曾
<lb ed="X" n="0316b18"/><lb ed="R114" n="0627b06"/>問五祖。祖道甚麼。悟述祖云。描也描不成。畫也畫不
<lb ed="X" n="0316b19"/><lb ed="R114" n="0627b07"/>就。又問樹倒藤枯時如何。祖云。相隨來也。杲曰。我會
<lb ed="X" n="0316b20"/><lb ed="R114" n="0627b08"/>也。杲旣大徹。反於數禪客有疑。悟曰。我這裏禪如大
<lb ed="X" n="0316b21"/><lb ed="R114" n="0627b09"/>海。你將箇大海傾去始得。若將鉢盂盛得些。是你器
<lb ed="X" n="0316b22"/><lb ed="R114" n="0627b10"/>量如此。能有幾箇得到你田地。悟語杲云。近諸方盡
<lb ed="X" n="0316b23"/><lb ed="R114" n="0627b11"/>成窠臼。我與佛鑑佛眼參禪。今佛鑑下。有一種作狗
<lb ed="X" n="0316b24"/><lb ed="R114" n="0627b12"/>子叫。鵓鳩鳴。取笑人。佛眼下。有一種覰燈籠。指東畫
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0316c" n="0316c"/>
<lb ed="X" n="0316c01"/><lb ed="R114" n="0627b13"/>西。如眼見鬼一般。我這裏且無這兩般病。杲曰。擊石
<lb ed="X" n="0316c02"/><lb ed="R114" n="0627b14"/>火。閃電光。引得無限人弄業識。擧了便會了。豈不是
<lb ed="X" n="0316c03"/><lb ed="R114" n="0627b15"/>大窠臼。悟不覺吐舌。乃云休管他。我只以契證爲期。
<lb ed="X" n="0316c04"/><lb ed="R114" n="0627b16"/>若不契證。終不放過。杲曰。契證卽得。第恐恁麼傳將
<lb ed="X" n="0316c05"/><lb ed="R114" n="0627b17"/>去。擧了便悟了。硬主張。擊石火。閃電光。業識茫茫。未
<lb ed="X" n="0316c06"/><lb ed="R114" n="0627b18"/>有了日。悟深肯之　雪巖云。處州書記。說這工夫不
<lb ed="X" n="0316c07"/><lb ed="R114" n="0628a01"/>濟事。動靜二相打作兩橛。我被說著。眞箇坐便有這
<lb ed="X" n="0316c08"/><lb ed="R114" n="0628a02"/>境。纔拈提放箸。都不見了。他道參禪須起疑。大疑大
<lb ed="X" n="0316c09"/><lb ed="R114" n="0628a03"/>悟。小疑小悟。不疑不悟。我便提箇乾矢橛。封了被。脅
<lb ed="X" n="0316c10"/><lb ed="R114" n="0628a04"/>不沾席。行坐只是昏散膠擾。霎時乾淨不得。淨慈七
<lb ed="X" n="0316c11"/><lb ed="R114" n="0628a05"/>兄弟坐禪。有修上座不在數。只是獨行獨坐。蒲團坐
<lb ed="X" n="0316c12"/><lb ed="R114" n="0628a06"/>如鐵橛。行時挺起脊梁。我要近他說話。二年不得。我
<lb ed="X" n="0316c13"/><lb ed="R114" n="0628a07"/>因不倒頭。昏散輥一團。不覺流淚起鄕念。自此都放
<lb ed="X" n="0316c14"/><lb ed="R114" n="0628a08"/>下。兩月後再來參假。却得這一放。十倍精神。元來究
<lb ed="X" n="0316c15"/><lb ed="R114" n="0628a09"/>明此事。不睡也不得。須中夜爛睡一覺。方有精神。一
<lb ed="X" n="0316c16"/><lb ed="R114" n="0628a10"/>日見修。問去年要與你說話。只避我。他道辦道人無
<lb ed="X" n="0316c17"/><lb ed="R114" n="0628a11"/>翦爪工。更與你說話在。我末後道。今被昏散打倂不
<lb ed="X" n="0316c18"/><lb ed="R114" n="0628a12"/>去。他云是你不猛烈。須是高著蒲團。豎起脊梁。三百
<lb ed="X" n="0316c19"/><lb ed="R114" n="0628a13"/>六十骨脊。八萬四千毛竅。倂作一箇無字。我依他提
<lb ed="X" n="0316c20"/><lb ed="R114" n="0628a14"/>得轉力。轉見又散。到此盡命一提。忽見身心俱忘。目
<lb ed="X" n="0316c21"/><lb ed="R114" n="0628a15"/>前如一片銀山相似。淸淸三晝夜。修問。我對云辦道。
<lb ed="X" n="0316c22"/><lb ed="R114" n="0628a16"/>他云你喚什麼作道。不能對。轉加迷悶。首座云。你但
<lb ed="X" n="0316c23"/><lb ed="R114" n="0628a17"/>大開著眼。看是什麼道理。被這一提。纔上蒲團。面前
<lb ed="X" n="0316c24"/><lb ed="R114" n="0628a18"/>豁然開。如地陷一般。說似人不得。尋修兄。便道且喜
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0317a" n="0317a"/>
<lb ed="X" n="0317a01"/><lb ed="R114" n="0628b01"/>且喜。我與他柳堤行一轉。森羅萬象。向來所厭棄物。
<lb ed="X" n="0317a02"/><lb ed="R114" n="0628b02"/>與無明煩惱昏散。元來盡自妙明眞如性中流出。半
<lb ed="X" n="0317a03"/><lb ed="R114" n="0628b03"/>月餘動相不生。可憐不遇大手眼尊宿。與我打倂。不
<lb ed="X" n="0317a04"/><lb ed="R114" n="0628b04"/>合向者裏坐住。謂之見地不脫。礙正知見。於睡著無
<lb ed="X" n="0317a05"/><lb ed="R114" n="0628b05"/>夢想聞見地。又打作兩橛。寤寐恒一之說。又透不過。
<lb ed="X" n="0317a06"/><lb ed="R114" n="0628b06"/>礙在胷中。十年後。來東天目。見一株古柏。觸著向來
<lb ed="X" n="0317a07"/><lb ed="R114" n="0628b07"/>所得境界。和底一時颺下。自此不疑生死。不疑佛祖。
<lb ed="X" n="0317a08"/><lb ed="R114" n="0628b08"/>方始見徑山老人立處　高峰參雪巖。方問訊。卽打
<lb ed="X" n="0317a09"/><lb ed="R114" n="0628b09"/>出。閉門。再往。令看一話頭。忽一日問誰與你拖這死
<lb ed="X" n="0317a10"/><lb ed="R114" n="0628b10"/>屍來。聲未絕。卽打。不知幾。偶憶一歸何處話。疑情頓
<lb ed="X" n="0317a11"/><lb ed="R114" n="0628b11"/>發。三晝夜目不交睫。擡頭覩演祖眞讚云。百年三萬
<lb ed="X" n="0317a12"/><lb ed="R114" n="0628b12"/>六千日。反覆元來是遮漢。打破拖死屍疑。見欽問誰
<lb ed="X" n="0317a13"/><lb ed="R114" n="0628b13"/>拖死屍到這裏。便喝。欽拈棒。把住云。今日打某甲不
<lb ed="X" n="0317a14"/><lb ed="R114" n="0628b14"/>得。欽曰。爲甚打不得。拂袖便出。一日欽問。日間浩浩
<lb ed="X" n="0317a15"/><lb ed="R114" n="0628b15"/>時作得主麼。答作得主。問睡夢中作得主麼。答作得
<lb ed="X" n="0317a16"/><lb ed="R114" n="0628b16"/>主。又云。正睡著無夢想見聞。主在甚處。無語。欽囑曰。
<lb ed="X" n="0317a17"/><lb ed="R114" n="0628b17"/>從今日去。也不要你學佛學法。但飢吃飯。困打眠。纔
<lb ed="X" n="0317a18"/><lb ed="R114" n="0628b18"/>覺來。却抖擻精神。我這一覺。主公畢竟在甚處安身
<lb ed="X" n="0317a19"/><lb ed="R114" n="0629a01"/>立命。自誓云。<g ref="#CB05270">𢬵</g>一生做箇癡獃漢。決要這一著子明
<lb ed="X" n="0317a20"/><lb ed="R114" n="0629a02"/>白。越五載。同宿友枕墮地作聲。大悟。語學人曰。今負
<lb ed="X" n="0317a21"/><lb ed="R114" n="0629a03"/>一知半解不能了徹者。病在甚處。只爲坐在不疑之
<lb ed="X" n="0317a22"/><lb ed="R114" n="0629a04"/>地。被參徒下一喝。不能辨邪正。蓋從前得處莽鹵也。
<lb ed="X" n="0317a23"/><lb ed="R114" n="0629a05"/>直須參到大徹田地。明得差別智。方能勘辨人。殺活
<lb ed="X" n="0317a24"/><lb ed="R114" n="0629a06"/>人。此吃折脚鐺飯底工夫做到。如二人同時下喝。那
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0317b" n="0317b"/>
<lb ed="X" n="0317b01"/><lb ed="R114" n="0629a07"/>有眼。那無眼。那箇深。那箇淺。還辨得出麼　應庵擧
<lb ed="X" n="0317b02"/><lb ed="R114" n="0629a08"/>白雲端云。悟了須遇人始得。若不遇人。只是箇無尾
<lb ed="X" n="0317b03"/><lb ed="R114" n="0629a09"/>巴猢猻。纔弄出。便人笑。深信此道者。萬中無一。私謂
<lb ed="X" n="0317b04"/><lb ed="R114" n="0629a10"/>歷祖。乘大悲願出世。爲人開示言句。洵屬美不勝收
<lb ed="X" n="0317b05"/><lb ed="R114" n="0629a11"/>茲門所錄。重重透發心宗。體段大備。倘能精細研察。
<lb ed="X" n="0317b06"/><lb ed="R114" n="0629a12"/>儘可藉以徹了本來。其有欲融會淹貫者。更須徧閱
<lb ed="X" n="0317b07"/><lb ed="R114" n="0629a13"/>古今燈錄。愈淵博而愈廣大者也。然須知古德示人
<lb ed="X" n="0317b08"/><lb ed="R114" n="0629a14"/>千言萬語。阨其要有二。一悟門。二保任。未悟之先。自
<lb ed="X" n="0317b09"/><lb ed="R114" n="0629a15"/>初學至久參。總須以悟門徹契爲入手。所謂大疑大
<lb ed="X" n="0317b10"/><lb ed="R114" n="0629a16"/>悟。只貴子見地。不貴子行履是也。旣悟後自破參至
<lb ed="X" n="0317b11"/><lb ed="R114" n="0629a17"/>臘終。全在功熏縝密爲正行。所謂行解相應。那邊明
<lb ed="X" n="0317b12"/><lb ed="R114" n="0629a18"/>白了。來這邊行履是也。如以兩者相較。則悟後工夫。
<lb ed="X" n="0317b13"/><lb ed="R114" n="0629b01"/>當無不自重己靈。自慶知有。卽逢緣懈怠時知抱慚。
<lb ed="X" n="0317b14"/><lb ed="R114" n="0629b02"/>或不至如癡狂輩肆無忌憚。依前甘作博地凡夫。以
<lb ed="X" n="0317b15"/><lb ed="R114" n="0629b03"/>辜負唐喪此生知見。若未悟前。則全在師家鉗鎚妙
<lb ed="X" n="0317b16"/><lb ed="R114" n="0629b04"/>密。學人志量宏深。不到徹頭。不肯歇手。脫有纖毫消
<lb ed="X" n="0317b17"/><lb ed="R114" n="0629b05"/>不過處。<g ref="#CB05270">𢬵</g>著十年廿載。必求透徹而後休。方得隻眼
<lb ed="X" n="0317b18"/><lb ed="R114" n="0629b06"/>孤撐。種智深入。與佛祖把手同行。其於古人千差萬
<lb ed="X" n="0317b19"/><lb ed="R114" n="0629b07"/>別公案。機用言句。如觀掌紋。悉洞鑒明了。纔不枉來
<lb ed="X" n="0317b20"/><lb ed="R114" n="0629b08"/>閻浮一番。是以悟門一著。尤爲吃緊。須看古人參究
<lb ed="X" n="0317b21"/><lb ed="R114" n="0629b09"/>榜樣。何等刻苦。何等勇猛。如大慧在湛堂座下。拈提
<lb ed="X" n="0317b22"/><lb ed="R114" n="0629b10"/>皆會。於門頭戶邊消息。<anchor xml:id="nkr_note_add_0317b2201" n="0317b2201"/><anchor xml:id="beg0317b2201" n="0317b2201"/>已<anchor xml:id="end0317b2201"/>是七穿八達。少此一<g ref="#CB01403">㘞</g>。則
<lb ed="X" n="0317b23"/><lb ed="R114" n="0629b11"/>終不了當。必待薰風南來句。始剝去一層。又必待相
<lb ed="X" n="0317b24"/><lb ed="R114" n="0629b12"/>隨來也句。方徹法源底。則今時人略有所得。頓爾不
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0317c" n="0317c"/>
<lb ed="X" n="0317c01"/><lb ed="R114" n="0629b13"/>疑言句自滿足者。奚翅萬里崖州。又如雪巖<anchor xml:id="nkr_note_add_0317c0101" n="0317c0101"/><anchor xml:id="beg0317c0101" n="0317c0101"/>已<anchor xml:id="end0317c0101"/>得動
<lb ed="X" n="0317c02"/><lb ed="R114" n="0629b14"/>相不生。了知萬象森羅皆妙明性流出。而無夢想處。
<lb ed="X" n="0317c03"/><lb ed="R114" n="0629b15"/>打成兩橛。若非肯自刻苦。那有觸著古柏徹底打倂
<lb ed="X" n="0317c04"/><lb ed="R114" n="0629b16"/>時節。雪巖是過來人。便將此藥頭炙高峰之病。蓋無
<lb ed="X" n="0317c05"/><lb ed="R114" n="0629b17"/>夢想見聞之際。是昏悶地位。明了意識不行。全沒撈
<lb ed="X" n="0317c06"/><lb ed="R114" n="0629b18"/>摸處。不獨雪巖高峰二尊宿透不去。大約盡未來際
<lb ed="X" n="0317c07"/><lb ed="R114" n="0630a01"/>禪客。或得見聞覺知光影者。於此總必打成兩橛。其
<lb ed="X" n="0317c08"/><lb ed="R114" n="0630a02"/>無志氣者。或強作血脈不斷消解。或強謂誰求相見
<lb ed="X" n="0317c09"/><lb ed="R114" n="0630a03"/>理會。更不求通徹打倂。此是古今學人通病。若高峰
<lb ed="X" n="0317c10"/><lb ed="R114" n="0630a04"/>以先得元來遮漢見地。<anchor xml:id="nkr_note_add_0317c1001" n="0317c1001"/><anchor xml:id="beg0317c1001" n="0317c1001"/>已<anchor xml:id="end0317c1001"/>透拖死屍主。更不<g ref="#CB05270">𢬵</g>此一
<lb ed="X" n="0317c11"/><lb ed="R114" n="0630a05"/>生做獃漢。那得有五載後枕子落地徹悟因緣。寄語
<lb ed="X" n="0317c12"/><lb ed="R114" n="0630a06"/>來哲。須知未透此關。總是有夢有想時夾雜昭靈業
<lb ed="X" n="0317c13"/><lb ed="R114" n="0630a07"/>識。非眞白淨主公也。且於古德言句中。如百丈云靈
<lb ed="X" n="0317c14"/><lb ed="R114" n="0630a08"/>光獨耀獨字。臨濟云歷歷孤明孤字。洞山所云三更
<lb ed="X" n="0317c15"/><lb ed="R114" n="0630a09"/>初夜月明前之初字前字。又古所云父母未生前主
<lb ed="X" n="0317c16"/><lb ed="R114" n="0630a10"/>公安身立命處句。死了燒了向甚麼處相見句。身裏
<lb ed="X" n="0317c17"/><lb ed="R114" n="0630a11"/>出門難句。堂中事作麼生句。庵內人爲甚麼不知庵
<lb ed="X" n="0317c18"/><lb ed="R114" n="0630a12"/>外事句。種種此類。皆是浮面依稀影響。支吾消釋。斷
<lb ed="X" n="0317c19"/><lb ed="R114" n="0630a13"/>斷不能徹底萬分親切契。證似此廉纖粘滯。籠統支
<lb ed="X" n="0317c20"/><lb ed="R114" n="0630a14"/>離。自救不能。如何勘驗得學人邪正深淺。承嗣得佛
<lb ed="X" n="0317c21"/><lb ed="R114" n="0630a15"/>祖慧命。五體投地。痛哭頂禮。願與諸來哲。具第一等
<lb ed="X" n="0317c22"/><lb ed="R114" n="0630a16"/>人志氣。具第一等人剛骨。具第一等人猛烈。具第一
<lb ed="X" n="0317c23"/><lb ed="R114" n="0630a17"/>等人眼目。平氣虗衷。我之所悟。倘不與無夢想主公
<lb ed="X" n="0317c24"/><lb ed="R114" n="0630a18"/>安身立命處相應。決不肯將就糢糊。放過罷手。不計
<pb ed="X" xml:id="X65.1283.0318a" n="0318a"/>
<lb ed="X" n="0318a01"/><lb ed="R114" n="0630b01"/>歲月。與之苦切撕捱。庶幾思之思之。鬼神通之。絕後
<lb ed="X" n="0318a02"/><lb ed="R114" n="0630b02"/>再甦。欺君不得。慶快生平。證得本分淸楚。眞不愧爲
<lb ed="X" n="0318a03"/><lb ed="R114" n="0630b03"/>少林兒孫。此則得得西來老古椎。所深望於常寂光
<lb ed="X" n="0318a04"/><lb ed="R114" n="0630b04"/>中者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0318a05"/><lb ed="R114" n="0630b05"/>
<lb ed="X" n="0318a06"/><lb ed="R114" n="0630b06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>宗範卷上</cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0286a0901" to="#end0286a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0286b0301" to="#end0286b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0287a1201" to="#end0287a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0287b0201" to="#end0287b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0287b1001" to="#end0287b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0287b1201" to="#end0287b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0287b1401" to="#end0287b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0287b1801" to="#end0287b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0287b2301" to="#end0287b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app>
<app from="#beg0288b0601" to="#end0288b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0289c1201" to="#end0289c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0290c0601" to="#end0290c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0291c1401" to="#end0291c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0291c1901" to="#end0291c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">蓬</lem><rdg wit="#wit.orig">篷</rdg></app>
<app from="#beg0291c2301" to="#end0291c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0292b1601" to="#end0292b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0292c1501" to="#end0292c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0292c1502" to="#end0292c1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0293a2201" to="#end0293a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0293b0301" to="#end0293b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0293c1501" to="#end0293c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0294a1401" to="#end0294a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295a0601" to="#end0295a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295a1801" to="#end0295a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295a1901" to="#end0295a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295b0101" to="#end0295b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295b0601" to="#end0295b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0295b2001" to="#end0295b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0296a1901" to="#end0296a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0298a2201" to="#end0298a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">揚</lem><rdg wit="#wit.orig">掦</rdg></app>
<app from="#beg0299b0301" to="#end0299b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0299c2001" to="#end0299c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0300b1101" to="#end0300b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0300c0201" to="#end0300c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0301a1001" to="#end0301a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0301b0501" to="#end0301b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0301b1701" to="#end0301b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0301c0301" to="#end0301c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0301c0601" to="#end0301c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0301c1301" to="#end0301c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0301c2401" to="#end0301c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0302a2401" to="#end0302a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0302b0901" to="#end0302b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0302b1601" to="#end0302b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0303a0301" to="#end0303a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0303b1401" to="#end0303b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0303b1501" to="#end0303b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0303c1301" to="#end0303c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0304a2001" to="#end0304a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0304b0201" to="#end0304b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0305a0201" to="#end0305a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0306a0901" to="#end0306a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0306b2301" to="#end0306b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307a0301" to="#end0307a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307a0901" to="#end0307a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307a0902" to="#end0307a0902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307a1601" to="#end0307a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0307a2101" to="#end0307a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307b0301" to="#end0307b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307b0401" to="#end0307b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307c0501" to="#end0307c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307c0701" to="#end0307c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307c1101" to="#end0307c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307c2001" to="#end0307c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0307c2201" to="#end0307c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0308b1201" to="#end0308b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0308b1801" to="#end0308b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0308b2101" to="#end0308b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0308c0901" to="#end0308c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">佛</lem><rdg wit="#wit.orig">彿</rdg></app>
<app from="#beg0309a0701" to="#end0309a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0309a1001" to="#end0309a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0309b0401" to="#end0309b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0309b2301" to="#end0309b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0309c0601" to="#end0309c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0309c2101" to="#end0309c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0310a1101" to="#end0310a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0311a0301" to="#end0311a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app>
<app from="#beg0311a2301" to="#end0311a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0312c0101" to="#end0312c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0313c1501" to="#end0313c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0316a1401" to="#end0316a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0316a1501" to="#end0316a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0316a1502" to="#end0316a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0316b1701" to="#end0316b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">蓬</lem><rdg wit="#wit.orig">篷</rdg></app>
<app from="#beg0317b2201" to="#end0317b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0317c0101" to="#end0317c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0317c1001" to="#end0317c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0286001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0286001">巖疑嚴</note>
<note n="0291001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0291001">巖疑嚴</note>
<note n="0291002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0291002">璧疑壁</note>
<note n="0297001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0297001">是疑見</note>
<note n="0300001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0300001">饗疑餐</note>
<note n="0303001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0303001">提疑堤</note>
<note n="0315001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0315001">璧當作壁</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0286a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0286b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0286b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0287a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0287b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b0201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0287b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1001">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0287b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1201">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0287b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1401">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0287b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1801">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0287b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b2301">［－］【CB】，一【卍續】</note>
<note n="0288b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0288b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0289c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0290c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0291c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0291c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c1901">蓬【CB】，篷【卍續】</note>
<note n="0291c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0292b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0292b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0292c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0292c1501">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0292c1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0292c1502">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0293a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293a2201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0293b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0293c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293c1501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0294a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294a1401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a1801">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a1901">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295b0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295b0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0295b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295b2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0296a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0298a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298a2201">揚【CB】，掦【卍續】</note>
<note n="0299b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0299b0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0299c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0299c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0300b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0300b1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0300c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0300c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0301a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0301b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301b0501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0301b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301b1701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0301c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301c0301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0301c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301c0601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0301c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0301c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0301c2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0302a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0302a2401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0302b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0302b0901">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0302b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0302b1601">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0303a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303a0301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0303b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0303b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303b1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0303c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0303c1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0304a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0304a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0304b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0304b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0305a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0305a0201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0306a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0306a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0306b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0306b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307a0902" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a0902">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a1601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0307a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307a2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307c1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0307c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0307c2201">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0308b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0308b1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0308b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0308b1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0308b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0308b2101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0308c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0308c0901">佛【CB】，彿【卍續】</note>
<note n="0309a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309a0701">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0309a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309a1001">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0309b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309b0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0309b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309b2301">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0309c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0309c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0309c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0310a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0310a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0311a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0311a0301">刺【CB】，剌【卍續】</note>
<note n="0311a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0311a2301">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0312c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0312c0101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0313c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0313c1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0316a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0316a1401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0316a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0316a1501">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0316a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0316a1502">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0316b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0316b1701">蓬【CB】，篷【卍續】</note>
<note n="0317b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0317c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0317c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0317c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>